Кіріспе

Филиппиннің Лусон аралындағы табиғи порты – Манила шығанағы (; Lang es) – Филиппиндегі Манила портына (Лусон) қызмет көрсететін табиғи порт. Филиппин астанасының маңында стратегиялық тұрғыдан орналасқан Манила шығанағы Филиппин мен көрші елдер арасындағы сауда-саттықты жеңілдетіп, испандықтар басып алуына дейін әлеуметтік-экономикалық дамудың қақпасы болды. Ауданы шақырым квадрат километр, жағалау сызығы шақырымды құрайтын Манила шығанағы Лусонның батыс бөлігінде орналасқан. Шығысынан Кавите және Метро Манила, солтүстігінен Булакан және Пампанга, батысынан және солтүстік-батысынан Батанмен шектеседі. Манила шығанағына шақырым квадрат километр су жиналады, ал Пампанга өзені тұщы судың шамамен 49% -ын жеткізеді. Орташа тереңдігі метр болатын шығанақтың жалпы көлемі 28,9 миллиард текше метр (28,9 куб. км) деп есептеледі. Шығанаққа кіреберіс шақырымға дейін кеңейеді, ал ені аузында шақырымнан ең кең жерінде шақырымға дейін өзгереді. Манила шығанағы мен Лагуна-де-Бей арасындағы байланыс қазірде тек Пасиг өзені арқылы жүзеге асырылады. 1898 жылы осы шығанақта Манила шайқасы болды, онда коммодор Джордж Дьюи басқарған американдық әскерлер аймақты басып алды. Бұл шайқас АҚШ-тың теңіз күшін көрсетті. Барлық ірі испандық кемелер жойылды немесе қолға түсті. Манила шығанағы мақтан тұтатын тарихи өтетінімен және мол теңіз жануарларымен үкімет, экономика және өнеркәсіптің филиппин орталығына айналды. 2012 жылдың сәуір айында теңіз қорғау қабырғалары қайтадан жұртшылыққа ашылды, олар күшті толқындарға төтеп беру үшін жаңадан жобаланды.

Экожүйе

Аймақтағы жағалау және теңіздік орталарға биік орман, мангр, лайлы жағалау, құмды жағажайлар, теңіз шөбі және коралл рифтері кіреді.

Коралл рифтері

Манила шығанағының айналасындағы экожүйенің қалыпты жұмыс істеуіне үлес қосатын аймақтағы коралл рифтері балықтарға тыныс алатын орын болып табылады. Осының салдарынан, жылдар бойы олардың қысқаруы балықтың мөлшеріне тікелей әсер етті.

Теңіз шөптер төсемі

Теңіз шөптері әртүрлі экожүйе ретінде балықтар мен басқа да теңіз жануарларына пана береді. Коралды рифтер сияқты, Манила шығанағындағы теңіз шөптерінің көп бөлігі оның аузына жақын жерлерде, атап айтқанда Малолос, Орион, Маривелес және Коррегидор аралдарында орналасқан.

Жерді қайта құру

Мангроу және лайлы жерлерді балық шаруашылығына айналдыру шығанақтың физикалық сипаттамаларына әсер етті, нәтижесінде 1944 жылы бұрыс-құба жағалау сызығы 1977 жылға қарай түзуленді. 1993 жылы балық қорларының көп бөлігі шамадан тыс аулау және артық жинау салдарынан тұрақты түрде азайды.

Жағалауды дамыту

2002 жылы сол кездегі мэр Лито Атиензаның «Buhayin ang Maynila» (Маниланы жаңғырту) бағдарламасы аясында жергілікті билік Маниланың теңіз жағалауын қалалық жаңару, күтім және жақсарту арқылы дамытуға бастама көтерді. Кейін «Бейвок» деп аталған орталық қоғамдық кеңістіктің 2 шақырымдық жолағын жаңғырту мақсаты – әлеуметтік байланыс пен демалыс үшін орын құру болды. Бұл жағалау, тарихи тұрғыдан алғанда, отарлау дәуірінде жаттығу, балық аулау немесе әлеуметтік жиындар үшін пайдаланылған. Жерді пайдалану мен әлеуметтік белсенділіктің үйлесімі теңіз жағасына қоғамдық қолжетімділікті қамтамасыз етеді және кезбе және тіршілікке ие емес адамдармен күреседі. 2001 жылғы Манила шығанағының декларациясы Манила шығанағын халық үшін тағам, жұмыс және табыс көзі, сондай-ақ туризм мен демалысқа арналған қақпа ретінде мойындады. 2001 жылы қабылданған және 2004 жылы күшіне енген тұрақты органикалық ластаушылар туралы Стокгольм конвенциясы – үкіметтік және үкіметтік емес ұйымдардың бірлескен жауапкершілігі. Мысалы, Филиппиннің Жоғарғы соты 2011 жылдың наурызында судың ластануын азайту мақсатында Метро-Манила даму басқармасына Манила шығанағымен байланысты өзендер мен арналар бойындағы заңсыз құрылыстар мен тұрғын үйлерді 2015 жылға дейін бұзуға бұйрық берді. Көпшілікке бағытталған жобалардың бірі – «Манила шығанағын тазалау» жарысын ұйымдастыру, ол Филиппиннің қоршаған ортаны қорғау агенттіктеріне Манила шығанағының табиғи ортасын қалпына келтіру үшін қаржы жинау және хабардарлықты арттыруға көмектеседі. 2019 жылы Қоршаған орта және табиғи ресурстар департаменті әр түрлі мемлекеттік органдардың басқаруымен қалпына келтіру бағдарламасын бастады. Оңалту жұмыстарының нәтижесінде 2019 жылдың 16 ақпанында SM Mall of Asia жағажай аймағында жоспарланған 10-шы Филиппин халықаралық пиромузыкалық фестивалі 2019 жылдың 23 ақпанында SM City Clark-қа ауыстырылмас бұрын кейінге шегерілді.

