Кіріспе

Американдық синолог (1911–2009)

Джон ДеФрансис (31 тамыз 1911 – 2 қаңтар 2009) – американдық тіл білімі маманы, синолог, қытай тілі оқулықтарының авторы, қытай сөздіктерін жасаушы және Гавайи университеті Маноа бөлімшесінің қытайтану профессоры-эмиритусы.

Ерте өмір

Джон ДеФрансис Коннектикут штатының Бриджпорт қаласында, қарапайым итальяндық иммигранттар отбасында дүниеге келді. Оның әкесі, ДеФранческо деген есімін өзгерткен жұмысшы, Джон кішкентай кезінде қайтыс болды. Оның анасы сауатсыз болған.

Кәсіби өмір

1933 жылы Йель колледжін экономика бакалавры дәрежесімен бітіргеннен кейін, ДеФрансис қытай тілін оқып, бизнес саласында жұмыс істеу ниетімен Қытайға аттанды. 1935 жылы ол канадалық әскери тарихшы Х. Десмонд Мартинмен бірге Шыңғыс ханның Моңғолия және Қытайдың солтүстік-батысы арқылы жүрген мыңдаған шақырымдық жолын қайта басып өтті. ДеФрансис Қытайдан тыс жерлерде ханью пиньинін оқу құралы ретінде қолданған алғашқы білім берушілердің бірі болды, ал оның оқулықтары Батыста қытай тілін оқытуға зор әсер еткен деп есептеледі. 1950-1955 жылдары Америка шығыстану қоғамы журналының, ал 1966-1978 жылдары қытай тілі мұғалімдері қауымдастығы журналының орынбасар редакторы қызметін атқарды.

Зейнеткерлік

ДеФрансис 1976 жылы оқытушылық қызметтен зейнетке шықты, бірақ қытай тілінің педагогикасы, Азияның әлеуметтік тіл білімі және тіл саясаты салаларындағы маңызды тұлға болып қала берді, сондай-ақ ол өнімді автор болды. Оның ең белгілі кітаптарының бірі – «Қытай тілі: шындық және қиял» (Гавайи университетінің баспасы, 1984) кітабы, ДеФрансис тіл туралы «тараған мифтер» деп есептеген бірнешеуін жоққа шығаруға бағытталған, соның ішінде ол «идеографиялық миф» деп атаған нәрсені де қамтиды. Оның тағы бір ықпалды еңбегі – «Көрнекті сөйлеу: жазу жүйелерінің алуан түрлі бірлігі» (Visible Speech: The Diverse Oneness of Writing Systems), ол қытай жазу жүйесі туралы тағы да көптеген мифтерді қарастырады және әріптесі Виктор Х. Мейр оны өзінің magnum opus деп атады. Ол 2009 жылдың 2 қаңтарында Гавайи штатының Гонолулу қаласында 97 жасында дүниеден өтті.

Шығармалары

Джон ДеФрансис көптеген жариялымдардың авторы және редакторы болды.