Кіріспе
Қытай кәсіпкері Стэнли Хо Хунг Сунь (; 25 қараша 1921 – 26 мамыр 2020) – Гонконг пен Макаоның миллиардер бизнесмені. Оның түпнұсқалық әкесінің тегі Босман, кейіннен 何 (Хо) деп өзгертілді. Ол Макаодағы Grand Lisboa-ны қоса алғанда, он тоғыз казиноға ие SJM Holdings компаниясының негізін қалаушы және төрағасы болды. Хо Макаоның құмар ойындар индустриясына 40 жыл бойы үкіметтік монополия бергендіктен, оны «Құмар ойындардың патшасы» және «Құмақ ата» деп атады. Оның байлығы MGM Макаоның иесі қызы Панси Хо ($5.3 миллиард), SJM Holdings компаниясының басқарушы директоры, төртінші әйелі Анжела Леонг ($4.1 миллиард) және «Армандар қаласы» компаниясының иесі ұлы Лоуренс Хо ($2.6 миллиард) арасында бөлінді. Хо сонымен қатар Шун Так Холдингтің негізін қалаушы және төрағасы болды, оның арқылы ойын-сауық, туризм, кеме қатынасы, жылжымайтын мүлік, банк және әуе көлігі сияқты көптеген бизнеске иелік етті. Оның бизнесі Макаоның жұмыс күшінің шамамен төрттен бір бөлігін жұмыспен қамтыған деп есептеледі. Гонконг пен Макаодан басқа, ол материктік Қытай, Португалия, Солтүстік Кореяда казино иеленді, сондай-ақ Вьетнам, Филиппин, Мозамбик, Индонезия және Шығыс Тиморға инвестиция жасады. Оның Гонконгтың жылжымайтын мүлік және коммерциялық дамуы туралы пікірлері мен мәлімдемелері нарықта маңызды ықпалға ие болды. Өмірінің соңғы жылдарында ол Макао казиносына иелік ету құқығын анықтау үшін әпкесі Винни Хомен соттасты. 2009 жылдың шілдесінде инсульт алғаннан кейін ұзақ уақыт емделген соң, 2010 жылдың соңында Хо өзінің қаржы империясын әртүрлі әйелдері мен балаларына жүктеу үшін қадамдар жасады. Хо 2020 жылдың 26 мамырында Гонконг санаторийі мен ауруханасында қайтыс болды.
Stanley Ho Hung sun (; 25 November 192126 May 2020) was a Hong Kong Macau billionaire businessman. His original patrilineal surname was Bosman, which was later sinicized to 何 (Ho). He was the founder and chairman of SJM Holdings, which owns nineteen casinos in Macau including the Grand Lisboa. Ho was nicknamed variously Godfather and King of Gambling, reflecting the government granted monopoly he held on the Macau gambling industry for 40 years. His wealth was divided among his daughter, Pansy Ho ($5.3 billion) who owns MGM Macau, fourth wife Angela Leong ($4.1 billion) who is managing director of SJM Holdings, and son Lawrence Ho ($2.6 billion) who owns City of Dreams. Ho was the founder and chairman of Shun Tak Holdings, through which he owned many businesses including entertainment, tourism, shipping, real estate, banking, and air transport. It is estimated that his businesses employ almost one fourth of the workforce of Macau. Apart from Hong Kong and Macau, he also invested in mainland China, Portugal, North Korea where he operated a casino, Vietnam, the Philippines, Mozambique, Indonesia and East Timor. His opinions and statements on Hong Kong's real estate and commercial development had considerable sway on the market. In his later years, he had been involved in litigation with his sister, Winnie Ho, concerning the ownership of the Macau casino. Having suffered a stroke in July 2009, followed by a long period of recovery, Ho began steps in late 2010 to devolve his grip on his financial empire to his various wives and children. Ho died on 26 May 2020 at the Hong Kong Sanatorium & Hospital.
Ерте өмір
Оның түбірі қытай, голландтық еврей және ағылшын тегінен тарайды. Хо өзінің бес атасы Чарльз Генри Морис Босманнан (1839–1892) және оның қытай әйелі Сзе Тайдан (施娣) тараған, Сзе Тай Баоан жергілікті тұрғыны болған (қазіргі Шэньчжэнь және Гонконг). Оның әкесі Ху Фук (何福) болды, ол саудагер сэр Роберт Хо Тунның інісі. Хо Сайквонның (何世光) он үш баласының тоғызыншысы еді.
Білім
Ол Гонконгтағы Королева колледжінде оқыды, онда қанағаттанарлықсыз академиялық нәтижелеріне байланысты сол кездегі Гонконг сыныптық жүйесіндегі ең төменгі деңгей – D класына қатысты. Бірақ кейіннен Гонконг университетінен стипендия алды. Ол D класынан университет стипендиясын алған алғашқы студент болды. Оның университеттегі оқуы 1942 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда үзіліп қалды. Гонконгты жапондықтар басып алғаннан кейін Хо Макаоға көшіп кетті.
