Кіріспе

Себу аралы, Филиппин

Мактан – Филиппиннің Себу аралының шығысына қарай бірнеше шақырым жерде орналасқан, тығыз халқы бар арал. Арал Себу провинциясының құрамына кіреді және Лапу-Лапу қаласы мен Кордова муниципалитетіне бөлінген. Мактан каналы аралды Себудан бөліп тұрады, қазіргі таңда осы канал арқылы үш көпір салынған: Себу-Кордова байланыс магистралі (CCLEX), Мактан-Мандауе көпірі және Марсело Фернан көпірі. Аралдың ауданы шамамен алғанда және 2020 жылғы мәліметтер бойынша 527 071 адамға мекен етуі, оны елдегі ең тығыз халқы бар аралға айналдырады. Оланго аралдар тобымен бірге, аралдар қала және муниципалитет тарапынан басқарылады. Мактан-Себу халықаралық әуежайы осы аралда орналасқан.

Этимология

Қазіргі Мактан атауы ертерек Манктан түрінен пайда болған. Дегенмен, осы ертерек түрінің дәлелі шамалы, себебі тіпті 17 ғасырда аралдың аты Мактан деп аталған. Бұл форма Филиппин Тәуелсіздік Декларациясының түпнұсқа көшірмесінде кездеседі, онда Лапу-Лапу «Манктан» патшасы ретінде айтылады. Бұл туралы ауызша тарихтар да куәлік етеді, олар Мактан атауы Мангатаң атауынан дамыған деседі. Атаудың мағынасы – «қарақшы» (әдеби мағынада – «күтіп отырушылар»), және арал тұрғындары Сугбу портына қарай өтетін сауда кемелеріне шабуыл жасаған кезде бұл атқа ие болған. Аралдың отарлау алдындағы ежелгі атауы – Опон, ол испандық Опон поселенісінің аты болды (1961 жылы Лапу-Лапу деп қайта аталды).

Тарих

Бұл арал Испанияның 16 ғасырда отарлауына дейін дамыған елді мекен болған. Ол Самардағы өркендеген Лаван патшалығының берік одақтасы еді. Лаван лаканатқа Дату Хади Иберин билік еткен. Тарихшы Уильям Генри Скотт оны былай сипаттаған: "1543 жылы алтын жағалы есушілермен өз портына тікелей жеткізілген испан кемесіне Иберин есімді Самар датуы әкелінген; ол өзінің құлақтарында сырғалар мен мойнында тізбектер тағынған". Португалиялық саяхатшы Фердинанд Магеллан 1521 жылы аралға келді және патшалықтар арасындағы соғысқа қатысты, бірақ аралдың билеушісі Дату Лапу-Лапудың жауынгерлері оны шайқаста өлтірді. Дегенмен, ауызша дәстүрге сәйкес, Мактан шайқасы өткен арал солтүстік-шығыстағы Поро аралы болуы мүмкін. Ауызша дәстүрді 16 ғасырда Поро аралында осындай шайқас болғанын көрсететін жаңа археологиялық жазбалар растайды. 1730 жылы католик Августин монахтары Опон қаласын құрды. Кейіннен ол 1961 жылдың 17 маусымында Президент Карлос П. Гарсия қол қойған 3134 Республика заңымен Лапу-Лапу қаласы болып қайта аталды. Себудың алтыншы округінің өкілі, конгрессмен Мануэль А. Зоса бұрынғы Опон муниципалитетін қазіргі Лапу-Лапу қаласына айналдыратын заң жобасын ұсынды.

Экономика

Аэропорттан басқа, арал бүгінде Филиппиндегі ең табысты өнеркәсіптік кәсіпорындардың бірі болып табылатын өнеркәсіптік зауыттарымен танымал. Олардың көпшілігі 1979 жылы ашылған, 35-тен астам кәсіпорынды қамтитын және оның 50 пайызы жапондықтарға тиесілі Мактан экспорттық өңдеу аймағында (MEPZ) орналасқан – бұл өнеркәсіптік салықтан босатылған аймақ. Арал үшін жоғары сапалы туризм саласы және жиһаз, сондай-ақ гитара, укулеле және басқа да музыкалық аспаптар өндірісі де маңызды. 2024 жылдың 27 сәуірінде Маркос Джунард Чанмен бірге Megaworld Corporation компаниясының 1,5 миллиард песолық Mactan Expo Center жобасының негізін қалау салтанатына қатысты.

Туристік жерлер

Себу провинциясының маңызды туристік аралдарының бірі – Мактан аралы, түрлі туристік орындар мен көрікті жерлерге ие. Бұл арал коралл арал болғандықтан, Филиппиннің кез келген аралындағы ең жақсы суға шомылу, шнорхелинг, аралдарға саяхаттау, гидроциклмен жүзу, желкендесу және мәдени шаралар осында ұйымдастырылады.