Кіріспе

Американдық саясаткер (туған 1954)

Рональд Кирк (туған 27 маусым 1954) – американдық заңгер және саясаткер, 2009 жылдан 2013 жылға дейін АҚШ Сауда өкілі, Техас штатының 97-ші Мемлекеттік хатшысы және 1995 жылдан 2002 жылға дейін Даллас қаласының 56-шы мэрі қызметін атқарды. Ол Демократиялық партия мүшесі. Техас штатының Остин қаласында туған Кирк Остин қаласындағы Джон Х. Рейган орта мектебін, Остин колледжін және Техас университетінің Заң мектебін бітірген. 1994 жылдан 1995 жылға дейін Кирк Техас штатының Мемлекеттік хатшысы болып жұмыс істеді, содан кейін 1995 жылдан 2002 жылға дейін Даллас қаласының мэрі болып сайланды және бұл лауазымдардың бірін атқарған алғашқы афроамерикалық болды. 2002 жылы АҚШ Сенатына үміткер болды, бірақ республикалық қарсыласы Джон Корниннен жеңілді. Жеңіліске ұшырағаннан кейін Кирк Хьюстон қаласындағы Vinson & Elkins заң фирмасында серіктес болып жұмыс істеді және Energy Future Holdings және Merrill Lynch компанияларының лоббисі ретінде жұмыс істеді. Кирк президент Барак Обаманың ұсынысымен АҚШ Сауда өкілі қызметіне тағайындалды және 2009 жылдың 18 наурызында АҚШ Сенаты 92–5 дауыспен бекітті. 2013 жылдың 22 қаңтарында Кирк АҚШ Сауда өкілі лауазымынан кететінін хабарлады.

Ерте өмір және мансап

Остин қаласында, Техас штатында дүниеге келген Кирк төрт баланың ең кішісі; оның әкесі АҚШ поштасында жұмыс істеген, ал отбасы саяси тұрғыда белсенді болған. Ол көбінесе афроамерикалықтар тұратын ауданда өсті және Остин қаласының мемлекеттік мектептеріне қатысты.

Техас саяси мансабы

1994 жылы Кирк Техас штатының мемлекеттік хатшысы ретінде Техас губернаторы Энн Ричардсқа қызмет етті. Келесі жылы Кирк Даллас қаласының мэрі лауазымына кандидат болды. Даллас бизнес қауымдастығының және қаладағы афроамерикандық қауымдастықтың ықпалды мүшелерінің қолдауымен Кирк өзінің ұсынысын табысты қорғады және 1995 жылы жалпы дауыс берудің 62 пайызын алып, Техас штатының Даллас қаласының алғашқы афроамерикандық мэрі болды. Мэр ретінде қызмет еткен кезеңінде Кирк коалиция құрушы ретінде танылды, ол үнемі даулы Даллас қалалық кеңесі мен Даллас мектеп кеңесін біріктіре алды. Оның басшылығымен ол алдағы 25 жылға арналған «Даллас жоспарын» ұсынды, онда даулы Троица өзені жобасы, 246 миллион долларлық жоспар кірді. Бұл жоспарда Троица өзенінің су тасқыны аймағында саябақтар желісі мен жеке меншік автомобиль жолдары салу көзделді. Ол сондай-ақ 2002 жылы ашылған American Airlines Center құрылысын іске қосты. 1999 жылы Кирк 74 пайыз дауыспен Даллас қаласының мэрі болып қайта сайланды. Науқандағы жалғыз оқиға – бұл «Жұлдызды жол» музыкасын пайдаланған радио жарнамасы, онда Кирк «Даллас Энтерпрайз» капитаны деп сипатталды, бұл қаланың облигациялық бағдарламасына, жаңа спорт аренасына және жаңа жолдарға сілтеме жасады. Paramount компаниясының адвокаттары жарнаманы тоқтату туралы талап хат жібергеннен кейін жарнама алынып тасталды. 2002 жылы Кирк республикашыл Фил Грамм зейнетке шыққаннан кейін Сенатқа үміткер болу үшін Даллас қаласының мэрі лауазымынан кетті. Техас штатының бас прокуроры Джон Корнинмен сайысқан Кирк 43 пайыз дауыспен Корниннің 55 пайызына қарсы жеңілді.

Мэрлік мансабынан кейінгі мансап

Сенатқа өтпеуге тырысқаннан кейін Кирк Далластағы Гардер Уинн Сеуэлл заң фирмасына қайта оралды. 2004 жылғы сайлаудан кейін ол Демократиялық Ұлттық Комитеттің төрағасы лауазымына қысқа мерзімге үміткер болды. Кейін Хьюстон қаласындағы Vinson and Elkins заң фирмасының серіктесі болды, онда Texans for Public Justice ұйымының мәліметінше, 2007 жылдың наурыз айында Energy Future Holdings Corporation компаниясының ең көп жалақы алатын төрт лоббисінің бірі болды. Демократиялық Ұлттық Конвенция барысында Кирк АҚШ Мемлекеттік Қызмет Академиясын әскери академиялардың азаматтық баламасы ретінде құруды қолдады.

АҚШ сауда өкілі

Президент Барак Обама Киркті Көлік министрі етіп тағайындайды деген пікірлер айтылғанмен, оған Сауда өкілі қызметі тапсырылды.

Тағайындау

Солтүстік Америка еркін сауда келісімі (НАФТА) жақтаушысы болғандықтан, оның таңдалуы еркін сауда саясатына қарсылардың сынына ұшырады. Оның үміткерлігі одан әрі дау тудырды, себебі ол 9 975 доллар салық қарызы бар екені анықталды. 2004 жылдан қазіргі уақытқа дейін берген сөздері үшін сыйақы ретінде ол Остин колледжінің стипендиялық қорына тікелей 37 750 доллар аударды. Керк бұл 37 750 долларлық төлемдерді жалпы табысына қосып, содан кейін сол сомаға қайырымдылықтан шегерім жасауға тиіс еді. Керк 2009 жылдың 20 наурызында вице-президент Джо Байденнің алдында ресми түрде қызметке кірісті.

