Оуэн Латтимор: Американдық шығыстанушы және жазушы (1900-1989)

Кіріспе

Оуэн Латтимор (29 шілде 1900 – 31 мамыр 1989) – американдық шығыстанушы және жазушы. Ол Қытай мен Орталық Азия, әсіресе Моңғолияны зерткен белгілі ғалым болды. Жоғары білімі болмаса да, 1930 жылдары «Тынық мұхит ісі» журналының редакторы қызметін атқарды, бұл журнал Тынық мұхит қатынастары институтымен шығарылды, ал 1938 жылдан 1963 жылға дейін Джонс Хопкинс университетінде оқытумен айналысты. 1939-1953 жылдары Уолтер Хайнс Пейдж атындағы халықаралық қатынастар мектебінің директоры болды. Бір ғалымның пікірінше, Латтимордың «өмірлік ғылыми жобасы» – «адам қоғамдарының қалыптасу, даму, өсу, құлдырау, өзгеріс және бір-бірімен «шекараларда» өзара әрекеттесу жолын «ғылыми» модельдеу». Ол заманындағы тарихтың маңызды мәселелерін қарастырған көптеген ықпалды теорияларды сіңіріп, кейде олардан бас тартты. Оларға Элсворт Хантингтонның экологиялық детерминизмі, биологиялық расизм (экологиялық ортадан туындаған ерекшеліктерді анықтау деңгейінде), экономикалық география және орналасу теориясы, сондай-ақ Карл Август Витфогельдің ықпалымен марксистік өндіріс тәсілдері мен тарих сатыларының кейбір аспектілері кірді. Алайда, ең маңызды және ұзаққа созылған әсер Арнольд Дж. Тойнбиге және оның ұлы цивилизацияларды туған, жетілген, қартайған және өлген ағзалық тұтастықтар ретінде қарауына тиесілі. Латтимордың ең ықпалды кітабы – «Қытайдың ішкі Азия шекаралары» (1940), Шығыс Азия тарихын Қытай тарихы және оның көршілеріне тигізген әсері ретінде емес, екі түрлі цивилизацияның – отырықшы егіншілік және көшпенді мал шаруашылығының өзара әрекеттесуі ретінде түсіндіру үшін осы теорияларды пайдаланды.

Ерте өмір және саяхат

Америка Құрама Штаттарында туған Латтимор Қытайдың Тяньцзинь қаласында өсті, мұнда оның ата-анасы, Дэвид пен Маргарет Латтимор, қытай университетінде ағылшын тілінің оқытушылары болды. (Оның ағасы - ақын, классиканы зерттеуші және аудармашы Ричмонд Латтимор. Оның әпкесі - жазушы Элеонора Франсис Латтимор.) Анасы үйде оқытқаннан кейін, ол он екі жасында Қытайдан кетіп, Швейцарияның Лозанна қаласына жақын орналасқан Кантоналдық классикалық колледжінде білім алды. 1914 жылы соғыс басталғанда, ол Англияға жіберілді, онда Англияның Камбриядағы Сент-Бис мектебінде оқыды (1915–1919). Ол әдебиетке, әсіресе поэзияға қызығушылық танытты және қысқа мерзімге католик дініне ауысты. Оксфорд университетіне емтихан тапсырғанда жақсы нәтиже көрсетті, бірақ 1919 жылы университетте оқуға жеткілікті қаржысы болмағандықтан Қытайға оралды. Алдымен газетте, содан кейін британдық импорт-экспорт компаниясында жұмыс істеді. Бұл оған Қытайда кеңінен саяхаттауға және конфуцийлік дәстүрдегі ескірген ғалымнан қытай тілін үйренуге мүмкіндік берді. Оның коммерциялық саяхаттары оған өмірдің шындығы мен экономиканы түсінуге көмектесті. 1925 жылдың басында екі соғысатын әміршінің арасымен жүк вагонымен жүннің өтуіне келісім жасауы маңызды оқиға болды. Бұл тәжірибе оны келесі жылы Ішкі Моңғолия арқылы керуендермен Синьцзянның соңғы станциясына дейін бара итермеледі. Оның фирмасының басшылары оның саяхаттарын қаржыландырудың қажеттілігін көрмеді, бірақ оны Пекинде үкіметтік байланыс ретінде соңғы жұмыс жылын өткізуге жіберді. Осы жылы Пекинде экспедицияға шығар алдында ол әйелі Элеонора Холгейтпен танысты. Олардың бал айы жоспары Пекиннен Үндістанға дейін, ол құрлықпен, ал ол Сібір арқылы пойызбен саяхаттауды көздеді, бұл 20 ғасырдың бірінші жартысындағы үлкен жетістік болар еді. Алайда, жоспарлар орындалмады және оны табу үшін ол ақпан айында 644 шақырымды ат арбамен жалғыз жүруге мәжбүр болды. Ол өзінің саяхатын «Түркістан кездесуі» (1934) еңбегінде, ал ол «Түркістанға шөл жолы» (1928) және «Жоғарғы Тартар» (1930) кітаптарында сипаттады. Бұл сапар оның моңғолдар мен Жібек жолындағы басқа халықтарға қатысты өмір бойына қызығушылығын тудырды. 1928 жылы Америкаға оралғаннан кейін ол Маньчжурияға саяхаттау үшін Әлеуметтік ғылымдар зерттеу кеңесінен стипендия алды, содан кейін 1928/1929 оқу жылында Гарвард университетінде студент болып оқыды. Бірақ ол докторлық бағдарламаға жазылмады, керісінше 1930–1933 жылдары Гарвард-Йенчинг институты мен Джон Саймон Гуггенхайм мемориалдық қорының стипендиясымен Қытайға оралды. 1942 жылы Орталық Азиядағы саяхаттары үшін Британдық Корольдік Географиялық қоғамынан құрметті медаль алды. 1943 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды.

