Кіріспе

Англияның оңтүстік жағалауындағы арал, Австралиядағы қала

Портси аралы – Англияның Гэмпшир графтығының оңтүстік жағалауында орналасқан, тегіс және аласа жатқан табиғи арал. Портси аралында Портсмут қаласының көп бөлігі орналасқан. Портси аралының халқы Ұлыбритания және Ирландия материктерінен кейін Ұлыбританиядағы барлық аралдардың арасында үшінші орында тұр; сонымен қатар ол кез келген британдық аралдың ең жоғары халық тығыздығына ие, ал Портсмут Ұлыбританиядағы Лондоннан басқа қалалардың арасында ең жоғары халық тығыздығына ие. Портси аралының шығысында Лэнгстоун шығанағымен бөлінген Хейлинг аралы орналасқан. Батысында Портсмут шығанағымен бөлінген, құрлыққа тіркесген Госпорт қаласы жатыр. Оңтүстікке қарай, ол Соленттың кең аумағындағы Спайтхед аймағына қарап тұр. Портси аралының солтүстік жиегіндегі тар су жолы, Портси өзені деп аталады, оны құрлықтан бөліп тұрады. Портси аралын құрлықтағы жол желісімен үш жол байланыстырады: M275 тас жолы, A3 Лондон жолы (екі жеке көпірмен бөлінген) және A2030 Шығыс жолы. Портси өзенінің үстінен екі жаяу және велосипед көпірі салынған. Портсмут шығанағында Портси аралын Корольдік теңіз күштерінің шектеулі базасы болып табылатын Уэйл аралымен байланыстыратын көпір бар. Портси аралында төрт теміржол станциясы бар (Портсмут порты, Портсмут және Саутси, Фраттон және Хилсиа), олар Портси өзені арқылы салынып, құрлықтағы теміржол желісіне қосылған. Бұдан өзге, Госпортқа (құрлықта), Хейлинг аралына және Уайт аралына паром қызметтері бар. Сонымен қатар, Канал аралдарына, Солтүстік Францияға және Солтүстік Испанияға да паромдар қатынайды. Портси аралы Портсмуттың тарихи "The Common" деп белгілі болған ауданына атын берген, қазір ресми түрде Портси деп аталады, сондай-ақ аралдың Портси приходіне де байланысты.

Этимология

Портси атауы латын тіліндегі "portus" – "жағажай" және саксон тіліндегі "eg" (немесе "ea") – "арал" сөздерінен шыққан. Портси аралы бұрын латын-саксон тілінде "Portus eg" (немесе "Portuseg") деген атпен белгілі болған (сондай-ақ "Portus ea" немесе "Portusea" деп те аталған). Кейіннен, саксон тіліндегі "eg" және "ea" сөздерінің "арал" мағынасы ұмытылғаннан кейін, жергілікті тұрғындар "Portuseg" (немесе "Portusea") атауына "арал" деген сөзді қоса бастады.

Тарих

Аралда қола дәуіріне жататын екі қор және римдік монеталардан тұратын бір қор табылған. 979 жылы аралға даттар шабуыл жасады. «Соңғы сот кітабы» жазылған кезде аралда үш поместье тіркелген.

Бафиндер

Шығыс жасыл белдеуімен шектесетін бұл, Баффинс шағын ауданының ортасына дейін созылады, онда үлкен көл және Портсмут колледжінің территориясы орналасқан.

Бақланд

Бакленд – аралдың орталық бөлігінде, Кингстонның тікелей солтүстігінде және Лэндпорттың солтүстік-шығысында орналасқан орталық аудан.

Копнор

Копнор – Портси аралының шығыс жағындағы аудан. Копенор ретінде ол «Соңғы сот» кітабында Портси аралындағы үш ауылдың бірі ретінде тізілген. 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында Портсмуттың қарқынды өсуі бастапқы ауылды өз ішіне сіңіріп алды. Ауданның батысы қазір негізінен 1930-шы жылдардағы тұрғын үйлерден тұрады, ал шығысы – өнеркәсіптік және коммерциялық аймақ. Бұл жерге бастапқыда теміржол станциясы салыну жоспарланған еді; желі ашылғанда Хавант және Портсмут Таун станциялары арасындағы қосалқы станция болуға тиіс. Алайда, станциялар арасындағы үлкен қашықтыққа және көп жылдар бойы сигналдық деңгейлі өткелдің (қазір көпір) болуына қарамастан, бұл жоспар іске аспады. «Станция жолы» салынды және қазірге дейін сақталып тұр, бірақ станция құрылысы басталған жоқ.

