Мандрагора: Сатиралық комедия немесе Флоренциялық алаяқтық
The Mandrake
Никколо Макиавеллидің "Мандрагора" комедиясы – Флоренция саясатын сатиралық тұрғыдан зейінге салатын 1524 жылғы пьеса. Медичи үйіне сын, саяси толғаныстар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Николо Макиавеллидің сатирикалық пьесасы
Satirical play by Niccolò Machiavelli
"Мандраке" (итальянша: La Mandragola la manˈdraːɡola) – итальяндық Ренессанс дәуірінің философы Николо Макиавеллидің сатирикалық пьесасы. Бес актілік комедия 1524 жылы жарық көрген және алғаш рет 1526 жылғы карнавал маусымында қойылған. Алайда, Макиавелли "Мандраке" пьесасын 1518 жылы, 1512 жылы Медичи билігіне оралудан кейін Флоренцияның дипломатиялық және саяси өмірінен шеттетілуіне байланысты туған ашу-ызасын жеңілдету үшін жазған болуы мүмкін. Кейбір ғалымдар бұл пьесаны Медичи әулетіне жасалған тікелей сын ретінде қарастырады, ал басқалары оны Макиавеллидің саяси трактаттарының көрінісі деп санайды. Дегенмен, Макиавелли оқиғаны 1504 жылғы Флоренция Республикасы кезеңінде өткізуге шешім қабылдады, өйткені ол өзіне және өзінің жазбаларына жағымсыз көзқараспен қараған қолдаушылардан жазалаудан қорқусыз өз наразылығын білдіргісі келді.
The Mandrake (Italian: La Mandragola la manˈdraːɡola) is a satirical play by Italian Renaissance philosopher Niccolò Machiavelli. Although the five act comedy was published in 1524 and first performed in the carnival season of 1526, Machiavelli likely wrote The Mandrake in 1518 as a distraction from his bitterness at having been excluded from the diplomatic and political life of Florence following the 1512 reversion to Medici rule. Some scholars read the play as an overt critique of the House of Medici; and some scholars assert that the play is a mirror to his political treatises. However, Machiavelli set the action in 1504 during the period of the Florentine Republic in order to express his frustrations without fear of censure from patrons already ill disposed towards him and his writing.
Қысқаша мазмұны
"Мандраке" 24 сағат ішінде өтеді. Басты кейіпкер Каллимако Никия есімді қарт ақымақтың жас әрі әдемі әйелі Люкрециямен бірге болуға құштар. Никияның ұл мен мұрагері болуы керек, бірақ ол әлі де жоқ. Лигурио, неке брокері, және Фрайер Тимотео есімді жемқор дін қызметкерімен бірге Каллимако дәрігер болып көрінеді. Ол Никияны Люкрецияға мандраке беруге көндіреді, оның құнарлылығын арттыратынын айтады. Бірақ, ол мандракемен жыныстық қатынас жасаған алғашқы адам сөзсіз өледі деген қатты ескерту жасайды. Лигурио Никияға осы мақсат үшін білмейтін ақымақ табуды ұсынады. Ықылымсыз Люкреция анасы мен дін қызметкерінің ықпалымен күйеуінің тілегін орындауға көндіріледі. Ол жасырынған Каллимаконы төсегіне кіргізеді және неке антын бұзуға себеп болған оқиғалардың құдайдың қалауымен болғанына сеніп, одан кейін оны тұрақты түрде сүйіктісі ретінде қабылдайды. Бұл пьеса Вольтердің "Амабед хаттары" (1769) еңбегіндегі Амабедтің 16-шы хатында еске алынады, онда: "Бұл пьеса Еуропа уағыздаған дінді, оның орталығы Рим және тағы – Папалық тақтысын әжуалайды" делінген. Джон Наджеми сияқты басқа сыншылар дін қызметкерімен байланысты көріністерді Макиавеллинің "дінді түсіндірудің әлеуметтік және саяси қажеттілігін" көрсетуі ретінде түсіндіреді.
The Mandrake takes place over a 24 hour period. The protagonist, Callimaco, desires to sleep with Lucrezia, the young and beautiful wife of an elderly fool, Nicia. Nicia above all else desires a son and heir, but still has none. Conspiring with both Ligurio, a rascally marriage broker, and a corrupt priest named Friar Timoteo, Callimaco masquerades as a doctor. He convinces Nicia to drug Lucrezia with mandrake, claiming it will increase her fertility. He adds, however, the dire warning that the mandrake will undoubtedly kill the first man to have intercourse with her. Ligurio helpfully suggests to Nicia that an unwitting fool be found for this purpose. A reluctant Lucrezia is eventually convinced by her mother and the priest to comply with her husband's wishes. She allows a disguised Callimaco into her bed and, believing that the events which caused her to break her marriage vows were due to divine providence, thereafter accepts him as her lover on a more permanent basis. The play is mentioned in the 16th Letter of Amabed in Voltaire's Les Lettres d'Amabed (1769) stating that "the piece mocks the religion which Europe preaches, of which Rome is the centre, and the throne of which is the Papal See". Other critics like John Najemy have interpreted scenes with the priest as Machiavelli pointing out "the social and political necessity of interpreting religion".