Born in the United States, Lattimore was raised in Tianjin, China, where his parents, David and Margaret Lattimore, were English teachers at a Chinese university. (His brother was the poet and classics scholar and translator Richmond Lattimore. One of his sisters was author Eleanor Frances Lattimore.) After being schooled at home by his mother, he left China at the age of twelve and attended Collège Classique Cantonal near Lausanne, Switzerland. After war broke out in 1914, he was sent to England, where he was enrolled at St Bees School, Cumbria, England (1915–1919). He pursued literary interests, especially poetry, and briefly converted to Catholicism. He did well on the entrance exams for Oxford University, but returned to China in 1919 when it turned out that he would not have enough funds for attending university. He worked first for a newspaper and then for a British import/export related business. This gave him the opportunity to travel extensively in China and time to study Chinese with an old fashioned Confucian scholar. His commercial travels also gave him a feel for the realities of life and the economy. A turning point was negotiating the passage of a trainload of wool through the lines of two battling warlords early in 1925, an experience which led him the next year to follow the caravans across Inner Mongolia to the end of the line in Xinjiang. The managers of his firm saw no advantage in subsidizing his travels but did send him to spend a final year of employment with them in Beijing as government liaison. During this year in Beijing before departing on his expedition, he met his wife, Eleanor Holgate. For their honeymoon they planned to travel from Beijing to India, he overland, she by rail across Siberia, a mammoth feat in the first half of the 20th century. In the event, the plans were disrupted and she had to travel alone by horse drawn sled for 400 mile (644 km) in February to find him. She described her journey in Turkestan Reunion (1934), he in The Desert Road to Turkestan (1928) and High Tartary (1930). This trip laid the ground for his lifelong interest in all matters related to the Mongols and other peoples of the Silk Road. Upon his return to America in 1928, he received a fellowship from the Social Science Research Council for further travel in Manchuria, then for the academic year 1928/1929 as a student at Harvard University. He did not, however, enroll in a doctoral program, but returned to China 1930–1933 with fellowships from the Harvard–Yenching Institute and the John Simon Guggenheim Memorial Foundation. He was awarded the Patron's Medal by the British Royal Geographical Society in 1942 for his travels in Central Asia. In 1943, he was elected to the American Philosophical Society.

