Кіріспе
Барда (әдетте алкогольді) сусындарды ұсынатын адам. Бармен (кейде бармейд, бармейд немесе миксолог деп те аталады) – барда алкогольді немесе безалкогольді сусындарды дайындап, ұсынатын адам, әдетте лицензиясы бар мекемелерде, сондай-ақ мейрамханалар мен түнгі клубтарда, ал кейде жеке кештерде де кездеседі. Бармендер бардың жабдықтары мен тауарын есебін де жүргізеді. Сыра мен шарапты ұсынудан бөлек, бармендер Cosmopolitan, Manhattan, Old Fashioned және Mojito сияқты классикалық коктейльдерді де дайындай алады. Бармендер алкогольді сусындарды ұсынған алдында клиенттердің заңмен белгіленген жасқа жеткенін тексеруге жауапты. АҚШ, Канада, Ұлыбритания, Ирландия және Швеция сияқты кейбір елдерде бармендер мас клиенттерге алкогольден бас тартуға міндетті. Миксология – аралас сусындарды дайындау өнері немесе шеберлігі. Бұл практиканың басты мақсаты – коктейль жасау. Дегенмен, миксологияны табысты іске асыру үшін қажетті ғылым мен дағдылар көз көрінетіннен әлдеқайда күрделі. Ішімдіктерді дұрыс араластырудың кілті – қажетті дәмдік профильді жасау үшін әрбір ингредиенттің қажетті мөлшерін білуде. Миксология коктейльдегі әртүрлі дәмдерді жақсартуға және теңдестіруге бағытталған. Миксология – коктейль түріндегі жеуге болатын химия.
A bartender (also known as a barkeep or barmaid or a mixologist) is a person who formulates and serves alcoholic or soft drink beverages behind the bar, usually in a licensed establishment as well as in restaurants and nightclubs, but also occasionally at private parties. Bartenders also usually maintain the supplies and inventory for the bar. As well as serving beer and wine, a bartender can generally also mix classic cocktails such as a Cosmopolitan, Manhattan, Old Fashioned, and Mojito. Bartenders are also responsible for confirming that customers meet the legal drinking age requirements before serving them alcoholic beverages. In certain countries, such as the United States, Canada, the United Kingdom, Republic of Ireland and Sweden, bartenders are legally required to refuse more alcohol to drunk customers. Mixology is defined as the art or skill of preparing mixed drinks. At its core, the purpose of this practice is to craft cocktails. However, the science and skills required to successfully practice mixology are more intricate than what is seen at face value. The key to mixing drinks is knowing the ideal quantity of each ingredient needed to create the flavor profile required. Mixology aims to both elevate and balance the various flavors found in a cocktail. Mixology is essentially edible chemistry in the form of cocktails.
Тарих
Тарихи тұрғыдан алғанда, бармендік – беделі төмен кәсіп саналып келген. Ол этикалық мәселелер және алкогольді ішімдіктерді ұсынумен байланысты түрлі заңдық шектеулер арқылы қарастырылды. Бармендік кәсібінің алғашқы өкілдері 19 ғасырда пайда болды. Джерри Томас барменнің шығармашылық маман ретіндегі бейнесін қалыптастырды және американдық миксологияның әкесі деп есептелді. Ол 1862 жылы «Джерри Томас бармендер нұсқаулығын» жариялап, коктейль жасау бойынша алғашқы оқулықты шығарғандығы үшін осы атаққа ие болды. Бармендік жиі жұмыс күшінің маргиналданған топтарының, мысалы, афроамерикандық әйелдердің күресімен байланысты болды. 