Кіріспе

Алтын кесегі

Алтын кесегі – табиғи жолмен пайда болатын таза алтынның бір бөлігі. Су арналары көбінесе алтын кесектерін және ұсақ алтынды аллювийлік кен орындарында шоғырландырады. Кесектер аллювийлік кен өндіру арқылы табылады, бірақ олар алтынға толы тамырлар немесе кен денелерінің тозығынан қалған қалдық кен орындарында да кездеседі. Сондай-ақ, алтын кесектер бұрынғы кен өндіру операцияларының қалдықтарында, әсіресе алтынды сумен шаю машиналары қалдырған қалдықтарда табылған.

Құрылу

Нэггет – бастапқы кен тамырынан ыдыраған алтынның сынықтары. Олар көбінесе өзен ағысының әсерінен абразивті жылтырату белгілерін көрсетеді және кейде кварц немесе басқа кен материалдарының қоспаларын сақтайды. 2007 жылы Австралия наггеттері бойынша жасалған зерттеу, in situ шөгінді, кішкентай бөлшектердің суық дәнекерленуі немесе бактериялық шоғырлану арқылы супергендік қалыптасу туралы болжамды теорияларды жоққа шығарды, себебі зерттелген барлық наггеттердің кристалдық құрылымы олардың бастапқыда жер астындағы жоғары температурада пайда болғанын көрсетті (яғни, олар гипогендік текті). Платина сияқты басқа да құнды металдар да осылайша түйіршіктер түзеді. АҚШ-тың Аризона штатынан алынған алтынға жасалған кейінгі зерттеулер, қорғасын изотоптарына сүйене отырып, осы аймақтағы аллювиалды алтын түйіршіктерінің маңызды бөлігінің плацерлік ортада қалыптасқанын көрсетті.

Құрамы

Нэггеттер әдетте 20K-тан 22K-ға дейін тазалықта (массасы бойынша 83%-дан 92%-ға дейін). Австралиядағы алтын түйіршіктері көбінесе 23K немесе одан да жоғары, ал Аляскадағы түйіршіктер әдетте осы көрсеткіштің төменгі шегінде болады. Түйіршіктің түсіне қарап, оның тазалығын шамамен бағалауға болады – қаншалықты бай және терең қызғылт сары болса, алтынның құрамы соншалықты жоғары. Нэггеттерді олардың сынамасымен де сипаттауға болады, мысалы, "865 сынамалы" дегеніміз – түйіршіктің массасының 865 бөлігі алтыннан тұрады. Көбінесе қоспа ретінде күміс пен мыс кездеседі. Күміс мөлшері жоғары түйіршіктер электром деп аталады. Супергендік алтын түйіршіктерінің химиялық құрамы бастапқы кеннің сипаттамаларын ашып көрсетеді.

Ең үлкен наггеттер

Әлемдегі ең үлкен екі алтын тұмар: Welcome Stranger және Canaã тұмары, соңғысы – табиғатта кездесетін ең үлкен тұмар. Көптеген мамандардың пікірінше, ең үлкен алтын тұмары – Welcome Stranger, ол 1869 жылы Джон Дисон мен Ричард Оутс Австралияның Виктория штатындағы Молиагул қаласында тапқан. Оның жалпы салмағы болды, ал таза салмағы болды. Welcome Stranger кейде Red Hill Mining Company компаниясы 1858 жылдың маусымында Бакери Хилл, Балларат, Австралияда тапқан Welcome Nugget тұмарымен шатастырылады. Welcome Nugget-тің салмағы болды, ол 1859 жылдың қарашасында Лондонда балқытылды. Canaã тұмары, сондай-ақ Пепита Канаа деп те аталады, 1983 жылдың 13 қыркүйегінде Бразилияның Пара штатындағы Сера Пелада кенішінде жұмыс істеген кеншілер тапты. Жалпы салмағы және алтынның мөлшері бар, ол табылған ең үлкен алтын тұмарларының бірі және бүгінгі күні – ең үлкені. Осы тұмарға қатысты негізгі дау – қазба жұмыстары туралы есептерде көрсетілгендей, бұл тұмар бастапқыда салмағы бар тұмардың бөлігі болған, ол қазба кезінде сынған. Canaã тұмары Бразилиядағы Banco Central мұражайында көрсетілген, сондай-ақ Сера Пелада аймағында табылған екінші және үшінші ең үлкен тұмарлармен бірге, олардың салмағы тиісінше және . Металл іздегішпен табылған ең үлкен алтын тұмары – 1980 жылы Австралияның Виктория штатындағы Кинггоуэрде табылған "Иманның қолы", салмағы . Тарихи тұмарлардың ішінде Калифорниядағы алтын асыру кезінде табылған ең үлкені – кристаллды "Fricot Nugget", салмағы . Ол Калифорния штатының Тау-кен және минералдық мұражайында қойылған. Калифорнияда табылған ең үлкен алтын тұмары 1869 жылдың тамыз айында Сьерра-Баттс қаласында бес серіктес тапты: В. А. Фариш, А. Вуд, Дж. Уинстед, Ф. Н. Л. Клеверинг және Гарри Уорнер. 1850-ші жылдардың басында Викторияда (Австралия) алтынға деген қызу шапқыншылық кезінде көптеген ірі алтын тұмарлары табылды. Олардың ішінде салмағы бар Welcome Nugget тұмары да бар, ол табылған ең үлкен алтын тұмарларының бірі деп есептеледі. Тағы бір табылған тұмар – Lady Hotham, салмағы , ол 1854 жылдың 8 қыркүйегінде Баллараттың Канадский бұғазында 135 фут тереңдікте тоғыз кенші тобы тапты. Lady Hotham тұмары губернатордың әйелі, сэр Чарльз Хотемнің құрметіне аталған, ол тұмар табылған кезде аймақта сапармен болған. Одан он сегіз ай бұрын, 1853 жылдың қаңтар және ақпан айының басында, тағы үш үлкен тұмар табылды, олардың салмағы , және . Тағы бір тұмар – Heron, ол 1855 жылы Golden Gully-де, Mount Alexander алтын кенішінде табылған. Оның салмағы және ол тәжірибесіз кеншілер тобы тапқан, оларға бос деп есептелген кеніш берілген. Кеншілер тұмарды қазудың екінші күні тапты, ал тұмар алтын комиссарларының бірі, мырза Геронның құрметіне аталған. 2013 жылдың 16 қаңтарында Австралияның Виктория штатындағы Балларат қаласының жанында әуесқой алтын іздеуші үлкен алтын тұмарын тапты. Y пішіндес тұмардың салмағы шамамен , биіктігі 22 см және ені 15 см, нарықтық құны 300 000 австралиялық доллардан сәл төмен, бірақ оның сирек кездесетіндігіне байланысты оны әлдеқайда қымбатқа сатуға болады деген пікірлер айтылды. Бұл жаңалық Викторияның алтын кеніштері 19 ғасырда таусылған деген кең тараған аңызға күмән келтірді.