Тынық мұхит ісі және Тынық мұхит қатынастары институты

1934 жылы келісім порты журналисі Х.Г.Е. Вудхедтің ұсынысымен Латтимор Бейжіңде редакциялаған Тынық мұхит қатынастары институтының «Тынық мұхит істері» журналының редакторы болып тағайындалды. Ол ресми мәлімдемелерге орнықпай, журналды «пікір-таластың форумына» айналдыруды қағида етті. Кейін ол еске алғандай, ол «көбінесе Жапон кеңесімен, олар мені тым империализмге қарсы деп ойлағандықтан, және Кеңес кеңесімен, олар өздерінің империализмге қарсы ұстанымы ғана қабылданбалы деп санайтындықтан, қиын жағдайға түсіп отырды». Латтимор түрлі көзқарастарды қамтитын мақалаларды іздеді және журналды жаңа идеялар, әсіресе әлеуметтік ғылымдар мен әлеуметтік философияның форумына айналдырды. Перл С. Бак, бірқатар қытай әдебиетшілері және марксистер сияқты түрлі көзқарастарды ұстанатын ғалымдар мен жазушылар өз үлесін қосты. ИПР хатшысы Эдвард Картер кеңес ғалымдарының қатысуын қамтамасыз етуге құлшынды және Латтимордың АҚШ-қа қайтар жолында Мәскеуде онымен кездесуін талап етті. Латтимор бұрын Кеңес Одағына бармаған, визадан бас тартылған және Орталық Азияны зерттеуде бай дәстүрі бар кеңес ғалымдарынан материал алуға ниеттенген. Бірақ ол кеңес ғалымдарының өзіне жасаған шабуылдарынан да сақ болды – «Латтимордың схоластикасы Гамлеттің ақымақтығына ұқсайды» және Гарольд Айзекстің мақаласын жариялағаны үшін, оны троцкист деп есептеді. Латтиморлар бес жасар ұлдарымен Транссибір темір жолымен екі апта сапар шекті, содан кейін 1936 жылдың наурыз айының соңында Мәскеуге екі аптаға келді. Кеңес шенеуніктері ИПР мен оның журналының Жапонияға қарсы ұжымдық қауіпсіздікті қолдауын талап етті. Латтимор «Тынық мұхит істері» журналының барлық ұлттық кеңестерге, тіпті жапондықтарға да қызмет етуге міндетті екенін және саяси жақ алуға құқығы жоқ екенін мәлімдеді. Латтимордың Моңғолия Халық Республикасына бару өтініші «Моңғолия қазір соғысқа толық дайын және жағдай өте тұрақсыз» деген сылтаумен қабылданбады. Соңында кеңес ғалымдары «Тынық мұхит істері» журналына тек бір ғана мақала жіберді. Нью-Йорк пен Лондонға сапардан кейін Латтиморлар 1937 жылы Пекинге оралды. Оуэн Т.А. Биссон мен Филип Джаффеге аудармашы болып, Яньаньдағы коммунистердің штаб-пәтеріне барды, олар «Amerasia» атты белсенді саяси басылым үшін материал жинады. Сол жерде ол Мао Цзэдун мен Чжоу Эньлаймен кездесті. Оларды ашық сөйлейтініне таң қалды, бірақ ұлттық азшылықтар мектебіне барған сапарында оңтайлы әсер алмады. Ол моңғолдарға моңғол тілінде сөйлегенде, оның қытайлық қабылдаушылары сессияны тоқтатты. Латтиморлар 1938 жылы Қытайдан кетіп қалды. Оуэн алты ай Калифорниядағы Берклиде «Қытайдың ішкі Азия шекаралары» еңбегінің жобасын жазып, «Тынық мұхит істері» журналының редакторы болып жұмыс істеді. Редактор ретінде ол Роберт Ньюманның, оның жақын биографының айтуынша, «өміріндегі ең ауыр қателік» жасады. Латтимор кеңестік жазушының Сталиннің тазалау соттарын мақтап, олардың Германия мен Жапонияға қарсы болашақ шайқасқа КСРО-ны күшейтетінін жариялады. Латтимордың сөзімен айтқанда, көрсетілімдік соттар «мен үшін демократияға ұқсайды». Латтимордың тазалау соттарын дұрыс бағаламауы кеңестік сыртқы саясатқа оңтайлы баға беруімен байланысты болды, ол Жапония мен Германияға қарсы халықаралық ынтымақтастықты және кеңестердің моңғол автономиясын қолдағанын бағалады. Ньюман қорытындылады: «Дегенмен, ол қателескен». Ол көп ұзамай кеңес өкіметінің Қытайға кеңеюіне жол бермеуге қарсы жазды. «Тынық мұхит істері» журналының редакторы ретінде ол тепе-теңдікті сақтауға міндетті болды, бірақ 1940 жылдың көктемінде ол басқа бір журналда былай деп жазды: «Біз Жапонияны Қытайдан шығаруды қаласақ та, Ресейді кіргізбейміз. Біз Жапонияны Ресейдің құшағына итеруді де қаламаймыз». Ол былай деп жалғастырды: «Жапондықтардың шабуылының қатыгездігі Қытай коммунистерінің өзінің насихатынан немесе Ресейдің ықпалынан гөрі коммунизмді таратуға көбірек көмектеседі. Ол жарылғыш идеялардың жұмыс істеуіне қажетті қысымды қамтамасыз етеді. Сонымен қатар ол Қытайдың барлық түрдегі байлығын – капиталды, сауданы, ауыл шаруашылығынан түсетін кірісті жояды, осылайша коммунизмге ең қарсы келетін Қытай қоғамының бөлігін әлсіретеді». Миддлсборо Daily News газеті Оуэн Латтимордың 1938 жылы Қытайдың хуй мұсылман аймасына Жапонияның жоспарланған шабуылы туралы мақаласын жариялады, онда мұсылмандар жапондықтарды ауыр жеңіске ұшырататыны болжанды. 1940 жылы Батыс Суйюань шайқасында мұсылмандар жапондықтарды талқандап, қуып шықты. Жапондықтар 1939 жылы Суйюаньдан Нинсиаға басып кіруді және Хуй мұсылман қуыршақ мемлекетін құруды жоспарлады. Келесі жылы, 1940 жылы жапондықтар Гоминьданның мұсылман генералы Ма Хунбиннің әскерлерінен жеңіліп, жоспарлары күйреп кетті. Ма Хунбиннің хуй мұсылман әскерлері Батыс Суйюань шайқасында Жапонияға қарсы шабуылдарын жалғастырды. 1939 жылғы сәуір айында Улан-Обо шайқасында жапондықтарға қызмет ететін 300 моңғол коллаборационистері бір мұсылман майормен күресті.

