Кіріспе
Американдық комикс жазушысы, музыка сыншысы және медиа тұлға Харви Лоуренс Пекар (8 қазан 1939 – 12 шілде 2010) – американдық андеграунд комикс жазушысы, музыка сыншысы және медиа тұлғасы, ең әйгілісі – өзінің автобиографиялық «American Splendor» комикс сериясы. 2003 жылы осы серияның желісімен сол аттас, жақсы қабылданған фильм түсірілді. Пекар жиі «Кливлендтің ақыны» деп сипатталады және ол «графикалық романға, суреттелген естеліктерге, автобиографиялық комикстерге деген құрметті және көзқарасты өзгертуге көмектесті». Пекар өзінің туындыларын «оқиғалар оқығасымен жазылған автобиография» деп түсіндірді. Оның айтуынша, бұл – тірі қалу, жұмыс іздеу, серік табу, баспана табу және шығармашылықты дамыту туралы. Өмір – тозу соғысы. Барлық жақтан белсенді болу керек. Бір нәрседен кейін бірі келеді. Мен хаотикалық әлемді бақылауға тырыстым. Бұл жеңіліске ұшыраған күрес. Бірақ мен одан қол үзбеймін. Әрекет еттім, бірақ істей алмаймын». Пекардың еңбектері үшін Инкпот сыйлығы, Американдық кітап сыйлығы, Харви сыйлығы және оның қайтыс болғаннан кейін Айснер сыйлығының Даңқ залына енгізілуі сияқты марапаттар берілді.
Harvey Lawrence Pekar ('/p//iː//k//ɑr/; October 8, 1939 – July 12, 2010) was an American underground comic book writer, music critic, and media personality, best known for his autobiographical American Splendor comic series. In 2003, the series inspired a well received film adaptation of the same name. Frequently described as the "poet laureate of Cleveland", Pekar "helped change the appreciation for, and perceptions of, the graphic novel, the drawn memoir, the autobiographical comic narrative." Pekar described his work as "autobiography written as it's happening. The theme is about staying alive, getting a job, finding a mate, having a place to live, finding a creative outlet. Life is a war of attrition. You have to stay active on all fronts. It's one thing after another. I've tried to control a chaotic universe. And it's a losing battle. But I can't let go. I've tried, but I can't." Among the awards given to Pekar for his work were the Inkpot Award, the American Book Award, a Harvey Award, and his posthumous induction into the Eisner Award Hall of Fame.
Өмір
Харви Пекар мен оның кіші інісі Аллен Огайо штатының Кливленд қаласында еврей отбасында дүниеге келді. Олардың ата-анасы Польшаның Белосток қаласынан көшіп келген Саул мен Дора Пекар еді. Саул Пекар Талмудты жақсы білген ғалым болды және Кинсман даңғылында азық-түлік дүкені ашты, ал отбасы дүкеннің үстінде тұрды. Пекар бала кезінде алғашқы тілі ретінде идиш тілін меңгерді және осы тілдегі романдарды оқып, құрметтеді. Пекар өмірінің алғашқы жылдарында достары болмағанын айтты. Ол тұрған аудан бұрын ақ нәсілділердің мекені болған, бірақ 1940 жылдары көбінесе қара нәсілділерге толып кетті. Сол жерде тұратын ақ балалардың бірі болған Пекарды жиі ұрып-сапалап жатты. Кейін ол осының өзіне "терең кемсіну сезімін" сіңіргенін мойындады. Дегенмен, бұл тәжірибе оған "күшті көшедегі жекпе-жекші" болуға да көмектесті. Ол бұл жұмысты 2001 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін, атаққа ие болғаннан кейін де, қызмет бабындағы өсімнен әрдайым бас тартты. Суретші Р. Крамб, олармен әлеуметтік қарым-қатынаста болған, былай деді: "Ол оны тастап кетті. Олардың банк шотынан барлық ақшаны алып, қашып кетті. Одан кейін оны ешқашан көрген емес". Олар 1977 жылы үйленді. Крамбтың сөзіне сүйенсек (және "Американдық жарқырау" фильмінде көрсетілгендей), "ол академиялық мансапты жасауға тырысты, ал Харви оны ұялтты. Олар академиялық кештеулерге баратын, ал Харви профессорларды әдейі ашуландыратын. Ол академияның бәрі жалған деп ойлады. Сондықтан ол оны ұялтты, ол оған ашуланып, соңында одан бас тартты". Пекар жазылғаннан кейін, ол және Брабнер 1994 жылы жарық көрген "Біздің қатерлі ісік жылымыз" атты графикалық романды жазды, онда осы оқиға мен оның қиын, бірақ сәтті емделуі туралы айтылды. Осы шарада Брэбнер мен Пекар тоғыз жасар Даниэль Батонның қамқоршылары болды. Даниэль жұбайлардың асырап алған қызы болды және кейін "Американдық жарқырау" сериалында жиі пайда болатын кейіпкерге айналды. Пекар Брэбнер мен Батонмен бірге Огайо штатының Кливленд Хайтс қаласында тұрды.