Мансап
Хо Макаодағы жапондық импорт-экспорт фирмасында кеңсе жұмысын бастады. Алғашқы байлығын ол сәнді тауарлар мен азық-түлік контрабандасы арқылы тапты. 1943 жылы ол керосин компаниясын құрып, өз қаражатымен құрылыс компаниясын ашты. Хо, Гонконгтық магнат Генри Фок, Макаодағы құмар ойыншы Ип Хон және оның қайын інісі Тедди Ип сияқты серіктестерімен бірге Макао франшизасын алу үшін бәсекелестікке түсті. Олар жоғары баға ұсынып, туризмді дамытуға және инфрақұрылымды жақсартуға уәде беріп, 1961 жылы Макаоның ойын монополиясы лицензиясын мемлекеттік тендерде 410 000 АҚШ долларына жеңіп алды, оның 51 000 АҚШ долларын Генри Фок төледі. Бұл арқылы Фу отбасынан 17 мың мопаға басымдық танытты. 1961 жылы компания Sociedade de Turismo e Diversões de Macau, S. A. R. L. (STDM) деп қайта аталды. 1962 жылдың соңында Хо Макаоның алғашқы сәнді казино курорты – Эсторил қонақүйін ашты. TurboJET еншілес компаниясы арқылы ол әлемдегі ең ірі жылдамдықты реактивті кемелер паркінің иесі, олар Гонконг пен Макао арасында жолаушыларды тасымалдайды. 1980 жылдары Хо казиноларындағы жеке құмар ойындар залдарын тәуелсіз агенттерге жалға беру практикасын енгізді. Хоның 1999-2002 жылдар аралығында Кунг Лок Триадасымен (қытай мафиясы) байланысы бар екенін және "бірнеше заңсыз қызметтерге" қатысы бар екенін Канада үкіметі, Манила Стандарт газетіне сілтеме жасай отырып мәлімдеді. Хоның Қытай ұйымдасқан қылмысымен байланысы туралы АҚШ Сенатының комитеті мен бірнеше мемлекеттік органдардың мәліметтеріне сүйене отырып, Нью-Джерси штатының ойынды реттеу бөлімі де хабарлады, осы ақпарат Хоның американдық казино операторы MGM Mirage-пен байланысын зерттеу кезінде пайдаланылды.
Жеке өмір
Жылдар бойы билеу Хоның сүйікті хоббилерінің бірі болды және ол танго, ча-ча-ча және вальсте үлкен жетістіктерге жетті. Ол теледидардағы қайырымдылық шараларында жиі би биледі және би өнерін насихаттау үшін Гонконг пен Макаодағы көптеген би қойылымдарын, соның ішінде Гонконг өнер фестивалі мен Макао өнер фестивалін демеушілік етті. Ол сондай-ақ Гонконг пен Макаоға Қытайдың Ұлттық балеті сияқты халықаралық атақты би топтарын шақырды. Хо Гонконг балетінің демеушісі, Халықаралық би мұғалімдері қауымдастығының қамқоршысы және Корольдік би академиясының мүшесі болды. Хоға тиесілі таза қанды жарыс аттарының бірі, Макао валютасының атымен аталатын Viva Pataca, 2006 және 2007 жылдары Гонконгтағы бірнеше маңызды жарыстарда жеңіске жетті. 2009 жылдың шілде айының соңында Хо үйінде құлап, ми операциясы жасады. Жеті ай бойы Хо Гонконг адвентистік ауруханасында, содан кейін Гонконг санаторийі мен ауруханасында жатты, осы кезеңде ол тек бір рет, 2009 жылдың 20 желтоқсанында Макаоның Қытай егемендігіне қайтаруының 10 жылдығына орай Қытай президенті Ху Цзиньтаомен кездесу үшін Макаоға сапар жасады. 2010 жылдың 6 наурызында Хо Гонконг санаторийі мен ауруханасынан шығарылды және содан кейін коляскада қозғалды.
Цин әулеттері
2003 жылы Хо Қытайдың Поли-өнер мұражайына Цинь династиясының қола шошқа басын сыйға берді. Бұл мемлекеттік ұйымның мақсаты – Қытай мәдени мұраларын дамыту, көрсету, құтқару және қорғау. Шошқа басы 1860 жылы Пекиндегі императорлық Жазғы сарайына француз және британ әскерлері шабуыл жасап, өртеп жіберген кезде тоналған он екі мүсіннің бірі болып табылады. 2007 жылдың 21 қыркүйегінде Хо Қытай үкіметіне Ескі Жазғы сарайдан алынған Цинь династиясының қоладан жасалған ат басы мүсінін сыйлады. Хабарға қарағанда, ол бұл мүсінді тайвандық кәсіпкерден 8,84 миллион АҚШ долларына сатып алған.