In 1934, on the recommendation of treaty port journalist H. G. E. Woodhead, Lattimore was appointed editor of Pacific Affairs, published by the Institute of Pacific Relations, which he edited from Beijing. Rather than have bland official statements, he made it his policy to make the journal a "forum of controversy". As he later recalled, he was "continually in hot water, especially with the Japan Council, which thought I was too anti imperialist, and the Soviet Council, which thought that its own anti imperialist line was the only permissible one " As explained below, others later accused him of motives which were less scholarly than political. Lattimore sought articles from a wide range of perspectives and made the journal a forum for new ideas, especially from the social sciences and social philosophy. Scholars and writers of all persuasions were contributors, including Pearl S. Buck, some Chinese literary figures, and dedicated Marxists. IPR secretary Edward Carter was eager to solicit the participation of Soviet scholars, and insisted that Lattimore meet him in Moscow on his way back to the States. Lattimore had never been to the Soviet Union, having been denied a visa, and felt eager to obtain contributions from Soviet scholars, who had a distinguished tradition in Central Asian studies. But he was also wary because of the attacks Soviet scholars had made on him – Lattimore's "scholasticism is similar to Hamlet's madness" – and for publishing an article by Harold Isaacs, who they considered a Trotskyite. The Lattimores spent two weeks on the Trans Siberian Railroad with their five year old son before arriving in Moscow for a two week stay toward the end of March 1936. Soviet officials coldly demanded that the IPR and its journal support collective security arrangements against Japan. Lattimore responded that Pacific Affairs had the obligation to serve all the national councils, even the Japanese, and could not take political sides. Lattimore's request to visit the Mongolian People's Republic was denied on the grounds that "Mongolia now is constantly ready for war and conditions are very unstable." And in the end, Soviet scholars sent only one article to Pacific Affairs. After sojourns in New York and London, the Lattimores returned to Beijing in 1937. Owen visited the Communist headquarters at Yan'an to act as translator for T. A. Bisson and Philip Jaffé, who were gathering material for Amerasia, an activist journal of political commentary. There he met Mao Zedong and Zhou Enlai. He was impressed with their candor, but had a less favorable experience on his visit to the party school for national minorities. When he spoke to the Mongols in Mongolian, his Chinese hosts broke off the session. The Lattimores left China in 1938. Owen spent six months in Berkeley, California, writing a draft of the Inner Asian Frontiers of China and continuing as editor of Pacific Affairs. As editor, he then made what Robert Newman, a sympathetic biographer, called "the most serious error of his career." Lattimore published an article by a pro Soviet writer, whom Lattimore did not know, praising Stalin's purge trials because they strengthened the Soviet Union for the coming battle against Germany and Japan. Lattimore famously stated that the show trials "sound to me like democracy". Lattimore's misjudgment of the purge trials was undoubtedly influenced by his generally favorable evaluation of Soviet foreign policy, which emphasized international cooperation against Japan and Germany and his judgment that the Soviets had been supportive of Mongol autonomy. He was "nonetheless wrong," Newman concluded. He also soon wrote prominently against allowing Soviet expansion into China. As editor of Pacific Affairs he was expected to maintain a balance, but writing in another journal in the spring of 1940 he urged that "Above all, while we want to get Japan out of China, we do not want to let Russia in. Nor do we want to 'drive Japan into the arms of Russia.'" He continued: "the savagery of the Japanese assault is doing more to spread Communism than the teaching of the Chinese Communists themselves or the influences of Russia. It supplies the pressure under which the detonative ideas can work. At the same time it destroys Chinese wealth of every kindcapital, trade, revenue from agricultural rentthus weakening that side of Chinese society which is most antagonistic to Communism." The Middlesboro Daily News ran an article by Owen Lattimore which reported on Japan's planned offensive into a Hui Muslim region of China in 1938, which predicted that the Japanese would suffer a massive crushing defeat at the hands of the Muslims. In 1940, the Japanese were crushed and routed by the Muslims at the Battle of West Suiyuan. The Japanese planned to invade Ningxia from Suiyuan in 1939 and create a Hui Muslim puppet state. The following year in 1940, the Japanese were defeated militarily by the Kuomintang Muslim General Ma Hongbin, who caused the plan to collapse. Ma Hongbin's Hui Muslim troops launched further attacks against Japan in the Battle of West Suiyuan. In Suiyuan 300 Mongol collaborators serving the Japanese were fought off by a single Muslim who held the rank of Major at the Battle of Wulan Obo in 1939 April.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1941 жылғы маусымда Германияның Кеңес Одағына шабуыл жасағаннан кейін президент Франклин Д. Рузвельт Латтиморды Қытайдың ұлттық көшбасшысы Чан Кайшектің АҚШ-тағы кеңесшісі қызметіне бір жарым жылға тағайындады. Латтимор Қытайдағы этникалық азшылықтардың мүддесін қорғай отырып, Қытайдың Кеңес Одағының азшылықтар саясатына негізделген мәдени автономия саясатын қабылдау керектігін айтты, ол саясатты "Кеңес Одағының ең табысты саясатының бірі" деп есептеді. Чиангтың шенеуніктері оның кеңесін көбінесе назарға алмады, себебі қорғаныс министрі Ван Чонг Хуй Латтимордың Сіньцзян және Сыртқы Моңғолиядағы кеңестік әсерді азайтып көрсеткеніне күдікпен қарады. 1944 жылы Латтимор Соғыс ақпараттық бюросының Тынық мұхиты аймағындағы жұмысына жетекшілік етті. Осы кезде Латтимордың саяси қызметі мен байланыстары соңғы екі жылдан бері ФБР-дің қатаң бақылауында болды, ол Латтиморды "ұлттық төтенше жағдай туғанда қамауға алуды" ұсынды. Президент Рузвельттің өтініші бойынша 1944 жылы ол АҚШ-тың Соғыс ақпараттық бюросының тапсырмасымен АҚШ вице-президенті Генри А. Уоллеспен бірге Сибирь, Қытай және Моңғолияға сапар жасады. Сапарды Лаучлин Кьюри ұйымдастырды, ол Ф.Д.Р.-ға Латтимордың Уоллеске бірге баратынын ұсынды. Осы сапар барысында, Д-Дей десанттарымен бір уақытта, Уоллес және оның делегациясы 25 күн Сибирде болды және Кеңес Одағының Магадан Гулагындағы лагерьге экскурсия жасады. National Geographic журналы үшін жазған саяхат жазбасында Латтимор өзі көргендерін Хадсон шығанағы компаниясы мен Теннесси аңғарының үйлесімі деп сипаттады, тұтқындардың күшті және жақсы тамақтанғанын атап өтті, сондай-ақ лагерь командирі Иван Никишовқа "көркем өнер мен музыкаға қызығушылық таныту және азаматтық жауапкершілікті терең сезіну" сипаттамасын берді. 1968 жылы New Statesman газетіне жазған хатында Латтимор өзінің рөлі "қонақтарын тыңдау емес" екенін айтып, өзін ақтады. (Керісінше, лагерь командирі Нафтали Френкель былай түсіндірді: "Біз тұтқыннан барлығын алғашқы үш айда қысып алуға тиіспіз, содан кейін ол бізге енді қажет емес". Ауыр еңбек пен азық-түлік жетіспеушілігі тұтқындардың көпшілігін көмектессіз "тоқыма" (орысша доходьяга) күйіне жеткізді. Жағдай елдің жағдайына байланысты әртүрлі болды.) 1940 жылдары Латтимор IPR кеңесінің тағы бір мүшесі, Қытай саудасында көп жылдық тәжірибесі бар өндіруші Альфред Кольбергпен келіспеушілікке түсті. Кольберг 1943 жылы Қытайға сапар жасағаннан кейін Чан Кайшектің жемқорлығы туралы әңгімелердің жалған екеніне көз жеткізді. Ол Латтиморды Чан Кайшектің қарсыласы болуда және Қытай Коммунистік партиясына тым ықылас көрсетуде деп айыптады. 1944 жылы Кольберг пен Латтимор арасындағы қарым-қатынас осыншалықты нашарлағандықтан, Кольберг IPR-ден шығып, Plain Talk атты жаңа журналды құрды, онда ол Тынық мұхиты істері бойынша жасалған мәлімдемелерге қарсы тұруға тырысты. 1940 жылдардың соңында Латтимор Кольберг пен Қытай лоббисінің басқа мүшелерінің назарында болды. Кейіннен Кольберг сенатор Джозеф Маккартидің кеңесшісі болды және Маккарти Латтимордың коммунистік көзқарастары туралы алғаш рет Кольбергтен білген болуы мүмкін.