Американың сұлулығы
Пекардың American Splendor сериясының бірінші саны 1976 жылғы мамыр айында жарық көрді, оның әңгімелерін Крамб, Дамм, Будгет және Брайан Брам суреттеді. Ол «Генри Миллердің қатыгездікпен ашық автобиографиялық стилін» қолданды, бұл стильді, басқалармен қатар, «Нью-Йорк Таймс» жағымды бағалады. (1986 жылы Пекар Дэвид Леттерменнің кешкі шоуында жиі пайда бола бастады.) Бұл «Американдық сән: тағы бір күн» атты жинақта жарияланды. 2008 жылы Vertigo компаниясы American Splendor сериясының төрт санынан тұратын екінші «маусымын» шығарды, ол кейіннен «Американдық сән: тағы бір доллар» кітабында жинақталды. Пекардың ең танымал және ұзақ жылдар бойы жұмыс істеген серіктестеріне Крамб, Дамм, Будгет, Испания Родригес, Джо Забел, Джерри Шамрей, Фрэнк Стак, Марк Зингарелли және Джо Сакко кіреді. 2000 жылдары ол Диан Хаспил және Джош Нойфелд суретшілерімен үнемі жұмыс істеді. Онымен бірге жұмыс істеген басқа карикатуристердің қатарында Джим Вудринг, Честер Браун, Элисон Бехдел, Гилберт Эрнандес, Эдди Кэмпбелл, Дэвид Коллиер, Дрю Фридман, Хо Че Андерсон, Рик Гири, Эд Пискор, Хант Эмерсон, Боб Фингерман және Алекс Уолд болды; сондай-ақ Пекардың әйелі Джойс Брабнер және комикс жазушысы Алан Мур сияқты дәстүрлі емес иллюстраторлар да бар. «Американдық сән» автобиографиялық туындысынан басқа, Пекар бірнеше өмірбаян жазды. Олардың біріншісі, «American Splendor: Unsung Hero» (Dark Horse Comics, 2003), Дэвид Коллиер салған суреттерімен, Кливлендтегі ВА ауруханасындағы Пекардың афроамерикалық әріптесі Роберт МакНиллдің Вьетнам соғысы кезіндегі тәжірибесін баяндады. «Американдық сән» 2003 жылы Эдинбург халықаралық кинофестивалінде Guardian New Directors Award сыйлығын алды. Сондай-ақ ол 2003 жылғы «Оскар» сыйлығының «Ең үздік бейімделген сценарий» номинациясына ие болды. Пекар фильмнің әсері туралы «American Splendor: Our Movie Year» атты кітабында жазды.
