Кіріспе
Музыкалық «Жоғары түймелі аяқ киім» – 1947 жылғы музыкалық туынды, музыкасын Джул Стайн, әйгітегін Сэмми Кэн жазған, ал либреттосын Джордж Эбботт пен Стивен Лонгстрит жазған. Ол Стивен Лонгстриттің 1946 жылы жарық көрген «The Sisters Liked Them Handsome» атты жартылай автобиографиялық романының негізінде құрастырылған. Сюжет Лонгстрит отбасының Атлантик-Ситиде екі алаяқпен байланысы арқылы туындаған комедиялық оқиғаларын қамтиды. Музыкалық 1947 жылы Бродвейде (727 қойылым) және 1948 жылы Лондондағы Вест-Эндте көрсетілді, сондай-ақ аймақтық қайта қойылымдар да болды және 1956 жылы теледидарда көрсетілді.
High Button Shoes is a 1947 musical with music by Jule Styne, lyrics by Sammy Cahn and book by George Abbott and Stephen Longstreet. It was based on the semi autobiographical 1946 novel The Sisters Liked Them Handsome by Stephen Longstreet. The story concerns the comic entanglements of the Longstreet family with two con men in Atlantic City. The musical opened on Broadway in 1947 (running for 727 performances), and in London's West End in 1948, and has had several regional revivals as well as being televised in 1956.
Тарих
"Жоғарғы түймелі аяқ киім" спектакліне қатысқан көптеген актерлер мен қызметкерлер Бродвей сахнасында алғаш рет ойнап жатқан немесе режиссер Джордж Эбботтан басқа, көпке таныс емес еді. Композитор Жюль Стайн, лирик Сэмми Кэн және драматург Стивен Лонгстрит, сондай-ақ продюсерлер Монте Прозер мен Джозеф Кипнесс (олар бұрын бірнеше сәтке ғана сахнада болған Бродвей шоуларын да өндірген) және актерлер Фил Сильверс (ол экрандағы алдауыш рөлімен танымал болған) мен Нэнет Фабрей бұрын Голливудта жұмыс істеген. Дизайнерлер Оливер Смит пен Майлз Уайт және хореограф Джером Роббинс – Бродвейде көп жылдардан бері қызмет ететін өнер шеберлері еді. Лонгстриттің пьесасы "мүлдем дұрыс емес" екені және Эбботт пен Сильверс оны "көптеп өңдеп жазып жатыр" деген қауесет тарады. Шоу олардың театрының бірінде қойылатындықтан, Шуберттер Эбботтың гонорарын авторлық төлемдерді қоса, арттыруға келісті. Тарихшы Кен Мандельбаум бұл спектакльдің алғашқы нұсқасы Лонгстрит жазғанын, бірақ Эбботт оны кеңінен өңдегенін растайды.
Қысқаша мазмұны
1913 жылы Нью-Брансуик, Нью-Джерсиде Лонгстрит отбасы – ана, әке, ананың кіші қарындасы Фран және оның колледждегі жігіті Оггл – қалаға алаяқ Харрисон Флой мен оның серігі мырза Понтду келгенде қиын жағдайға түседі. Флойдың "жылан майы" сату арқылы алаяқтық схемалары ("Ол доллар табуға тырысты"), соның ішінде жалған сағаттар мен алмаз кенішін сату, ал мырза Понтду екі адамнан ақша сұрайды. Оларды полиция қуалайды, ал алаяқтық схема қайталануда. Лонгстриттерді жалған жер сатып алу келісімі арқылы алдағаннан кейін, Флой мен Понтду өздерінің қол жеткізген заңсыз табысымен Атлантик-Ситиге, Нью-Джерсиге қашуға тырысады және Франды (Флойға ғашық болған) өздерімен бірге алып кетеді. Жағалауда ұрланған ақшаға толы сөмкені ұстап, Флой мен Понтдуды қуалайтын кезде, жағалаудағы адамдар олардың айналасында би билейді ("The Bathing Beauty Ballet"). Олар көптеген адамдармен – суға түсуші сұлулар, құтқарушылар, басқа қылмыскерлер, бір-біріне ұқсас егіздер және бір горилламен – қақтығысады. Күлімдеу шегіне жеткенде Кистоун полицейлері келіп, Флой дұрыс емес футбол командасына ставка жасағандықтан барлығын жоғалтады. Бірақ ол тұтқындалғаннан кейін, Понтду футбол командасына емес, "Принстон" атты биеге ставка жасағанын білеміз. Флой алданып қалған азаматтарға ақшаларын қайтарып береді, бірақ кетер алдында көрермендерді "өте құнды" тағы бір затты сатып алуға көндіруге тырысады.