Following the German invasion of the Soviet Union in June 1941, President Franklin D. Roosevelt appointed Lattimore to serve as US advisor to Chinese Nationalist leader Chiang Kai shek for one and a half years. Lattimore advocated on behalf of the ethnic minorities in China, arguing that China should adopt a cultural autonomy policy based on the Soviet Union's minority policy, which he regarded as "one of the most successful Soviet policies." His advice was mostly disregarded by Chiang's officials, as defense secretary Wang Ch'ung hui suspected Lattimore of understating Soviet interference in Xinjiang and Outer Mongolia. In 1944, Lattimore was placed in charge of the Pacific area for the Office of War Information. By this time, Lattimore's political activities and associations had been under scrutiny for the last two years by the FBI, which recommended Lattimore be put under "Custodial Detention in case of National Emergency". At President Roosevelt's request, he accompanied U. S. Vice President Henry A. Wallace on a mission to Siberia, China, and Mongolia in 1944 for the U. S. Office of War Information. The trip had been arranged by Lauchlin Currie, who recommended to FDR that Lattimore accompany Wallace. During this visit, which overlapped the D Day landings, Wallace and his delegates stayed 25 days in Siberia and were given a tour of the Soviet Union's Magadan Gulag camp at Kolyma. In a travelogue for National Geographic, Lattimore described what little he saw as a combination of the Hudson's Bay Company and the Tennessee Valley Authority, remarking on how strong and well fed the inmates were and ascribing to camp commandant Ivan Nikishov "a trained and sensitive interest in art and music and also a deep sense of civic responsibility". In a letter written to the New Statesman in 1968, Lattimore justified himself by arguing his role had not been one to "snoop on his hosts." (In contrast, camp commander Naftaly Frenkel explained: "We have to squeeze everything out of a prisoner in the first three months – after that we don't need him anymore." The system of hard labor and minimal or no food reduced most prisoners to helpless "goners" (dokhodyaga, in Russian). Conditions varied depending on the state of the country.) During the 1940s, Lattimore came into increasing conflict with another member of the IPR's board, Alfred Kohlberg, a manufacturer with long experience in the China trade whose visit to China in 1943 convinced him that stories of Chiang Kai shek's corruption were false. He accused Lattimore of being hostile to Chiang and too sympathetic towards the Chinese Communist Party. In 1944, relations between Kohlberg and Lattimore became so bad that Kohlberg left the IPR and founded a new journal, Plain Talk, in which he attempted to rebut the claims made in Pacific Affairs. By the late 1940s, Lattimore had become a particular target of Kohlberg and other members of the China Lobby. Kohlberg was later to become an advisor to Senator Joseph McCarthy, and it is possible that McCarthy first learned of Lattimore's communist tendencies through Kohlberg.