Басқа комикстер
2005 жылдың 5 қазанында DC Comics Vertigo баспасы Пекардың автобиографиялық "Квиттер" атты қалың қаптамалы кітабын жариялады, суретшісі – Дин Хаспиел. Кітап Пекардың ерте жылдарына арналған. 2006 жылы Ballantine/Random House Нью-Йорктегі Overheard басылымының негізін қалаушы редакторы Майкл Малис туралы "Ego & Hubris: The Michael Malice Story" атты өмірбаянын шығарды. 2007 жылдың маусым айында Пекар студент Хизер Роберсонмен және суретші Эд Пискормен бірлесіп Роберсонның сол елдегі оқуына арналған "Македония" кітабын жасады. 2008 жылдың қаңтар айында Hill & Wang баспасы "Демократиялық қоғам үшін студенттер: Графикалық тарих" атты тарихи кітабын жариялады. 2009 жылдың наурыз айында ол Джек Керуак пен Аллен Гинзбергті қоса, Beat Generation тарихын Эд Пискордың суреттерімен көрсететін "Битс: Графикалық тарих" кітабын шығарды. 2009 жылдың мамыр айында ол Studs Terkel's Working: A Graphic Adaptation кітабын жариялады. 2010 жылы Пекар Smith онлайн журналында The Pekar Project веб-комиксін бастады. 2011 жылы Abrams Comicarts Пол Буле мен Хершл Хартманмен бірлесіп Пекардың редакциялаған "Yiddishkeit" кітабын шығарды. Кітапта идиш тілі мен мәдениетінің түрлі жақтары бейнеленген. Бұл антологияға Пекардың бұрынғы серіктестерінің көптеген суретшілері енген.
Сындық жазу
Пекар жазбаларды ұқыптап жинаушы, сонымен қатар бос кітап, комикс және джаз сыншысы болды. Ол негізінен джаздың алтын ғасырындағы маңызды тұлғалар туралы жазды, бірақ Скотт Филдс, Фред Фрит және Джо Манери сияқты арнадан шыққан суретшілерді де қолдады. Ол алғашқы сын-пікірін 1959 жылы «The Jazz Review» журналында жариялады, сондай-ақ «Verve Records» және басқа лейблдер үшін альбомдарға қосымша жазбалар да дайындады. Пекар кейде басқа комикс авторларының туындыларына сын жазатын. Мысалы, ол Арт Шпигельманның «Маус» комиксіндегі жануарларды пайдалануы стереотиптерді күшейте түсуі мүмкін деп есептеді. Пекар Шпигельманның «Маус» комиксінде әкесінің өте теріс бейнесіне де қарсы болды. 1986 жылдан 1990 жылға дейін Пекар «Weirdo» комикс антологиясында «Харви Сез» деген тұрақты бағанасы болды, онда ол қазіргі комикс өнері туралы жазды. Ол «Қазіргі заманғы көркем әдебиеттің шолуында» көркем әдебиетке сын жазды. Пекар қоғамдық радиода таратылған эсселері үшін жүлделер алды.
Театр, музыка және БАҚ-тағы өнер
Пекардың комикстердегі табысы оны 1986 жылғы 15 қазанда Дэвид Леттерменнің «Кешкі шоуда» қонақ ретінде пайда болуына әкелді. Пекар бірнеше рет шақырылып, одан кейін бес рет қайтадан қатысты. Бұл қатысулары Пекар мен Леттермен арасындағы наразылықтың күшеюімен және сөздермен туындаған жанжалдармен ерекшеленді. Тиым салынғаннан кейін, төрт жылдан астам соң Пекар 1993 жылғы 20 сәуірде «Кешкі шоуда» тағы пайда болды, ал 1994 жылғы 16 мамырда Дэвид Леттерменнің «Кешкі шоуында» соңғы рет өнер көрсетті. Пекардың қайтысынан кейін Леттермен 2017 жылы Пекардың Алан Цвайгтың 2000 жылғы «Vinyl» деректі фильмінде, пластинка жинау туралы, түскенін айтты. 2007 жылдың тамызында Пекар Энтони Бурденнің «Кливленд» эпизодында, «No Reservations» бағдарламасында пайда болды. «Америкалық сәнділік» комиксінің театрлық қойылымдары бұрын болған болатын, бірақ 2009 жылы Пекар «Мені жалғыз қалдырыңыз!» атты джаз операсымен театр сахнасында дебют жасады, оның либреттосын өзі жазды. «Мені жалғыз қалдырыңыз!» музыкасын Дэн Плонси жазды, ал оны Real Time Opera және Oberlin College бірлесіп өндірді, алғашқы қойылымы 2009 жылғы 31 қаңтарда Finney Chapel-де өтті. 2009 жылы Пекар Джефф Смит, «Bone» комиксінің авторы, туралы «Суретші» деректі фильмінде де түсті.