Жағажайлық азық

2020 жылдың қыркүйек айының басында Манила шығанағының жағажайында жұмыс басталды, ол жағажайды толықтыру процесі арқылы салынды, бұл әлемдегі жағажайларды жасаудағы кең таралған практика. Бұл Манила шығанағын жағалаудан қорғауға бағытталған жалпы интеграцияланған жағалау аймағын басқарудың бір бөлігі. Манила шығанағы жағажай жобасы кеңінен қоғамға танысқаннан кейін, жоба қоршаған ортаны және мұраны сақтаушылар тобынан сынға ұшырады. Олардың арасында COVID-19 пандемиясы кезінде жобаны іске асыру уақыты және ластанған Манила шығанағына доломит құюдың қоршаған ортаға тигізетін зиянды әсерлері туралы алаңдаушылықтар бар. Тау-кен және геологиялық ғылымдар бюросының мәліметінше, жоба туризмге, саудаға және қоршаған ортаға пайда әкеледі. Бұл сонымен қатар жағалаудағы мүлікті эрозиядан және дауылдық толқындардан қорғайды, ал жағажайды толықтыру теңіз қабырғалары мен жағажайлар сияқты жағажайды бекітудің қатаң құрылымдарынан артық деп есептеледі. Басқа жағажайды толықтыру жобаларындағыдай, бұл аймақ теңіз тасбақалары, теңіз құстары және жағажай флорасы сияқты көптеген түрлер үшін қосымша мекен ету ортасы ретінде қызмет ете алады. Жағажай алғаш рет жұртшылыққа ашылғанда, жағажай аумағында қара құстардың тобы көрінді. Су сапасы, әсіресе жағажай маңындағы аудандарда айтарлықтай жақсарды. DENR жағажай маңындағы суларда фекальді колиформ деңгейінің күрт төмендегенін хабарлады – 2021 жылдың 4 қаңтарында 2,2 миллион mpn/100 мл болса, 2021 жылдың ақпан айында 523 000 mpn/100 мл-ге дейін төмендеді, бұл үш мониторинг станциясынан алынған орташа мән негізінде есептелді.

Көпірлер

Манила шығанағын кесіп өтетін көпір немесе көпір-туннель салу жоспарлары 1987 жылдан бері қолданыста. 2020 жылдың қаңтар айында Ұлттық экономикалық және даму басқармасы Батан-Кавит аралық көпірін салу жоспарын бекітті, бұл көпір Манила шығанағы арқылы өтіп, Батан және Кавит провинцияларын байланыстыруы күтілуде. Құрылыс басталмас бұрын көпірдің толыққанды инженерлік жобасы және теңіздік геофизикалық зерттеулері аяқталуда.

Қиындықтар

Филиппин елінде экологиялық сананың және оның мақсаттарының нашар дамығандығына байланысты, жаһандық жылыну туралы ресми хабардар болу және тиісті зерттеулерге инвестиция жасаудың өзі де үлкен жетістік саналады. Манила шығанағындағы қалпына келтіру және теңіз деңгейінің көтерілуіне қарсы күресу үшін қосымша шаралар қолданыстағы экожүйелердің күрделі сипатын түсінуге бағытталған қосымша зерттеулерді, бетон қабырғалар сияқты жағалауды қорғау шараларына инвестиция салуды қамтиды. Баррамеда Хименестің денесі 2009 жылғы 10 маусымда, оның жоғалуынан екі жылдан астам уақыт өткен соң табылды.