Жерар Дебрё: Француз экономисі мен математигі

Кіріспе

Француз экономисі және математигі Жерар Дебреу (Gérard Debreu; 4 шілде 1921 – 31 желтоқсан 2004) – Францияда туған экономист және математик. Ол ең белгілісі Калифорния университетіндегі (Беркли) экономика профессоры ретінде танымал, онда ол 1962 жылы жұмысын бастады және 1983 жылы Экономика ғылымдары саласындағы Нобель сыйлығына ие болды.

Өмірбаян

Оның әкесі Каледегі дәстүрлі кәсіп – тоқыма өндірісімен айналысқан анасының әкесінің серіктесі болды. Дебреу ерте жасында жетім қалды, себебі әкесі өз-өзіне қол жұмсады, ал анасы табиғи себептерден қайтыс болды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін ол бакалавриатты бітіріп, Амберге үлкен мектептерге емтиханға дайындалу үшін барды. Кейіннен ол дайындығын аяқтау үшін Амберден Гренобльге көшті, екеуі де Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Виши Франциясында болды. 1941 жылы Марсель Буатомен бірге Париждегі École Normale Supérieure мектебіне қабылданды. Оған Анри Картан және Бурбаки жазушыларының әсері тиді. 1944 жылы соңғы емтиханға дайындалып жатқанда, Нормандияға десант түсіріліп, ол француз армиясына қатарына алынды. Ол Алжирге оқуға жіберілді, содан кейін 1945 жылдың шілдесіне дейін Германиядағы француз әскерінде қызмет етті. Дебреу 1945 жылдың соңында және 1946 жылдың басында математикадан агрегация емтихандарын тапсырды. Осы кезде ол экономикаға, әсіресе Леон Вальрастың жалпы тепе-теңдік теориясына қызығушылық танытты. 1946 жылдан 1948 жылға дейін ол Ұлттық ғылыми зерттеулер орталығында ассистент болып жұмыс істеді. Осы екі жарым жыл ішінде ол математикадан экономикаға өтті. 1948 жылы Дебреу Рокфеллер стипендиясымен АҚШ-қа барды, бұл оған бірнеше американдық университеттерге, сондай-ақ 1949-1950 жылдары Упсала мен Ослоға баруға мүмкіндік берді. Ол 1956 жылы Париж университетінен философия докторы ғылымын қорғады. 1960 жылы Калифорния университетінде профессор болып жұмыс істеді және 1991 жылға дейін сабақ берді. Ол сонымен қатар кардиналды пайдалылық теориясының бірнеше мәселелерін зерттеді, атап айтқанда, жиынтықтардың декарт көбейтіндісінде анықталған пайдалылық функциясының аддитивті декомпозициясын. Осы монографиясында Дебреу бәсекелестік нарықтардың аксиоматикалық негізін қалады. Ол сондай-ақ жаңа тәсілмен тепе-теңдіктің бар екенін дәлелдеді. Оның аргументінің негізгі идеясы – жиынтық артық сұраныстың сәйкессіздігі жойылатын баға жүйесінің бар екенін көрсету. Ол бұл үшін Какутанидің бекітілген нүкте теоремасына негізделген бекітілген нүкте теоремасының бір түрін дәлелдеді. 7-тарауда Дебреу белгісіздік ұғымын енгізді және оны детерминистік модельге қалай енгізуге болатынын көрсетті. Мұнда ол контингенттік тауар ұғымын енгізді, яғни белгілі бір табиғи жағдай орын алған жағдайда тауарды жеткізуге берілген уәде. Бұл ұғым қаржы экономикасында кеңінен қолданылады, онда ол «Эрроу-Дебреу қауіпсіздігі» деп аталады. 1960-61 жылдары Стэнфордтағы Мінез-құлық ғылымдарының озық зерттеулер орталығында жұмыс істеді және уақытының көп бөлігін 1962 жылы экономикалық тепе-теңдіктің бар екендігі туралы жалпы теореманың күрделі дәлеліне арнады. 1962 жылдың қаңтарында Берклидегі Калифорния университетінде жұмыс істей бастады, онда ол Университет профессоры және 1958 жылғы экономика және математика профессоры атағын алды. 1960-1970 жылдары Лейден, Кембридж, Бонн және Париж университеттеріне барып қайтты. 1987 жылы Кантербери университетінде Эрскин стипендиаты ретінде экономикалық теориядан дәріс берді. Оның кейінгі зерттеулері негізінен дифференциалдық экономикалар теориясына бағытталған, онда ол жалпы алғанда, жиынтық артық сұраныс функциялары шекті санда нөлге теңелетінін көрсетті, яғни экономикада шектеулі санда баға тепе-теңдіктері бар екенін көрсетті. 1976 жылы француз Құрметті легионымен марапатталды. 1983 жылы Альфред Нобельдің есімімен Швеция банкінің экономика саласындағы сыйлығын алды, экономикалық теорияға жаңа талдамалық әдістерді енгізгені және жалпы тепе-теңдік теориясын қатаң қайта қарастырғаны үшін марапатталды. Ол Халықаралық ғылым академиясының, Америка өнер және ғылым академиясының, Америка Құрама Штаттарының Ұлттық ғылым академиясының және Америка философиялық қоғамының мүшесі болды. 1990 жылы Америка экономикалық қауымдастығының президенті болып сайланды.

