Кіріспе

Луисвилл қаласындағы муниципалдық парк, Кентукки штаты, АҚШ. Луисвиллдегі парк.

Черуки паркі – АҚШ-тың Кентукки штатындағы Луисвилл қаласында орналасқан муниципалдық парк және Луисвилл Олмстед парктерінің консервациясының бөлігі. Ол 1891 жылы ландшафт архитектурасының негізін қалаушы Фредерик Лоу Олмстед жобалаған, ол Луисвиллдің 123 паркінің ішіндегі 18 парктің авторы. Beargrass Creek өзені парктің көп бөлігінен ағып өтеді және оның үстінен көптеген жаяу және автомобиль көпірлері салынған. "The Trust for Public Land" ұйымының мәліметінше, Черуки паркін жылына 500 000 адамға жуық келеді, бұл оны АҚШ-тағы ең танымал 69-шы қалалық парктердің бірі етеді. Паркте 2,4 шақырымдық көрнекті айналым жолы бар, ол төбелі жазықтар, ашық шалғындықтар мен орманды алқаптарды қамтиды. Көлік құралдары (бір бағытта) және демалыс жасаушылар үшін бөлек жолақтар қарастырылған. 2020 жылдың сәуір айында әлеуметтік арақашықтықты сақтау мақсатында парк көлік қозғалысына жабылды және 2021 жылдың мамыр айынан бастап автомобильдерге бекітілген мерзімге дейін жабық болып қала береді.

Тарих

1891 жылы ашылған Чероки паркі бастапқыда көптеген адамдарды тартты және қаланың жақын аудандарының дамуына серпін берді.

Даму алдындағы кезең

Чероки паркін құрайтын жер 1773 жылы Джеймс Саутолл мен Ричард Чарлтонға әскери жер гранты ретінде берілген болатын. Жердің бір бөлігі судья Джошуа Фрай Буллиттке өтті, ол оны 1868 жылы құю өнеркәсібінің ірі өкілі Арчибальд П. Кокранға сатты. Кокран сол жерде «Ферн Клиф» деп аталатын сарай-үй салды, ол бір кезде музей ретінде жұмыс істеді, бірақ кейіннен бұзылыпты. Жер Беарграсс-Криктің маңында орналасқандықтан, бұл жер төбелі және егін шаруашылығына жарамсыз болды. Паркке айналдырылғанға дейін, жер көбінесе мал жаюға пайдаланылған, әрі көп бөлігі орманды болған. 1893 жылға қарай жер алты жеке иелікке бөлінді, соның ішінде Кокранға тиесілі болған жер (ол 1889 жылы қайтыс болғаннан кейін қалаға сатылды). Қалған иеліктер тиісінше Бонникасл, Баррет, Мортон және Грисуолд, Александр отбасыларына қарасты. Осы және тағы екі кішкентай учаске 1891 жылға дейін сатып алынды. Парктің қазіргі көлеміне дейін кеңейту үшін Лонгст, Баррингер және Белкнап отбасыларынан қосымша жерлер алынды.

Паркті дамыту

1887 жылы қалалық саябақтар жүйесі үш ірі қала маңындағы саябақты қамту ұсынылды: шығыс, батыс және оңтүстік. Шығыс саябағының бастапқы атауы Beargrass Park болуы тиіс еді, бірақ 1891 жылы, 19 ғасырдың соңындағы әдетке сәйкес, Американың жергілікті халықтарының романтикалық бейнесін ойға түсіретін атау таңдалды. Кокранның есімі Кокран төбесінде сақталған, ол 1960 жылдардың соңында 1,9 миллион долларға екі туннель қазылған кезде танымал болды, себебі I 64 тас жолы саябаққа тигізетін зиянды азайту үшін одан өтуі керек еді. Екі туннельдің ұзындығы шамамен 130 метрді (425 фут) құрайды және төбе астынан өтеді. 1940 жылдардың басынан бастап саябақтар арқылы тас жолдар салуға қарсылық көрсету үшін «Біздің саябақтарды сақтайық» сияқты түрлі топтар құрылды және туннельді салғандағы келісімге қол жеткізуде маңызды рөл атқарды. 1970 жылы ашылған туннельдер Кентукки штатындағы Федералдық тас жол басқармасының «өте маңызды» деп санайтын үш нысанның бірі болып табылады. Бұл мәртебе, өз кезегінде, саябақ арқылы өтетін тас жолдың кеңейтілуіне кедерес келтіретінін білдіреді. 2010 жылы қала Хоган фонтанының павильонын екі кішкентай құрылыспен алмастыру туралы ұсынысқа халық наразылық білдірді, нәтижесінде азаматтар қолданыстағы құрылысты ауыстырудың орнына жөндеу үшін қаражат жинады.