20 ғасырдың басында коктейльдердің танымалдылығы артып, американдықтар федералды үкімет тарапынан тыйым салу заңдарымен бетпе-бет келді. Дегенмен, тыйым салу кезеңінде бармендік мәдениеті сақталды. Жер астындағы спикезилерде жұмыс істейтін бармендер өз клиенттеріне тамаша коктейльдер ұсынуды жалғастырды. Он сегізінші түзету күшін жойғаннан және заңды ішімдіктер нарыққа қайта оралғаннан кейін, коктейль дәуірі өкінішке орай төмендеді. Адамдар аз ішетін болды, ал Ұлы депрессия адамдардың ішімдік сатып алу мүмкіндігін қатты шектеді. Коктейльдер байлар мен мәшһүрлердің иелігінде болды. Лос-Анджелестегі жұлдыздар бұрынғы күндердің рецептерін ұнататын. Бірақ жалпы халық енді сусындарын араластырмайтын. Жеке тұлғалық, тағам өнеркәсібі сияқты, басылып қалды. Бұл салаға қайта жаңару қажет еді, және 90-шы жылдардың соңында ғана коктейль барларының қайта жандануын көрдік. Бармендік кәсібі көбінесе екінші мамандық болып саналды, студенттерге клиенттермен тәжірибе алуға немесе университет оқу ақысын төлеу үшін ақша жинауға көмектесетін уақытша жұмыс ретінде пайдаланылды. Мұның себебі бармендер Канада және АҚШ сияқты ұпай жинауға мүмкіндік беретін елдерде, ұпай арқылы айтарлықтай табыс таба алады. Алайда, бармендікке деген бұл көзқарас бүкіл әлемде өзгеруде, және бармендік қажеттілік емес, таңдау арқылы ие болатын мамандыққа айналуда. Оған арнайы білім беру кіреді – «Еуропалық бармен мектебі» 25 елде жұмыс істейді. «Sidecar Bartending» компаниясының иесі Кэти Салливан бармен болудың қиындықтарын олар дайындаған сусынға теңеп түсіндірді: «Сусында тепе-теңдік болуы керек. Сондай-ақ, сіз денеңізбен, эмоцияларыңызбен және ақылыңызбен тепе-тең болуыңыз керек». Кәсіби бармен әртүрлі спирттік ішімдіктердің шығу тегін, физикалық және дәмдік ерекшеліктерін, өндіріс технологиясын және ішу әдісін меңгеруі керек, сондай-ақ ішімдіктің сапасы мен жасалған жылын анықтай білуі тиіс. Сонымен қатар, бармен қонақтарға әртүрлі тағамдарға сәйкес келетін сусынды ұсынуы керек. Ақырында, коктейльдер негізгі спирттік ішімдік пен түрлі ингредиенттерден тұратындықтан, негізгі спирттік ішімдік пен әртүрлі ингредиенттердің физикалық және химиялық әсерін, демек, дәм айырмашылықтарын түсіну бармендерге жаңа сусындар жасау үшін негіз болып табылады.
Миксология өнері
Миксологияның мақсаты – белгілі бір дәмдік профиль немесе тақырыпқа негізделген жаңа немесе ерекше коктейльдер жасау. Осы мақсатқа жету үшін дәмнің тепелділігі маңызды, ал осы мәселені ғылым шешеді. Коктейльдің төрт негізгі құралы бар: спирттік сусын, қышқыл, негіз және гарнир. Бармендердің табысының 55%-ы ұсынылған ақшадан түседі. Барменнің сағаттық жалақысы штатқа байланысты өзгереді. АҚШ Федералды еңбек стандарттары заңы (FLSA) және көптеген штаттардың заңдары жұмыс берушілерге ұсынылған ақшаны ең төменгі жалақыға қосуға рұхсат береді. 2020 жылдың 26 қыркүйегіне қарай, федералды ең төменгі жалақы сағатына 7,25 долларды құрайды. Кәсіби біліктіліктің артуы нәтижесінде, шебер бармендер бармендік мамандығының элиталық тобы ретінде таныла бастады. «Крафт» коктейльдері – жоғары сапалы ингредиенттерді пайдаланатын, әдетте қымбатқа түсетін сусындар. Шебер бармендер көбінесе қонақүйлердегі барлар сияқты жоғары деңгейлі орындарда жұмыс істейді. Олар табыстарының көп бөлігін жоғары санаттағы клиенттерден алады. АҚШ-тағы бармендер түрлі барларда жұмыс істей алады: қонақүй барлары, мейрамхана барлары, спорт барлары, гей барлары, фортепиано барлары және қарапайым барлар. Сонымен қатар, түрлі шараларға және орындарға жылжытуға болатын мобильді барлар да танымал болып келеді. АҚШ Бармендер Гильдиясының мүшелерінің 77%-ын қонақжай бармендер құрайды. Осының салдарынан, гильдия төмен жалақымен жоғары ұсынылған ақша алу үшін лоббилік жұмыстар жүргізеді. Төмен деңгейдегі бармендер көбінесе гильдияға қатыспайды, себебі олардың