His father was the business partner of his maternal grandfather in lace manufacturing, a traditional industry in Calais. Debreu was orphaned at an early age, as his father committed suicide and his mother died of natural causes. Prior to the start of World War II, he received his baccalauréat and went to Ambert to begin preparing for the entrance examination of a grande école. Later on, he moved from Ambert to Grenoble to complete his preparation, both places being in Vichy France during World War II. In 1941, he was admitted to the École Normale Supérieure in Paris, along with Marcel Boiteux. He was influenced by Henri Cartan and the Bourbaki writers. When he was about to take the final examinations in 1944, the Normandy landings occurred and he, instead, enlisted in the French army. He was transferred for training to Algeria and then served in the occupying French Forces in Germany until July 1945. Debreu passed the Agrégation de Mathématiques exams at the end of 1945 and the beginning of 1946. By this time, he had become interested in economics, particularly in the general equilibrium theory of Léon Walras. From 1946 to 1948, he was an assistant in the Centre National de la Recherche Scientifique. During these two and a half years, he made the transition from mathematics to economics. In 1948, Debreu went to the United States on a Rockefeller Fellowship which allowed him to visit several American universities, as well as those in Uppsala and Oslo in 1949–50. He received his Ph. D. from the University of Paris in 1956. In 1960 he became a professor at the University of California, where he taught until 1991. He also studied several problems in the theory of cardinal utility, in particular the additive decomposition of a utility function defined on a Cartesian product of sets. In this monograph, Debreu set up an axiomatic foundation for competitive markets. He also established the existence of an equilibrium using a novel approach. The main idea of his argument is to show that there exists a price system for which the aggregate excess demand correspondence vanishes. He did so by proving a type of fixed point theorem that is based on the Kakutani fixed point theorem. In Chapter 7, Debreu introduced the concept of uncertainty and showed how it could be incorporated into the deterministic model. Here, he introduced the notion of a contingent commodity, which is a promise to deliver a good should a certain state of nature be realized. This concept is very frequently used in financial economics, where it is known as the "Arrow–Debreu security". In 1960–61, he worked at the Center for Advanced Study in the Behavioral Sciences at Stanford and devoted most of his time to the complex proof that appeared in 1962 of a general theorem on the existence of an economic equilibrium. In January 1962, he started working at the University of California, Berkeley, where he held the titles of University Professor and Class of 1958 Professor of Economics and Mathematics Emeritus. During his sabbaticals in the late 1960s and 1970s, he visited universities in Leiden, Cambridge, Bonn and Paris. In 1987, he visited the University of Canterbury as an Erskine Fellow, lecturing in economic theory. His later studies centred mainly on the theory of differentiable economies, where he showed that, in general, aggregate excess demand functions vanish at a finite number of points – basically, he showed that economies have a finite number of price equilibria. In 1976, he received the French Legion of Honour. He was awarded the 1983 Bank of Sweden Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel, for having incorporated new analytical methods into economic theory and for his rigorous reformulation of general equilibrium theory. He was a member of the International Academy of Science, the American Academy of Arts and Sciences, the United States National Academy of Sciences, and the American Philosophical Society. In 1990, he served as president of the American Economic Association.

Кітап тараулары

PDF. PDF.

Журнал мақалалары

PDF. Толық мәтін. PDF. PDF. PDF. PDF. PDF. PDF. PDF. PDF. PDF. PDF. PDF. PDF. PDF. PDF. PDF. PDF. (Америкалық экономикалық қауымдастықтың 103-ші мәжілісінде, 1990 жылғы 29 желтоқсанда Вашингтон қаласында сөйленген президенттік құттықтау.) Толық мәтін.