Pekar appeared in Alan Zweig's 2000 documentary film about record collecting, Vinyl. In August 2007, Pekar was featured on the Cleveland episode of Anthony Bourdain: No Reservations with host Anthony Bourdain. While there had been earlier American Splendor theater adaptations, in 2009, Pekar made his theatrical debut with Leave Me Alone!, a jazz opera for which he wrote the libretto. Leave Me Alone! featured music by Dan Plonsey and was co produced by Real Time Opera and Oberlin College, premiering at Finney Chapel on January 31, 2009. In 2009, Pekar was featured in The Cartoonist, a documentary film on the life and work of Jeff Smith, creator of Bone.
Өлім және қайтыс болғаннан кейін жарық көрген шығармалары
2010 жылдың 12 шілдесінде таңғы сағат 1-ден сәл бұрын Пекардың әйелі оны Огайо штатының Кливленд Хайтс қаласындағы үйлерінде қайтыс күйі тапты. Дәл себебі дереу анықталмады. Қазан айында Куяхога округінің сот-медициналық сарапшысы оның флуоксетин мен бупропион антидепрессанттарының кездейсоқ артық дозасынан болған өлім деп шешті. Пекар үшінші рет қатерлі ісік диагнозын алған және емделуге дайындалып жатқан еді. Оның қабір тасына эпитафия ретінде оның бір сөзі жазылған: "Өмір – әйелдер, концерттер және шығармашылық туралы". Пекардың кейбір туындылары, оның ішінде Джойс Брабнермен бірлескен екі жұмысы – "Неке туралы үлкен кітап" және "Харви мен Джойс депрессияның тереңдігіне сүңгіп кіреді", сондай-ақ "The Pekar Project" аясында жарияланған веб-комикстер жинағы, оның өлімінен кейін жарық көруі тиіс еді. Бірақ 2019 жылға дейін бұл жобалардың ешқайсысы басылмады. Саяси көзқарасы бойынша солшыл болған Пекар суретші Саммер МакКлинтонмен бірлесіп америкалық марксист Луис Проект туралы "Өзгермейтін марксист" деп аталған кітапты аяқтады (Proyect-тің блогының атынан). Кітап 2008 жылдан бері жазылып келе жатқан және "Random House" баспасынан шығуы тиіс еді. Proyect пен Джойс Брабнер арасындағы қақтығыстан кейін Брабнер кітапты белгісіз мерзімге тоқтататынын мәлімдеді. 2010 жылдың желтоқсан айында Пекардың жазған соңғы әңгімесі "Харви Пекар Тингпен кездеседі", онда Пекар Бен Гримммен сөйлеседі, "Marvel Comics" антологиясындағы "Strange Tales II" басылымында жарияланды; әңгімені Тай Темплтон суреттеді. Оның соңғы графикалық естеліктерінің бірі – "Менің ата-анам уәделеген Израиль емес" (2013), онда ол еврей мемлекетіне сенімін қалай жоғалтқанын түсіндіреді. Суреттерін JT Waldman салса, эпилогын оның жесірі Джойс Брабнер жазды.
Прозалық шығарма
Джим Таллидің "Цирк шеруі". Харви Пекардың сөз соңы. Кіріспе: Пол Бауэр және Марк Давидзак. (Кент штаты университетінің баспасы, 2009) 978 1 60635 001 0