Истни

Оңтүстік жағалау бойында жағажайға қарап тұрған Истнидің серуендеу жолы бар, ол үш бекініспен белгіленген: кішкентай Истни Форт Вест (бұзылған), Истни Форт Ист және шағын түбекке орналасқан үлкен Форт Камберленд. Истни – Портси аралының ең оңтүстік-шығыс бөлігі және Лэнгстоун шығанағына кіреберістің бір бөлігін құрайды. Истниде марина (шатастыратын "Southsea Marina" деп аталады) және Лэнгстоун шығанағы арқылы көршілес Хейлинг аралына жүргіншілерді тасымалдайтын паром қызметі бар. Истни көлі, Лэнгстоун шығанағының табиғи құймасы, Истни түбегінің солтүстік жағында орналасқан, ал Милтон – Истни көліне қарама-қарсы солтүстік жағында. Истни көлінің оңтүстік жағында "The Glory Hole" деп аталатын шағын жабық лагуна орналасқан, ол көктемгі толысу кезінде Лэнгстоун шығанағының тұзды суымен толтырылады. Жергілікті тұрғындар Истни көлін "Истни крек" немесе "Крек" деп те атайды.

Фраттон

Фраттон – Портсмут қаласының тұрғын және жеңіл өнеркәсіптік ауданы. Ол көбінесе Виктория дәуірінде салынған қабатты үйлерден тұрады және қаланың тұрғын аймақтарына тән. Фраттон жолында The Bridge Centre атты шағын сауда орталығы орналасқан, ол бұрынғы ірі Coop универмагының орнында салынған. Қазір бұл жерде үлкен Asda супермаркеті басымдық құрайды, ол Фраттон ауданының жұмысшы табының теңіз және өнеркәсіптік тарихын көрсетеді. Мұнда орталықтандырылмаған, жергілікті бюджеттік дүкендер мен кафелер көптеп орналасқан. Фраттон теміржол станциясы Портси аралындағы қалған төрт станцияның бірі және Портсмут тікелей бағытының бөлігі. Фраттон теміржол станциясының шығысында Фраттон вагондарды күтіп жөндеу депосы (traincare depot) орналасқан. 1990 жылдардың соңы мен 2000 жылдардың басында бұрынғы үлкен Фраттон теміржол жүк ауласы бұзылып, сауда орталығына орын берді.

Хилсия

Хилсия – қаланың солтүстік-батыс ауданы, тұрғын үйлермен және өнеркәсіптік, сауда, таратy аймақтарымен тығыз араласқан. Бұл Портсмуттың маңызды спорт және демалыс орталықтарының бірі – Маунтбаттен орталығы мен Трафалгар мектебіне мекенжай. Оның солтүстік және батысындағы шағын жасыл аймақта Портсмут регби клубы орналасқан. Анкоридж паркі – 1980 жылдары салынған тұрғын үйлерден тұрады және Хилсияның солтүстік-шығыс бөлігін алып жатыр. Бұл жер бұрын Портсмут әуежайының орны болған, ол 1973 жылы жабылды.

Кингстон

Қаланың осы кішкентай, орталық, ерекшеленетін, қатарластырылған ауданында бірнеше биік үйлер бар және ол толығымен тұрғын аймақ болып табылады.

Теңіз порты

Ландпорттың тұрғын аймақтары, оның сауда және таратпалық ғимараттарынан, сондай-ақ Альберт Джонсон нарығының бойындағы M275/A3 тас жолымен бөлінген, мұнда жолдардың статусы өзгереді. Осы тұрғын аймақтың ең батыс көшесінде үлкен, ескі, қорғалатын жылқы суару орны және тізімдегі төрт үйдің қатары, Чарльз Диккенстің туған үйіндегі туған жер мұражайы және Майл Энд шіркеуі (студия) орналасқан. Портсмуттен Лондонға дейінгі ескі А3 тас жолының Коммерциялық көше, Ландпорт және Кингстон Крессент арасындағы бөлігі жергілікті жерде Майл Энд Роуд аймағы деп белгілі. Ландпортта бұрынғы Майл Энд Хаус мектебі де орналасқан, ол Джордж Левин Оливер құрған ұлдарға арналған дайындық мектебі болды, ол кейіннен 1898 жылдың 5 сәуірінде Портсмут футбол клубының негіздеуші директоры және 1912 жылдың 27 шілдесінде клуб төрағасы болды.