клиенттері ұсынылған ақша бермеуі немесе оған шамасы келмеуі мүмкін. АҚШ-тағы бармендер мәдениеті бармендерді қонақжайлы және достық болуға шақырады. Олар клиенттердің қажеттіліктері мен тілектерін, сондай-ақ олардың қауіпсіздігі мен барда өткізген уақытының ләззатын бағалайды. Бармендер клиенттеріне бар күштерімен көмектесуге міндетті. АҚШ-тағы бармендер әдетте жұмыс орнында тәлім алады, иелерінен, басшыларынан немесе тәжірибелі жоғары лауазымды қызметкерлерден. Бармен болып жұмыс істейтіндер бар барлары бар мейрамханада қызметші болып жұмыс істеу арқылы тәжірибе жинауы мүмкін. Кейбір кәсіптік училистер бармендерге лицензия береді. Кейбір АҚШ штаттары бармендерге лицензия немесе штаттан берілген денсаулық сертификатын талап етеді. Көптеген пабтар мен барлар бармен жұмысына шығармашыл және адамгершілікке толы адамдарды іздейді. Барлық бармендер АҚШ-тағы барлық тамақ және сусын ережелерін сақтауы керек. АҚШ-тағы бармендердің барлығы сусындарды араластыру, безендіру және оң көзқарас пен жақсы коммуникация дағдыларымен қызмет етуде білімді болуы керек. Бұл салада жұмысқа бәсекелестік жоғары.
Жапония
Жапондық бармендік өнер – коктейль тарихшысы Дэвид Вондричтің айтуынша, 1930 жылдардағы халықаралық бармендіктің "уақыт капсуласы" сияқты. Қазіргі кезде жапондық кескіш шыны араластыру ыдысы кеңінен қолданылады. Жапондық бар құралдары да барлық жерде қолданылып жүр. Әлем жапон бармендерінің өнері мен стиліне тәнті болды. Жапон заңнамасы бойынша тамақ пен сусынды, әдетте, тамақ гигиенасы бойынша қадағалаушының бақылауымен (немесе оның қатысуымен) беру талап етіледі, бұл талап бармендерге де қатысты. "Ниппон Бармендер қауымдастығы" (N. B. A.) – бармендер үшінгі салалық қауымдастық. Бұл қауымдастық 20 жастан асқан және мейрамхана саласында бармен болып жұмыс істейтін адамдарға арналған емтиханды ұйымдастырады. Емтихан, N. B. A.-ның "Коктейльдер туралы ресми кітабынан" арақ-шарап және коктейльдер бойынша білімді тексереді. N. B. A. сертификатын алу үшін мүше емес адамдар да емтихан тапсыра алады, бірақ қауымдастық мүшелері үшін емтихан ақысы арзан. Барменнің негізгі білімін бағалау мақсатында, бұл емтихан коктейльдерді күнделікті зерттеп, тәжірибе жинақтайтын жас мамандар үшін өте қолайлы біліктілік саналады.
Қытай
Қытайда бар индустриясының дамуымен бармен мамандығы біртіндеп танымал бола бастады. Кәсіби бармендер Ұлттық еңбек департаментінің кәсіби-техникалық біліктілігін бағалау сертификатын алуы тиіс. Емтиханды сәтті тапсырғандарға Қытай кәсіптік білім беру біліктілігін сертификаттау орталығы тиісті деңгейдегі біліктілік туралы куәлік береді, ол тиісті қызметкерлердің жұмыс іздеу, тағайындалу, қызмет бабымен өсу және т.б. үшін талапқа сай екенін көрсетеді. Куәлік бүкіл елде қолданылады. Қытайда ондаған мың адам Еңбек және әлеуметтік қорғау министрлігінің бөлімдері берген «Бармендер біліктілік куәлігін» алды. Коктейль барларының санының артуымен, бардың негізгі тірегі ретінде барменнің жалақысы негізгі жалақыдан, қызмет көрсету үшін алынатын төлемнен және сусын сатудан түсетін сыйақыдан тұрады. Кез келген бармендік техниканың негізінде бармендік туралы негізгі білім болуы керек. Жаңа бармендер 20 түрлі коктейльдің атауын және рецептурасын жаттап алуы керек, оқу мерзімі 40 сағатты құрайды; орта деңгейдегі бармендер 40 түрлі коктейльдің атауын және рецептурасын жаттап алуы керек, оқу мерзімі 60 академиялық сағатты құрайды; ал аға бармендер жүздеген коктейльдің рецептерін білумен қатар, өздерінің коктейльдерін жасауға және барды басқаруға да ерекше назар аударуы керек.