АҚШ-тың сауда өкілі болып жұмыс істеу

АҚШ сауда өкілі ретінде Кирк ресми түрде елші атағын алды және Президент кабинетінің мүшесі болды. Оның жұмысының көп бөлігі, кем дегенде жарияланған мәліметтерге сәйкес, АҚШ-та және шетелде зияткерлік меншік құқығын әзірлеу және қорғауға қатысты мәселелерге, әсіресе олардың сауда саясатына қатысына бағытталған. Бұл жұмысқа контрафактілік тауарларға қарсы сауда келісімі (ACTA) және Тынық мұхитының айналасындағы серіктестік (TPP) шарты кіреді.

Қытай

Керк америкалық бизнес өкілдерінің Қытайда жұмыс істейтін американдық компаниялардың зияткерлік меншік құқықтарын тиісінше қорғамайтынына қатысты алаңдаушылықтарын бірнеше рет көтерді. Қытай үкіметінің халықаралық компаниялардың ИТ құпияларын алып, оларды жергілікті компаниялардың бәсекеге қабілетін арттыру үшін беріп отыратыны айтылуда. Керк Қытайдың интернет цензурасы саясатын да сынады, және ол мұндай цензура ережелерін ДСҰ-да саудаға кедергі келтіретін әділетсіздік ретінде қарастырып жатыр деген хабар бар; мұндай жағдай алғаш рет тіркелер еді.

Оңтүстік Кореядағы ACTA

Кирк АҚШ өкілі ретінде көрсетілді, ол Оңтүстік Кореяны құпия келісімдер арқылы жасалған Қалпын бұйымдарға қарсы сауда келісімінің (ACTA) бастапқы нұсқасын қабылдауға және күшіне енгізуге көндірді. Оңтүстік Кореяда бұл шараның салдары зор болды; ондаған мыңдаған азаматтардың веб-сайттары авторлық құқықты бұзу себепті интернеттен жойылды.

Транс-Тынық мұхит серіктестігі

2012 жылдың мамыр айында 30 заң ғалымынан тұратын топ, USTR-дің «жағдарлы және жабық» Транс-Тынық мұхиты серіктестігі (TPP) келісімдерін жүргізу процесіне және ұсынылып отырған зияткерлік меншікке қатысты ережелерге сын айтып, Киркті демократиялық идеалдарды сақтауға шақырды. Олар, мүдделі тараптардың қатысуын шектеуді тоқтатып, келіссөздердің мәтінін жария етуді талап етті. Заң профессорларының пікірінше, жарияланған құжаттар USTR-дің «қазіргі АҚШ заңнамасында өзгерістер қажет ететін көптеген стандарттарды енгізуге тырысып жатқанын» көрсетіп тұр, ал ұсыныс «негізінен меншік иелерінің құқықтарын арттыруға бағытталған, ал АҚШ және басқа елдерде қоғамдық мүддеге қызмет ету үшін қажетті осындай құқықтарға шектеулер мен ерекшеліктерді кеңейтуге ешқандай күш жұмсалмаған». Топ келіссөздерден «тұтынушылар, кітапханалар, студенттер, денсаулық сақтау және науқастар тобы, сондай-ақ зияткерлік меншікті пайдаланушылардың басқа да өкілдері» сияқты мүдделі тараптарды шеттетуін, ал «жалпы дәрі-дәрмек өндірушілер немесе интернет-провайдерлер сияқты зардап шеккен басқа да бизнес өкілдерінің» өкілдігі де минималды болғанын мәлімдеді. Кирк бастапқыда «біздің процесіміздің ашық еместігі және халықтың қатысуының болмауы туралы айыптамаға қатты ренжідім» деді және бұрынғы еркін сауда келісімдеріне қарағанда оның әлдеқайда ашық болғанын атап өтті. Бұл академиялық топтан жаңа сын тудырды: еркін сауда келісімдері туралы келіссөздер, құпиялылығымен танымал болғандықтан, «ТТП зияткерлік меншік тарауының заңдылығын бағалау үшін дұрыс стандарт емес. Себебі ТТП-дағы зияткерлік меншік тарауы, ACTA сияқты, сауда келісімі емес. Ол тарифтер мен квоталарды өзгертеді деп айтуға болады, бірақ ішкі реттеуге жаңа халықаралық шектеулер қояды, тіпті бұл реттеу саудаға қатысты кемсітушілікке немесе оған әсер етуге ұшырамаса да». Тағы біреу Киркті ашықтық мәселесін қабылдамаумен айыптады және ашықтық – көпшіліктен алынған ақпараттың мөлшері емес, «кері ақпарат ағыны, яғни үкіметтің жұмысы туралы ақпарат оны өкілдік етуге тиіс адамдарға көрінуі» екенін атап өтті. Кейіннен Рейтерс агенттігіне берген сұхбатында Кирк құпиялылықты қорғап, USTR «мүмкіндігінше ең белсенді және ашық процесті жүргізді» деп мәлімдеді, бірақ «келіссөздердегі күшті сақтау және серіктестерімізді олар әдетте талқыламауы мүмкін мәселелерді көтеруге ынталандыру үшін» «кейбір сақтық пен құпиялылық» қажет екенін айтты. Ол «жанжалды жағдайды» табиғи деп бағалап, Америка еркін сауда аймағының жобалары жарияланған кезде келіссөзшілер соңғы келісімге келе алмағанын атап өтті.