Шымкент

Осы арада айыптаулар жасалып, олар кейіннен жарияланды. 1948 жылдың 14 желтоқсанында Грекияның Афины қаласындағы Кеңес елшілігінің бұрынғы толық өкілі Александр Бармин, Федералдық тергеу бюросының агенттеріне Кеңес ГРУ директоры Ян Карлович Берзиннің 1937 жылы Барминнің елден қашуына дейін Латтимордың кеңес тыңшысы екенін айтқанын мәлімдеді. Бармин бұл айыптауды 1951 жылы Сенаттың Маккарран комитеті алдында қастық серт беру арқылы қайталады.

Конгресс тергеуін жүргізу

1950 жылдың наурызында Тайдингс комитетінің жабық отырысында сенатор Джозеф Маккарти Латтиморды АҚШ-та, Мемлекеттік департаментте немесе екеуінде де кеңестік агенттердің бастысы деп айыптады. Сенатор Миллард Тайдингс төрағалық еткен комитет Маккартидің Кеңес Одағының Мемлекеттік департаментке кеңінен еніп кіргендігі туралы мәлімдемелерін тергеді. Бұл айып баспасөзге тараған кезде Маккарти Латтиморды тыңшы деп айыптаудан бас тарды, бірақ комитеттің ашық отырысында және сөздерінде шабуылдауды жалғастырды. Ол Латимордың "Мемлекеттік департаменттегі зор билігінің арқасында" біздің "Шығыс Азия саясатының" "архитектор" екенін айтты және Латтимордың "мақсаттары американдық мақсаттарға сәйкес пе, әлде Кеңес Одағының мақсаттарымен үйлесе ме" деп сұрады. Сол кезде Латтимор Біріккен Ұлттар Ұйымының мәдени миссиясымен Ауғанстанның Кабул қаласында болды. Латтимор өзіне қарсы айыптауларды "әуеге сызылған сызықтар" деп бағалап, Тайдингс комитетіне куәлік беру үшін АҚШ-қа оралды. Маккартиде шұғыл тыңшылық әрекеттеріне ешқандай дәлел болған жоқ және Латтимордың жасырын коммунист екеніне тек әлсіз дәлелдер ғана болды, сондықтан 1950 жылдың сәуірінде ол коммунистік партияның "Еңбекші" газетінің бұрынғы антикоммунистік редакторы Луис Ф. Буденцті куәлік беруге көндірді. Буденц Латтимордың коммунистік байланыстарын тікелей білмеді және бұрын ФБР сұхбаттарында оны коммунист деп атаған емес. Сонымен қатар, Буденц 1947 жылы Мемлекеттік департамент тергеушісіне Латтимордың коммунист екенін көрсететін "ешқандай жағдайды еске түсірмейтінін" және 1949 жылы "Collier" журналының редакторына Латтимор ешқашан "коммунист ретінде әрекет етпегенін" айтқан. Бірақ қазір Буденц Латтимордың құпия коммунист екенін, бірақ кеңестік агент емес екенін мәлімдеді; ол Советтің сыртқы саясатына көбінесе көмектесетін ықпалды тұлға болды. Буденц өзінің партиялық басшыларының оған Латтимордың "көп құндылығы кеңес саясатын кеңес емес тілдерде қолдауға баса назар аудара алатынында" екенін айтқанын жеткізді. Тайдингс комитетінің көпшілік баяндамасы Латтиморды оған қарсы барлық айыптардан ақтап берді; азшылық баяндамасы Буденцтің айыптауларын қабылдады. 1952 жылдың ақпан айында Латтимор Сенаттың Ішкі қауіпсіздік жөніндегі кіші комитетіне (SISS) куәлік беруге шақырылды, оның төрағасы Маккартидің одақтасы, сенатор Пэт Маккарран болды. Латтиморды куәгер ретінде шақырудан бұрын, SISS тергеушілері Тынық мұхиты аймағындағы қатынастар институтының (IPR) барлық құжаттарын тәркіледі. Он екі күндік куәліктер айқай-шумен өтті, онда Маккарран мен Маккарти бір жағынан, ал Латтимор екінші жағынан қақтығысты. Латтимордың кіріспе сөзін беруге үш күн кетті: кешігулер Маккарран Латтиморды әрбір мәселе бойынша сынға алған кездегі жиі үзілістерден туындады. Содан кейін Маккарран IPR-ден алынған құжаттарды Латтимордың есте сақтауын жиі сынаған сұрақтар қою үшін пайдаланды. Буденц тағы да куәлік берді, бірақ бұл жолы Латтимордың коммунист және кеңестік агент екенін мәлімдеді. Комитет сонымен қатар ғалымдарды шақырды. Ресейлік эмигрант, Моңғолия мен Тибетті зерттеуші Николас Поппе Латтиморды коммунист деп атауға шақырған комитеттің ұсынысына қарсылық көрсетті, бірақ оның кейбір жазбаларын беткей және сынсыз деп тапты. Ең зиянды куәлік Карл Август Витфогельден келді, оны Вашингтон университетінің әріптесі Джордж Тейлор қолдады. Бұрын коммунист болған Витфогельдің айтуынша, Латтимор "Pacific Affairs" журналын басқарған кезде, оның коммунистік өмірі туралы білген; олар бұл мәселе бойынша сөз алмаспаса да, Латтимор Витфогельге "білімді күлімсіреген". Латтимор Витфогельдің ой-пікірінің үлкен ықпал еткенін мойындады, бірақ егер күлімсіреген болса, бұл "коммунистік емес күлімсіреу" болды. Витфогель мен Тейлор Латтимордың "еркін әлемге үлкен зиян келтіргенін" айыптады, себебі ол әлемдік коммунизмді жеңуді бірінші кезекте қарастырмады. Джон К. Фэрбанк өзінің естеліктерінде Витфогельдің мұны билік иелері қабылдамайтын көзқарастары үшін Германиядан кетуге мәжбүр болғандықтан айтқан болуы мүмкін екенін болжайды және ол екі рет бірдей қателік жасағысы келмеді. Сонымен қатар, олар марксизмнің Латтиморға әсері оның "феодал" сөзін қолдануымен көрініс тапқанын мәлімдеді. Латтимор марксистердің бұл сөзге "эксклюзивті құқығы" бар деп ойламайтынын айтты. 1952 жылы, 17 ай бойы 66 куәгердің қатысуымен және мыңдаған құжаттармен зерттеулер мен тыңдаулар жүргізілгеннен кейін, Маккарран комитеті 226 беттік қорытынды есеп шығарды. Бұл баяндамада "Оуэн Латтимор 1930 жылдардың басынан бастап кеңестік...