Канада
Бармендерді Канаданың көптеген мекемелерінде кездестіруге болады. Олар түнгі клубтарда, мейрамханаларда, барларда, қонақүйлерде, тіпті қалалардағы әуежайларда жұмыс істей алады. Канадада бармендерге арналған жалпыұлттық сертификация жоқ; оның орнына, бармен болып жұмыс істегісі келетін әр провинцияда жаңа провинциялық сертификат алуға өтініш беру қажет. Саскачеван, Лабрадор, Квебек, Ньюфаундленд, Нова-Шотия және Нью-Брансуик сияқты кейбір провинцияларда сертификация талап етілмейді, онда алкогольдік сусындарды қызмет көрсету үшін заң бойынша міндетті сертификация қарастырылмаған, бірақ алкогольдік сусындарды қызмет көрсетуге қатысты белгілі бір құжаттар провинцияда "ұсынылады" деп белгіленеді және жұмыс берушілер бармендерден оларды ұсынуын сұрауға құқылы. Құқықтық жауапкершілікке қатысты қоғамдық көзқарастар өзгеретін сайын, бармендердің, менеджерлердің және тіпті іс-шараларды ұйымдастырушылар мен алкогольдік дүкендердің қызметкерлерінің алкогольді сатуға жауапты сертификация алуын талап ететін провинциялар көбейіп келеді. Бармен сертификатын талап ететін провинциялар – Онтарио, Альберта, Манитоба, Принс-Эдуард аралы және Британдық Колумбия. Барлық сертификаттар карта немесе куәлік түрінде беріледі. Егер бармен орналасқан провинцияда бармен сертификаты талап етілсе, денсаулық және қауіпсіздік инспекторлары барменнің жұмыс орнын тексерген кезде оның сертификаттарын көрсетуін сұрауға құқылы.
Миксолог
Миксолог – аралас сусындар мен коктейльдердің терең тарихын және ғылымын зерттеген адам. Олар көбінесе бармендермен шатастырылады, бірақ екеуінің арасында маңызды айырмашылықтар бар. Миксолог барменге қарағанда мамандану деңгейі жоғары. Барлық миксологтар бармен болып жұмыс істей алады, бірақ бармендердің бәрі миксологтар деп саналынбайды. Олар классикалық коктейльдерді өздерінің талғамына немесе техникасына сәйкес қайта жаңартып, жаңаша көрініс береді. Барде жасалатын негізгі сусындардың химиясын зерттеу арқылы миксологтар оларды жаңа деңгейге көтере алады. Британдық миксолог Лондондағы «Савой» мейрамханасында бас бармен қызметін атқарган екі әйелдің бірі болды, ол осы жерде «Ханки Панки» (джин, вермут және фернет бранкадан жасалған коктейль) құрамын ойлап тапты.
Гарри Крэддок
Гарри Крэддок (1876–1963) – тыйым салу дәуірінде бармен болған. Британдық миксолог «Савой коктейль кітабын» жасап, жазған, ол миксология әлемінде «коктейль библиясы» деп аталады.
Дик Брэдселл
Дик Брэдселл (1959–2016) – британдық миксолог. Ол әрқашан дайын өнімдер мен қарапайым ингредиенттердің орнына жаңа шырыштар мен ингредиенттерді таңдаумен белгілі. Атланталық дуэт эвкалипт шикі қант сиропы, бұршақ суы, шпинат, зефир сиропы, барбекю соусы, отпен күйдірілген корица және жұқа еттен жасалған гарнир сияқты сирек кездесетін ингредиенттерді қолдануымен танымал.