Кіріспе
Ақ немесе көк сұр мәрмәрдің түрі мүсін жасау және ғимараттарды безендіруде танымал. Каррара мәрмәрі, римдіктерде Луна мәрмәрі деп аталған, мүсін жасау және ғимараттарды безендіруде кеңінен қолданылады. Бұл мәрмәр Рим дәуірінен бері Италияның қазіргі Тоскана аймағының ең солтүстік бөлігі – Лунигиянадағы Масса және Каррара провинциясындағы Каррара қаласының жанындағы таулардан қазылып келеді. Каррара маңындағы 650-ден астам карьерден басқа ешбір жерден осынша көп мәрмәр өндірілген жоқ. Таза ақ статуарио сорты монументалды мүсіндер жасау үшін қолданылды, себебі "оның жоғары созылу беріктігі бар, жақсы жылтыратылады және ұсақ бөлшектерін сақтай алады". 20 ғасырдың соңына қарай Каррараның ең жоғары сапалы мәрмәрі таусылып қалды; қазіргі кезде өндірілетін мәрмәрдің көп бөлігі сұр түсті немесе ақ түстегі қара немесе сұр жолақтары бар тас. Бұл тас әлі де архитектуралық қаптама ретінде немесе плиткалар үшін тартымды.
Carrara marble, Luna marble to the Romans, is a type of white or blue grey marble popular for use in sculpture and building decor. It has been quarried since Roman times in the mountains just outside the city of Carrara in the province of Massa and Carrara in the Lunigiana, the northernmost tip of modern day Tuscany, Italy. More marble has been extracted from the over 650 quarry sites near Carrara than from any other place. The pure white statuario grade was used for monumental sculpture, as "it has a high tensile strength, can take a high gloss polish and holds very fine detail". By the late 20th century Carrara's highest grade marble had run out; the considerable ongoing production is of stone with a greyish tint, or streaks of black or grey on white. This is still attractive as an architectural facing, or for tiles.
Тарих
Каррара мәрмәрі ежелгі Рим дәуірінен бері қолданылып келеді, сол кезде ол "Луна мәрмәрі" деп аталған. Орта ғасырларда көптеген карьерлер Маласпина маркизінің меншігінде болды, ол оларды бағалы материалды өндіру және тасымалдауды басқаратын Каррара шеберлерінің отбасыларына жалға берді. Олардың кейбіреуі, мысалы, Каррараның солтүстігіндегі Торано аймағындағы бірнеше карьерлерді жалға алған Маффиоли, немесе шамамен 1490 жылы жергілікті карьерлерден несиеге мәрмәр сатып алып, оны Венеция нарығында қайта сатқан Джованни Пьетро Буффа, тығыз сауда желісін құрып, мәрмәрді алыс елдерге экспорттауға қол жеткізді. Мысалы, 1474 жылдан бастап, бірінші Маффиоли, содан кейін Буффа, Павияның Сертозасының (Certosa di Pavia) қасбеті үшін мәрмәр жеткізіп, материалды тасымалдауды да жүзеге асырды. Олар Италияны айналып, кемемен По және Тичино өзендерімен жол тартқаннан кейін, мәрмәр монастырь құрылыс алаңына жеткізілді. 16 ғасырдан бастап генуэздік тас кесушілер де осы өркендеген саудаға қатысты. 17 және 18 ғасырларда Масса және Карра герцогтығын басқарған Кибо және Маласпина отбасылары мәрмәр карьерлерін бақылады. 1564 жылы мәрмәр өндірісін реттеу үшін отбасы "Мәрмәр кеңсесін" құрды. Масса қаласы, әсіресе, Италия мемлекетінің астанасына лайық болу үшін жаңа жолдар, алаңдар, қиылыстар және төселген жолдармен қайта жоспарланды. Кибо-Маласпина отбасының құрып кетуінен кейін, мемлекетті Австрия-Эсте әулеті басқарды және кендерді басқару оларға жүктелді. Масса соборы толығымен Каррара мәрмәрінен салынған, ал Массаның ескі герцог сарайы осы тасты көрсету үшін пайдаланылды. 19 ғасырдың соңында Каррара Италияда анархизмнің, әсіресе карьер жұмысшылары арасындағы ошағына айналды. 1894 жылғы "Нью-Йорк Таймс" газетінде жарияланған мақалада, мәрмәр карьерлеріндегі жұмысшылар Италиядағы ең қиын жағдайдағы еңбекшілердің бірі деп көрсетілді. Олардың көпшілігі бұрын сотталған немесе заңнан қашып жүрген адамдар еді. Карьердегі жұмыс соншалықты ауыр болғандықтан, жеткілікті күші және шыдамдылығы бар кез келген адам, тегіне қарамастан, жұмысқа қабылданатын. Карьер жұмысшылары мен тас кесушілердің радикалды сенімдері оларды басқалардан ерекшелендірді. Анархизм мен жалпы радикализм тас кесушілердің мұрасының бір бөлігіне айналды. 1885 жылы Бельгия мен Швейцариядан қуылған көптеген революционерлер Каррараға келіп, Италиядағы алғашқы анархистік ұйымды құрды. Карьер жұмысшылары 1894 жылғы қаңтардағы Лунигиана көтерілісінің басты қатысушылары болды.
Изотоптық стандартта пайдалану
Каррара мәрмәрінің 80 кг үлгісінен алынған кальцит, массалық спектрометрияда δ18O және δ13C калибрлеу үшін МАГАТЭ 603 изотоптық стандарты ретінде қолданылады.
Деградация
Қара ашытқы Micrococcus halobius биофильм түзу арқылы Каррара мәрмәрін қоныстандыра алады және глюкозадан глюкон, сүт, пируват және сукцинат қышқылдарын өндіреді, бұл Афинадағы Акропольдегі Дионис театрында байқалады.