Рудмор

Рудмор – Портси аралының батыс жағында орналасқан, бұрынғы тұрғын ауданның атауы. Ол әскери-теңіз базасына және қазіргі Портсмут халықаралық портына жақын болған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Рудмор қатты бомбалауға ұшырап, қирап кеткен. Соғыстан кейін Рудмор М275 тас жолының құрылысына және қазір "Рудмор айналымы" деп аталатын қиылысқа орын беру үшін тазаланды.

Сомерстаун

Сомерстаун – Портсмут қаласының орталық тұрғын ауданы. Ол алғаш рет XIX ғасырдың басында Сомерс деген мырзаның жеріне салынған, және осы мырзаның атымен аталған.

Оңтүстік теңіз

Southsea Портси аралының оңтүстік жағын алып жатыр, Портсмут қаласының орталығынан және Портсмут портынан шамамен 1,6 км қашықтықта орналасқан. Бұл жердің иесі, Мистер Крокстонның атымен бастапқыда Крокстон қаласы деп аталған Southsea, 19 ғасырда танымал Виктория дәуірінің теңіз жағалау курорты болып дамыды. Southsea дамыған сауда аймағына ие, онда белгілі желілермен дүкендер де, көптеген тәуелсіз саудагерлер де бар – мейрамханалар, барлар, қайырымдылық дүкендері, азық-түлік сататын дүкендер мен жиһаз және тұрмыстық тауарлар сататын дүкендерді қамтиды. 1999 жылдан бастап Southsea-ның жеке қалалық кеңесі болды, бірақ 2010 жылы Портсмут қалалық кеңесіне қайта қосылды. 1885 жылдан бастап Southsea-ның жеке теміржол тармағы болды, ол Southsea теміржолы деп аталды. Southsea теміржолының құрамында үш станция болды: Джесси Роуд Бридж Холт, Альберт Роуд Бридж Холт және Гранада Роудтағы Шығыс Southsea аялдамасы. Теміржол желісі Фраттон станциясынан оңтүстікке қарай тартылған. Southsea теміржолы 1914 жылы трамвайлардың экономикалық бәсекесіне байланысты жабылды. Кейіннен теміржол жолдары мен станциялары алынып тасталды және олардың орнына жолдар мен тұрғын үйлер салынды. Портсмуттың қазіргі картасында Southsea теміржолының жолы оны алмастырған жаңа тұрғын үйлер мен жолдардың орналасуы арқылы әлі де анық көрінеді.

Стамшоу

Бұл тұрғын үй ауданындағы қатарластырылған көшелерге Александра паркі және Маунтбеттен спорт орталығы кіреді. Солтүстігінде Типнер мен Хилси, ал оңтүстігінде Кингстон, Бакленд және қаланың негізгі сауда аймағы – Коммерциялық жол орналасқан. Стамшоу батысында M275 тас жолы мен Кит аралымен, ал шығысында Норт-Эндпен шектеседі. Стамшоудың басты көшелері – Твифорд даңғылы мен Стамшоу жолы, бір бағытты қозғалыс жүйесінің екі бағыты болып табылады. Оны атауын алған бастауыш және кіші мектептерге қызмет көрсетеді. Қала орталығына (тас жол статусымен) дейінгі қосымша жолға іргелес жатқан оның паркінде кең алаңдар мен ойын алаңдары бар.

Типнер

Бұл шағын солтүстік-батыс бөлігінде Tipner Point атты қоғамдық саябақ орналасқан, және мұнда жолдар, сауда-тарату орталықтары мен тұрғын үйлер үйлесімді түрде жайласқан.

Портсмуттың материктік маңы

Фарлингтон, Дрейтон, Кошам, Уаймеринг және Полсгроув (Порт-Солент қоса алғанда) – Портсмуттың Портси аралында емес, Ұлыбританияның материгінде салынған қала маңы аудандары, барлығы PO6 пошталық индексімен біріктірілген.