In March 1950, in executive session of the Tydings Committee, Senator Joseph McCarthy accused Lattimore of being the top Soviet agent, either in the US, in the State Department, or both. The committee, chaired by Senator Millard Tydings, was investigating McCarthy's claims of widespread Soviet infiltration of the State Department. When the accusation was leaked to the press, McCarthy backed off from the charge that Lattimore was a spy but continued the attack in public session of the committee and in speeches. Lattimore, he said, "in view of his position of tremendous power at the State Department" was the "'architect' of our Far Eastern policy" and asked whether Lattimore's "aims are American aims or whether they coincide with the aims of Soviet Russia." At the time, Lattimore was in Kabul, Afghanistan, on a cultural mission for the United Nations. Lattimore dismissed the charges against him as "moonshine" and hurried back to the United States to testify before the Tydings Committee. McCarthy, who had no evidence of specific acts of espionage and only weak evidence that Lattimore was a concealed Communist, in April 1950 persuaded Louis F. Budenz, the now anticommunist former editor of the Communist Party organ Daily Worker, to testify. Budenz had no first hand knowledge of Lattimore's Communist allegiance and had never previously identified him as a Communist in his extensive FBI interviews. In addition, Budenz had in 1947 told a State Department investigator that he "did not recall any instances" that suggested that Lattimore was a Communist and had also told his editor at Collier's magazine in 1949 that Lattimore had never "acted as a Communist in any way." Now, however, Budenz testified that Lattimore was a secret Communist but not a Soviet agent; he was a person of influence who often assisted Soviet foreign policy. Budenz said his party superiors had told him that Lattimore's "great value lay in the fact that he could bring the emphasis in support of Soviet policy in non Soviet language." The majority report of the Tydings committee cleared Lattimore of all charges against him; the minority report accepted Budenz's charges. In February 1952, Lattimore was called to testify before the Senate Internal Security Subcommittee (SISS), headed by McCarthy's ally, Senator Pat McCarran. Before Lattimore was called as witness, investigators for the SISS had seized all of the records of the Institute of Pacific Relations (IPR). The twelve days of testimony were marked by shouting matches, which pitted McCarran and McCarthy on one side against Lattimore on the other. Lattimore took three days to deliver his opening statement: the delays were caused by frequent interruptions as McCarran challenged Lattimore point by point. McCarran then used the records from the IPR to ask questions that often taxed Lattimore's memory. Budenz again testified, but this time claimed that Lattimore was both a Communist and a Soviet agent. The subcommittee also summoned scholars. Nicholas Poppe, a Russian émigré and a scholar of Mongolia and Tibet, resisted the committee's invitation to label Lattimore a Communist but found some of his writings superficial and uncritical. The most damaging testimony came from Karl August Wittfogel, supported by his colleague from the University of Washington, George Taylor. Wittfogel, a former Communist, said that at the time Lattimore edited the journal Pacific Affairs, Lattimore knew of his Communist background; even though they had not exchanged words on the matter, Lattimore had given Wittfogel a "knowing smile." Lattimore acknowledged that Wittfogel's thought had been tremendously influential but said that if there had been a smile, it was a "non Communist smile". Wittfogel and Taylor charged that Lattimore had done "great harm to the free world" in disregarding the need to defeat world Communism as a first priority. John K. Fairbank, in his memoirs, suggests that Wittfogel may have said this because he had been made to leave Germany for having views unacceptable to the powers that be, and he did not want to make the same mistake twice. They also asserted that the influence of Marxism on Lattimore was shown by his use of the word "feudal." Lattimore replied that he did not think that Marxists had a "patent" on that word. In 1952, after 17 months of study and hearing, involving 66 witnesses and thousands of documents, the McCarran Committee issued its 226 page, unanimous final report. This report stated that "Owen Lattimore was, from some time beginning in the 1930s, a conscious articulate instrument of the Soviet conspiracy," and that on "at least five separate matters," Lattimore had not told the whole truth. One example: "The evidence shows conclusively that Lattimore knew Frederick V. Field to be a Communist; that he collaborated with Field after he possessed this knowledge; and that he did not tell the truth before the subcommittee about this association with Field "