1974 жылы торнадодан болған залал

1974 жылғы 3 сәуірде болған торнадоның күшті серпілісі кезінде парктің көп бөлігі ауыр зақымдарға ұшырады. Торнадо Фудзита шкаласы бойынша F4 деңгейінде болды. Апаттың салдарын қарап шыққан қалалық орман шаруашылығы маманы: "Менің ойымша, бүгін тірі қалған ешкім бұл паркті дауылдан бұрынғы қалпында көре алмайды", - деді. Мыңдаған есейген ағаштардың жоғалғанына байланысты, үлкен қайта отырғызу жұмыстары жүргізілді, олар АҚШ үкіметінен 1974 жылғы Апаттан қорғау заңы бойынша бөлінген грант есебінен қаржыландырылды. Бірақ, осы қаражатты алу үшін, парк торнадодан бұрынғы дизайнына мүмкіндігінше дәл келтірілуі керек еді. Парктің "қайта жаралуы" (сол кезде осылай аталған) үшін Олмстедтің бастапқы жоспарлары пайдаланылды, қалпына келтіру жұмысында 2500 ағаш және 4600 бұта отырғызылды.

Қылмыс

Вандализм мен ұсақ қылмыстар Чероки паркін ұзақ жылдар бойы мазалап келген. Вандализм туралы алғашқы хабар 1936 жылы жарияланған. 1950-ші жылдардың басынан 1960-шы жылдардың ортасына дейін газеттер Хоган фонтаны ескерткішінің бөліктерін ұрлау туралы хабарлады, әсіресе қола тасбақаны, «Чероки паркіндегі тасбақа тағы босады» және «Қола тасбақа жылдам қадам басып, Чероки паркінен қашты» сияқты тақырыптармен. Парк комиссарының сөзіне сүйенсек, вандалдар осы жаңалықтарды газеттен оқығаннан кейін, ұрланған шамамен 100 фунт салмақты бөлшектерді паркте бір жерге тастап кететін. Соңында, олардың барлығы төменнен бұрандаланып бекітілді, соның арқасында вандалдар оларды алып тастай алмады. Одан да ауыррақ жағдай, 1962 жылдың 21 мамырында паркке кіреберістегі Дэниел Бунның мүсіні құлатылып, қатты зақымдалды. Парк әкімдері полицияның күні бұрын мүсіннің жанында ашық түрде ішімдік ішіп отырған жастарды көргенін, бірақ оларды ұстамағанын мәлімдеді, бірақ полиция бұл айыптаманы жоққа шығарды. 1970 жылғы газет мақаласында тасбақа ұрлығы дәстүріне ностальгиямен қаралып, Хоган фонтанының 1970-ші жылдарға қарай жүздеген жасөспірімдердің түнгі жиналатын орнына айналғаны, полиция күшейгеніне қарамастан, олар ашық түрде есірткі сатқандығы және қолданғандығы туралы хабарланды, көбінесе жастарды бос жүргендігі үшін ұстап, есірткі сатушыларды қуған. Парктің кейбір бөліктері танымал жиналатын орындарды жою және отбасылар мен жеке тұлғалардың демалу үшін парк пайдалануын арттыру мақсатында қайта жоспарланды. Полиция күштерінің артуымен бірге, бұл шаралар есірткі пайдалануды және гомосексуалдық круизді қатты шектеді, алайда вандализм шағын проблема болып қала береді. Жақсы ауа райы болғанда, парк әрқашан түрлі жаттығулармен айналысатын, сондай-ақ серуендеп немесе пикник жасап жүрген жергілікті тұрғындарға толы болады. Сирек жағдайда екі дюймнан астам қар жауғанда, жүздеген жергілікті тұрғындар парк төбелеріне шығып, шанамен және сноубордпен сырғанады.