Би элементтері
Бастапқы қойылымның ең жарқын тұсы екінші актінің басындағы ұзын (7-10 минуттық) ансамбль биі ("The Bathing Beauty Ballet", "On a Sunday by the Sea" әнімен) болды. Хореограф Роббинс бұл номерді Мак Сеннеттің нұсқаусыз, комедиялық фильмі сияқты қойды. Ол "Бір жексенбіде теңіз жағасында", Листтің екінші венгр рапсодиясы және Оффенбахтың "Орфей жер астындағы әлемде" операсынан алынған канканды пайдаланды. "Бұл номер спектакльдің өзегі болғандықтан, оны алып тастау бүкіл кешті түсініксіз етеді. Бұл – сол дәуірдің жарқын бейнесі, нұсқаусыз фильмдер комедиясына жасалған құрмет". Аманда Вейл Роббинс туралы өмірбаянында осы биді былай сипаттайды: "Актерлер сахнаны кезіп, жағажайдағы душ кабиналарының арасынан кіріп-шығып, есіктерді жауып, құлап, домалап, аяқтарына тұрып, бір-бірімен соқтығысып, өте күрделі, шебер ойластырылған хаостың шығармасын жасады. Бұл Роббинстің қалыптасып келе жатқан стилінің барлық белгілерін көрсетеді: зиялылық, мінез, драма және нақтылық."
Өндірістер
High Button Shoes Бродвейде 9 қазан 1947 жылы «Нью-Сенчури» театрында ашылды, 22 желтоқсан 1947 жылы «Шуберт» театрына, содан кейін 18 қазан 1948 жылы «Бродвей» театрына көшірілді, 727 қойылымнан кейін 2 шілде 1949 жылы жабылды. Орындаушылар құрамында Силверс Харрисон Флой рөлінде, Фабрей Сара Лонгстрит рөлінде (оның орнын 1948 жылдың маусымында Джоан Робертс басты), сондай-ақ Джоуи Фэй мырза Понтду рөлінде және Джек МакКоули Генри (Папа) Лонгстрит рөлінде болды. Режиссерлік – Эбботт, хореография – Джером Роббинс, сахналық безендіру – Оливер Смит, костюмдер – Майлс Уайт, жарық дизайны – Пегги Кларк. Роббинс хореографиясы үшін «Тони» сыйлығын жеңіп алды. АҚШ-тың ұлттық гастрольдері Бродвейдегі қойылымдармен бірге өтті, онда Эдди Фой-младший Харрисон Флой, Одри Медоуз Сара «Мама» Лонгстрит және Джек Уайтинг Генри «Папа» Лонгстрит рөлінде болды. Гастрольдер 1948 жылдың 26 сәуірінде Бостон опера үйінде басталды, Орта Батыс және Ұлы жазықтардағы кемінде 16 қалада, соның ішінде Чикаго, Денвер және Миннеаполис қалаларында, сондай-ақ 1949 жылдың 15 тамызында Лос-Анджелесте көрсетілді және 1949 жылдың 31 желтоқсанында Канзас-Ситиде аяқталды. Лондондық қойылым 1948 жылдың 22 желтоқсанында «Гипподромда» ашылып, 291 қойылым көрсетілді. Хордағы әншілердің арасында есімдері көпке белгісіз болған Одри Хепберн мен Альма Коган да болды. Телевизиялық нұсқасы 1956 жылдың 24 қарашасында NBC арнасында тікелей эфирде көрсетілді, онда Нанетт Фабрей мен Джоуи Фэй өзінің бастапқы рөлдерін қайталады, Хэл Марч Харрисон Флой, ал Дон Амеч Папа Лонгстрит рөлінде ойнады. Мюзикл 1982 жылдың шілдесінен 11 қыркүйегіне дейін Коннектикут штатының Ист-Хаддам қаласындағы «Гудспид» опера үйінде қайта қойылды. «Гудспид Мюзиклс» бұл туындыны 2007 жылдың 13 шілдесінен 22 қыркүйегіне дейін қайта жаңғыртты. Соңғы кезде мюзикл 2019 жылдың 8-12 мамырында Нью-Йорк қаласының орталығында қайта қойылды.
Негізгі құймалар
Кейіпкерлер Бродвей (1947) Тур (1948) Лондон (1948) Теледидар (1956) Гудспид Опера үйі (1982) Гудспид Опера үйі (2007) Encore! (2019) Харрисон Флой Фил Сильверс Эдди Фой кіші Лью Паркер Хал Марч Рэй ДеМэтис Стефан Биенски Майкл Ури Мырза Понтду Джой Фэй Марти Барретт Томми Годфри Джой Фэй Джон Ремм Кен Дженнингс Кевин Чемберлин Ана Сара Лонгстрит Нанет Фабрей Одрей Медоуз Кей Кимбер Нанет Фабрей Джой Франц Дженнифер Аллен Бетси Вулф Әке Генри Лонгстрит Джек МакКоули Джек Уайтинг Сид Джеймс Дон Амехе Джо Уорфилд Уильям Парри Честер Грегори Фран Лоис Ли Элен Ханли Гермен Француз ?? Лора Жанна Мартенс Рассел Арден Коплин Карла Дюрен Хуберт Огглторп Марк Доусон Гарри Флиер Джек Купер Дж. Кит Райан Брайан Хисон Марк Коэк
Жауап
"Нью-Йорк Таймс" газетінің театр сыншысы Брукс Аткинсон бұл "өте шаттыққа толы, көңілді дәстүрдегі музыкалық қойылым" деп жазды. Ол әсіресе Фил Сильверстің өнерін "күлкіге шақыратын, керемет комедияшы" деп бағалады. Оның жылдамдығы, есімдей әзілдері және алдау-артық ойындары – көшпенді әзілкештерге тән стиль. Ол осы оқиғаны "жақсы сезіммен құрылған, әдемі ертегі" деп, ал әндерді "қарапайым, бірақ құлаққа жағымды" деп атады.