Beijing in 1860 when it was sacked and burnt by the French and British armies. On 21 September 2007, Ho donated to the Chinese government a Qing dynasty bronze sculpture of a horse's head originally taken from the Old Summer Palace. Ho had reportedly just purchased it from a Taiwanese businessman for US$8.84 million.
Лансфорд даусы
2011 жылдың қаңтар айының соңында оның жеке холдинг компаниясы «Лансфорд»-тың меншік құқығын беру мәселесі бойынша әйелдері мен балалары арасында дау туындады. 27 желтоқсанда «Лансфорд» өзінің ұлғайтылған акционерлік капиталының 99,98 пайызын құрайтын 9 998 жаңа акцияны екі Британдық Виргин аралдарында тіркелген компанияға: «Action Winner Holdings Ltd» (үшінші әйелі Иннаға толық тиесілі, 50,55 пайызға ие) және «Ranillo Investments Ltd» (Лаамның бес баласының әрқайсысына теңдей тиесілі, қалған үлесіне ие) бөліп берді. Компаниялар тіркеліміне ұсынылған акциялардың таратылу құжатына Лаамның қызы Дейзи қол қойды. Хо Жоғарғы сотқа шағымданып, директорларды – 11 айыпталушыны, оның ішінде екінші және үшінші әйелдерін, сондай-ақ балалары Панси мен Лоуренс Хо-ны сотқа тартып, топтың «бұрыс және/немесе заңсыз» түрде акция құрылымын өзгертуге тырысқанын мәлімдеді. Шағымда жауапкерлерге компанияның 9 998 жаңа акциясын сатуға немесе басқа біреуге беруге тыйым салу туралы сот шешімі шығару сұралын қосты. Британдық Виргин аралдарындағы екі компания да шағымда көрсетілді. Хо бастапқыда мүлкін отбасылары арасында тең бөліп беруді жоспарлағанын, ал «Лансфорд» директорларының әрекеттері осы мүмкіндікті жойғанын, оның адвокаты Гордон Олдхэм жасаған мәлімдемеде көрсетілді.
Құрметтер
1984 жылы Хо Макао университетінің әлеуметтік ғылымдар бойынша құрметті докторы атанды. 1990 жылғы Жаңа жылдық наградалар салтанатында Хо Гонконгтағы қоғамға көрсеткен қызметтері үшін Британ империясының офицері (O.B.E.) орденімен марапатталды. 1995 жылы Португалия үкіметі Хоға қоғамға қосқан үлесі үшін кез келген азамат үшін ең жоғары награда саналатын Принц Хенрике орденінің Ұлы крестін (Grã Cruz da Ordem do Infante Dom Henrique) тағайындады. 1998 жылы Макаода доктор Стэнли Хо даңғылы ашылды, бұл Макаода өмір кезінде осылай құрметке ие болған алғашқы қытай азаматы болды. 2003 жылы Хо Гонконгтың бас атқарушысы Тун Чхэ Хвадан Алтын Баухиния жұлдызымен марапатталды. 2008 жылы Хо Кашкайш қаласынан кәсіпкерлік медалін алды, ал Эшторил казиносына жақын жатқан көше Авенида Стэнли Хо деп аталды. Бұл Португалияда тірі қытай азаматының атымен аталған алғашқы көше болды. 2009 жылдың маусым айында ол Америкалық ойын қауымдастығы ұйымдастырған G2E Asia конференциясында «Көреген» сыйлығын алды, сыйлықты Макао арнайы әкімшілік аймағының бас атқарушысы Эдмунд Хо тапсырды. 2010 жылдың қараша айында Хо Ұлы Баухиния медалімен марапатталды.
Өлім
Хо соңғы жылдары денсаулығы нашар болды және 2009 жылы инсульттан кейін денсаулығы нашарлағаннан кейін ауруханада жатты. 2020 жылдың 25 мамырында Хоның жағдайы қиын деп хабарланды, ол 2020 жылдың 26 мамырында, жергілікті уақыт бойынша шамамен сағат 1-де Гонконг санаторийі мен ауруханасында қайтыс болды. Ол 98 жаста болды.
Танымал мәдениетте
Бұл осы жерде орын алуы мүмкін. Макао магнаты: 1991 жылғы телефильм, Джеки Луи Чунг Инь сомдаған. Казино магнаты және Казино магнаты 2: 1992 жылғы фильмдер, Энди Лау ойнаған Бени Хо кейіпкері. Аждаһаны қуу II: Жабайы банда: 2019 жылғы фильм, Стэнфорд Хо кейіпкерін Майкл Вонг сомдады.