Көрнекті орындар

Чероки паркі көптеген маңызды орындар мен қызықты көрікті жерлерді қамтиды. Олардың көпшілігі үлкен парктің ішіндегі жеке-жеке аймақтар болып табылады, табиғи ландшафт және көркейтудің шығармашылық қолданылуы арқасында бір-бірінен ерекшеленеді. Парктің аумағы мен жоспарының арқасында, көптеген шаралар бір уақытта бір-бірін бұзбай өте алады. Үлкен тас – Beargrass Creek-тегі ірі тас, ол жақын жердегі демалыс алабы мен ойын алабына да өз атын берген. Тас пикниктерге және, ақылға сыймас секіріс орыны ретінде (оның тегіс бетінен төмендегі суға шамамен 2 метрлік құлау бар) пайдаланылады. Үлкен тас жанында 1910 жылы Джордж Гольберттің құрметіне салынған ашық жабық ғимарат бар, оны Уильям Дж. Додд жобалаған. Көрнекті айналым – Парктің көп бөлігін айналатын 3,9 км (2,43 миль) ұзындықтағы аралас қолданылатын жол, жаяу жүргіншілер мен көлік құралдары үшін бөлек жолақтары бар. Фрисби алаңы – көбінесе футбол және Ultimate ойындары үшін қолданылатын үлкен ашық алаң. Барингер төбесі – көбінесе «Иттер төбесі», «Желкен төбесі» немесе «Бірінші төбе» деп аталады. Бұрын желкендерге танымал болған, 1990 жылдардың соңында жаңартылғаннан кейін иттерді серуендетушілердің жиналатын орны ретінде белгілі болды. 2007 жылы Кокран төбесінде қоршалған иттер паркі ашылды. Хоган фонтаны – Көрнекті айналымдағы төбеде орналасқан, иттер мен жылқыларды суаруға арналған фонтан. Хоган фонтаны 1905 жылы Кентукки штатының Анкоридж қаласынан Хоган отбасының қаржыландыруымен салынды. Фонтанды Энид Янделл жасаған, ол грек құдайы Панды бейнелейді. Ол 1905 жылдың 31 тамызында ресми түрде ашылды. Хоган фонтаны деген атау көбінесе жақын жердегі төбеге де қолданылады, онда үлкен беседка, бейсбол алаңы, балалар фонтандары және баскетбол алаңы бар. Бұл жер бұрын Бонникасл төбесі деп аталған. Хоган фонтаны топтық жиналыстар, отбасылық тойлар мен пикниктер үшін танымал орын. Ғашықтар жолы – Хоган фонтанынан өткеннен кейін орналасқан, тыныш, көрікті орманды аймақ. Кокран төбесі – Фрисби алаңы мен Лексингтон жолының арасындағы төбе, онда иттер паркі орналасқан. Кристенсен фонтаны – Лексингтон жолына жақын орналасқан, жақында қайта қалпына келтірілген фонтан. Неттлерот құс қорығы – Парктің тыныш бұрышында, Көрнекті айналым мен тұрғын үйлер арасында орналасқан. Белкнап көпірі – Лили Бакнер Белкнап 1893 жылы қайтыс болғанда, оның күйеуі полковник Моррис Берк Белкнап оның құрметіне Чероки паркінде тас көпір салдырды.

Өсімдіктер мен жануарлар

Чероки паркі – жануарлар мен өсімдіктердің күтпеген түрлерге толы мекені. Шығыс аққұйрықты бұғы, егерше, сұр түлкі, опоссум, суыр, шығыс мақтақұйрық, сұр жаңғақ, қызыл жаңғақ, бақалар, шығыс жәшік бақасы, таспалы жыландар, қызылқұйрықты бүркіт, қарғалар, су құндызы, Луисвилл рагы және бірнеше саламандра түрлері осы жерде кездеседі. Бекхэм құстар клубы және басқа да табиғат зерттеушілері паркте көптеген әнші құстар түрлерін байқаған. 2014 жылы Луисвилл ботанигі Патриция Далтон Хараган «Чероки паркі және басқа Фредерик Лоу Олмстед парктерінің флорасы» деген еңбегін жариялады. Соңғы уақыттарда паркте койоттардың пайда болуы туралы хабарлар көбейді. 2016 жылы Louisville Magazine журналында «Чероки паркі койоттар үшін Costco сияқты: көп мөлшерде жаңғақтар, тышқандар мен суырлар жеуге, су ішуге және қуыс ағаштар немесе тығыз бұталар паналау үшін жеткілікті» деп жазылған.