Кіріспе
Уытты жыландар туысы. Мамбалар – Elapidae тұқымдасына жататын Dendroaspis (сөзбе-сөз "ағаш аспысы" дегенді білдіреді) туысына жататын, жылдам қозғалатын, жоғары уытты жыландар. Қазіргі таңда төрт түрі анықталған; осы төрт түрдің үшеуі көбінесе ағаштарда тіршілік етеді және жасыл түсті, ал қара мамба, Dendroaspis polylepis, көбінесе құрлықта тіршілік етеді және әдетте қоңыр немесе сұр түсті болады. Олардың барлығы Сахара төңірегіндегі Африканың әртүрлі аймақтарында кездеседі және олардың барлығы, әсіресе қара мамба, өте қауіпті деп есептеледі. Африкада мамбалар туралы көптеген аңыз әңгімелер бар.
Mambas are fast moving, highly venomous snakes of the genus Dendroaspis (which literally means "tree asp") in the family Elapidae. Four extant species are recognised currently; three of those four species are essentially arboreal and green in colour, whereas the black mamba, Dendroaspis polylepis, is largely terrestrial and generally brown or grey in colour. All are native to various regions in sub Saharan Africa and all are feared throughout their ranges, especially the black mamba. In Africa there are many legends and stories about mambas.
Мінез-құлық
Үш жасыл мамба түрі ағаштарда тіршілік етеді, ал қара мамба көбінесе жерде кездеседі. Барлық төрт түр де күндіз белсенді аңшылар болып табылады, құстар, кесірткелер және ұсақ сүтқоректілермен қоректенеді. Түнде кейбір түрлер, әсіресе қара мамба, қоршауына тығынады. Мамба бір қоршауды жылдар бойы пайдалана алады. Қара мамбаның аузының іші қара болып келеді, бұл оның қауіпті екенін көрсетеді. Қорғаныш күйінде мамба мойнын тік көтеріп, аузын ашып, сызылдайды. Қара мамбаның аузы іштен қара болып келеді, бұл оның қауіпті екенін анық көрсетеді. Мойынды тік көтергенде мамбаның кәдімгі кобраға қарағанда тар, бірақ ұзын қалпағы болады және тік тұрмай, керісінше алға қарай иіледі. Қара мамбаның адамдарды қуалайтыны және шабатыны туралы әңгімелер көп, бірақ шындығында жыландар көбінесе адамдармен қарым-қатынастан аулақ болады. Қара мамба (Dendroaspis polylepis) – Сахара төменгі Африканың әртүрлі аймақтарында таралған, өте улы жылан. Қара мамбалар жылдам, жүйкелі жыландар, қауіп сезгенде шабуылдайды. Бранчтың (2016) зерттеулеріне сәйкес, олардың уында нейротоксиндер мен кардиотоксиндер бар, олар бас айналуы, қатты шаршау, көру қабілетінің бұзылуы, ауызда көбік пайда болуы, паралич, құрылыстар және емделмесе тыныс алу немесе жүрек жетіспеушілігінен өлімге әкелуі мүмкін. Қара мамбаның уы өте улы болғанымен, уға қарсы дәрі бар және улануды жылдам емдеуге болады. Көптеген қудалау оқиғалары куәгерлердің жыланның адам жолына кезіккенде қоршауына қайтуға тырысқанын қате түсінген жағдайлары болуы мүмкін. Қара мамба әдетте қауіптен қашу үшін жылдамдығын пайдаланады, ал адамдар олардың негізгі жауы болып табылады, емес олжасы. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы барлық мамбаларды медициналық маңызы бар жыландар деп санайды. Медициналық маңызы бар жыландарға жоғары деңгейде ауру мен өлімге әкелетін аса қауіпті улары бар немесе жылан шағудың жиі себебі болатын жыландар жатады. Ацетилхолин М4 рецепторларын тежейтін дендротоксин 3. Дендротоксин 7, көбінесе мускариндік токсин 7 (МТ7) деп аталады, ацетилхолиннің M1 рецепторларын тежейді. Удың күші ғана уланудың ауырлығын анықтамайды; басқа факторларға жыланның мінез-құлқы, удың мөлшері, ЖЖС-ға жарақаттың жақындығы және жарақаттың тереңдігі жатады. Бұл туыстың барлық өкілдерінің шағуы симптомдардың жылдам пайда болуына әкелуі мүмкін, бірақ қара мамбаның шағуы ең нашар болжамға ие, мүмкін, оның жерде тіршілік етуінен (адаммен қарым-қатынасқа түсу мүмкіндігі жоғары), жоғары қорғаныс қабілетінен (құрғақ шағудың орнына өлімге әкелетін шағу мүмкіндігі жоғары), үлкен мөлшерінен (жәбірленушінің миына жақын орналасқан шағу позициясын беру) және орташа удың мөлшері мен ықтимал уыттылығының жоғары болуынан (эксперименттік нәтижелерге сүйенген). Емделмеген қара мамба шағуынан өлім-жітім көрсеткіші 100% -ға жуық деген мәліметтер әртүрлі көздерде тарады, бірақ Оңтүстік Африкадағы басқа бір жылан шағу зерттеуінде тиімсіз ем алғандар арасында өлім-жітім көрсеткіші шамамен 43% құрады (35 науқастың 15-і қайтыс болды). Содан бері, арнайы уға қарсы дәріні кеңінен қолдану арқасында бұл көрсеткіш айтарлықтай төмендеді. және аспис (ασπίς), «қалқан» дегенді білдіреді, сонымен қатар «кобра» немесе жай ғана «жылан», әсіресе «қалпақты жылан (қалқан)» дегенді білдіреді. Латын тіліндегі aspis сөзінен ағылшын тіліндегі «asp» сөзі шыққан. Ежелгі мәтіндерде аспис немесе асп көбінесе мысырлық кобраға (Naja haje) сілтеме жасайды, оның қалқан тәрізді қалпағына байланысты. Бұл туысты алғаш рет 1848 жылы неміс натуралисі Герман Шлегель сипаттаған, Elaps jamesonii типтік түрі ретінде. 1856 жылы Дюмериль оны Dendraspis деп қате жазған, ал кейінгі авторлар оны түзетпеген. 1936 жылы голландтық герпетолог Лео Бронгерсма дұрыс жазу Дендроаспис екенін атап өтті, бірақ Фитцингер 1843 жылы патша кобрасы үшін Дендраспис деген атауды қолданғандықтан, бұл атау жарамсыз екенін және сондықтан басымдықты иеленгенін қосты. Алайда 1962 жылы неміс герпетологы Роберт Мертенс Фиццингердің 1843 жылғы Дендраспистің сипаттамасын Дендроасписке ұқсастығы және оны қолданудан туындаған шатастықтың салдарынан жоюды ұсынды.
Toxicity alone does not determine severity of envenomation; other factors include the snake's temperament, venom yields, proximity of wounds to the CNS and depth of punctures. Bites by all members of this genus are capable of causing rapid onsets of symptoms, but it is the black mamba whose bite has the worst prognosis, possibly as a result of its more terrestrial nature (having more potential for human contact), high defensiveness (having a higher possibility to deliver fatal bites instead of dry bites), large size (giving it a higher strike position proximal to the victim's brain), and higher average venom yields and potential toxicity (based on experimental results). A lethality rate of near 100% for untreated black mamba bites has been circulating between various sources, However, another snakebite survey in South Africa reported a death rate of approximately 43% among those who received ineffective treatments (15 fatal cases out of 35 patients). Since then, the number has significantly dropped with the widespread use of specific antivenom. and aspis (ασπίς), which is understood to mean "shield", but also denotes "cobra" or simply "snake", in particular "snake with hood (shield)". Via Latin aspis, it is the source of the English word "asp". In ancient texts, aspis or asp often referred to the Egyptian cobra (Naja haje), in reference to its shield like hood. The genus was first described by the German naturalist Hermann Schlegel in 1848, with Elaps jamesonii as the type species. It was misspelt as Dendraspis by Dumeril in 1856, and generally uncorrected by subsequent authors. In 1936, Dutch herpetologist Leo Brongersma pointed out that the correct spelling was Dendroaspis but added that the name was invalid as Fitzinger had coined Dendraspis in 1843 for the king cobra and hence had priority. However, in 1962 German herpetologist Robert Mertens proposed that the 1843 description of Dendraspis by Fitzinger be suppressed due to its similarity to Dendroaspis, and the confusion it would cause by its use.