On February 16, 1952, Lattimore was indicted for perjury on seven counts. Six of the counts related to various discrepancies between Lattimore's testimony and the IPR records; the seventh accused Lattimore of seeking to deliberately deceive the SISS. Lattimore's defenders, such as his lawyer Abe Fortas, claimed that the discrepancies were caused by McCarran deliberately asking questions about arcane and obscure matters that took place in the 1930s. Within three years, federal judge Luther Youngdahl dismissed the perjury charges on technical grounds. United States v. Lattimore, 127 F. Supp. 405 (D. D. C. 1955). Four of the charges were dismissed as insubstantial and not judicable; denying that he was sympathetic to communism was too vague to be fairly answered; and the other counts were matters of little concern, those for which a jury would be unlikely to convict on matters of political judgment. In his book Ordeal by Slander, Lattimore gives his own account of these events up until 1950. In his 1979 memoir, former FBI agent William C. Sullivan said that, despite Hoover's relentless efforts, the FBI never found "anything substantial" and that the accusations against Lattimore were "ridiculous."

Мұра

1963 жылы Джонс Хопкинс университетінен Лидс университетінің Қытайтану кафедрасын (қазіргі Шығыстану) құру үшін шақырылды. Қытайтануды құрумен қатар, ол моңғолтануды дамытты, Лидс пен Моңғолия арасындағы қарым-қатынасты жақсартты және 1968 жылы моңғолтану бағдарламасын құрды. 1970 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Лидсте қызмет етті. 1984 жылы Лидс университеті профессор Латиморға құрметті докторлық дәрежесін (DLitt) табыс етті. Латимор өмірінің соңына дейін моңғол тарихы мен мәдениетін зерттеуге арналған ғылыми орталықтар құруға белсенділік танытты. 1979 жылы ол Моңғолия мемлекетінің шетелдік азаматтарға табыс ететін ең жоғары наградасы – «Полярлық жұлдыз» орденімен марапатталған алғашқы батыстық болды. 1986 жылы Уланбатордағы Мемлекеттік музей жаңадан табылған динозаврға оның есімін берді. Американың моңғолтану орталығы, Халықаралық моңғолтану қауымдастығы және Моңғолия Ұлттық университетінің Сыртқы істер мектебі 2008 жылдың 20 және 21 тамызында Уланбаторда «Оуэн Латтимор: Ішкі Азия танудың өткені, қазіргісі және болашағы» тақырыбында конференция ұйымдастырды. Американың коммунизмге қарсы саяси сол қанатының белгілі өкілдері Латтимордың сыртқы саясаттағы мұрасын әртүрлі бағалады. Артур Шлезингер кіші Латтиморды кеңес тыңшысы емес, бірақ коммунистік идеалдарға берілген адам болуы мүмкін деп есептеді, ал Сидни Хук оны «Азия мәселелерінде Коммунистік партияның шебер және тапқыр ізбасары» деп мәлімдеді.

Теория

Тарихшы Питер Пердью былай деп жазды: "Қазіргі тарихшылар, антропологтар және археологтар Латтимордың көптеген аргументтерін қайта қарастырды, бірақ олар әлі де оның көзқарастарына сүйенеді. Латтимор талқылаған барлық тақырыптар бүгінгі әлем тарихшыларына әлі де шабыттандыру болып табылады." "Қытайдың тарихи географиясына ішкі Азиялық тәсіл" (1947) еңбегінде Латтимор адамзаттың қоршаған ортаға қалай әсер ететіні және одан өзгеріске ұшырайтыны жүйесін зерттеді және өркениеттің қоршаған ортаға тигізген әсері арқылы қалыптасатынына тоқталды. Ол келесі үлгіні келтірді:

Алғашқы қоғам белгілі бір шаруашылық қызметтермен айналысады, бірақ оның көптеген шектеулері бар екенін түсінеді. Дамып, өсе келе, қоғам қоршаған ортаны өзгерте бастайды. Мысалы, аң мен жабайы өсімдіктердің қоры таусылып, жануарларды және өсімдіктерді қолға үйрете бастайды. Осы қызметтерге орын ашу үшін жерді орманнан тазартады. Қоршаған орта өзгеріп, жаңа мүмкіндіктер пайда болады. Мысалы, жайылымдық жерлерге айналады. Қоғам жаңа мүмкіндіктерге жауап ретінде өзгереді және жаңа қоғам ретінде оларға бейімделеді. Мысалы, бұрынғы көшпелілер тұрақты қоныстар салып, аң аулау мен жинаушылықтан шаруашылық мәдениетіне көшеді. Бұл өзара әрекеттесу процесі жалғасып, жаңа нұсқаларды ұсынады.

Анықтамалар және қосымша оқу

Сондай-ақ, Hathi Trust-та бар. Толық мәтін интернетте қолжетімді.