Қайта өрлеулер
Уоллес Шонның Джозеф Папп тапсырған аудармасы 1977 жылы Манхэттендегі Public Theater театрында қойылды, сонымен қатар Шонның сахналық актерлік мансабын бастады. "Ла Мандрагола" 1960-шы жылдардың соңында студенттік театрларда сахналады. Риверсайд Шекспир компаниясы 1979 жылы Нью-Йорктегі Casa Italiana-да "Мандраке" спектаклін қойды, онда басты рөлді Том Хэнкс ойнады. Бұл қойылымды Дэн Саузерн режиссерлік етті, ал музыкасын пианист Майкл Вольф джаз стилінде жазды, декорацияларын Джерард Бурсьер итальяндық Ренессанс дәуірінде жасады. Мумейдзюку компаниясы 1981 жылы Токиодағы Икебукуродағы Sunshine City Sunshine театрында "La Mandragola, un Fiore Velenoso" спектаклін қойды, онда басты рөлдерді Кодзи Якушо Каллимако рөлінде және Тацуя Накадай Ничия рөлінде ойнады. Бұл қойылымды Киоко Накадай, әрі Томоэ Рю деген атпен танылатын ханым режиссерлік етті. Ол 1980 жылы Хенрик Йохан Ибсеннің "Солнс" пьесасын қойып, Жапонияның Мәдениет агенттігі демеушілігімен өткен Ұлттық өнер фестивалінде "Үздік режиссер" сыйлығын жеңіп алды. 1984 жылы Уоллес Шонның "Мандраке" аудармасы Лондонның Ұлттық театрында қойылды. Лонг-Бич Шекспир компаниясы 2011 жылдың көктемінде Хелен Боргерс режиссерлік еткен "Мандрагола" спектаклін сахналады.
Wallace Shawn's translation, commissioned by Joseph Papp, was staged in 1977 at the Public Theater in Manhattan, and it launched Shawn's stage acting career as well. La Mandragola was performed in student run theaters in the late 1960s. The Riverside Shakespeare Company performed The Mandrake at the Casa Italiana in New York City in 1979, starring Tom Hanks as Callimaco. This run was directed by Dan Southern, with an original jazz score by pianist Michael Wolff, and Italian Renaissance sets by Gerard Bourcier. The Mumeijuku Company performed La Mandragola, un Fiore Velenoso at the Sunshine Theater of Sunshine City in Ikebukuro, Tokyo in 1981, starring Koji Yakusho as Callimaco and Tatsuya Nakadai as Nicia. This run was directed by Mrs. Kyoko Nakadai, a. k. a. Ms. Tomoe Ryu, who has won the National Arts Festival(sponsored by the Agency for Cultural Affairs, Japan) for Excellence Award by directing Henrik Johan Ibsen's The Master Builder, Solness in 1980. In 1984 Wallace Shawn's translation The Mandrake was produced at London's National Theatre. The Long Beach Shakespeare Company mounted a production of The Mandragola in the Spring of 2011, directed by Helen Borgers.
Музыкальдық және опералық
Ла Мандрагола – Игнац Вагхальтердің операсы, 1914 жылдың қаңтар айында Берлиндегі Deutsches Opernhaus театрында тұңғыш рет қойылды. Операның әуендері бай, ал адамдардың кемшіліктеріне деген көзқарасы терең болғандықтан, либреттосы Пол Эгердің туындысына негізделген. Ол сыншылар тарапынан жылы қабылданып, Бірінші дүниежүзілік соғыс басталуына байланысты тоқтатылған Еуропалық гастрольдік турға жазылған болатын. Ла Мандрагола – Марио Кастельнуово Тедесконың 20-шы операсы, 1920–1923 жылдары жазылып, 1926 жылы Венецияда тұңғыш рет сахнаға шықты. Майкл Альфредс пен Энтони Боулз 1968 жылы «Мандраке» атты музыкалық бейімделуін жасады, ол Эдинбург, Лондон, Нью-Йорк және басқа да қалаларда орындалды. Тағы бір музыкалық бейімделу, Дуг Райлидің Алан Гордонның либреттосымен жазған «Мандрагола» 1977 жылдың қазанында Канадада CBC радиосында дебют жасады, кейіннен CBC лейблі LP пластинкасы ретінде жарық көрді. Пулитцер сыйлығының иегері, американдық композитор Уильям Болком Марк Кэмпбеллдің либреттосымен оқиғаны оперетта түрінде бейімдеді. «Лукреция» деп аталған 50 минуттық туынды Нью-Йорк ән фестивалінің тапсырысы бойынша жазылып, 2008 жылы екі фортепиано мен бес актерлік құраммен тұңғыш рет қойылды. Толық оркестрленген нұсқасы 2018 жылы Сан-Франциско музыка консерваториясында сахналанды. Сербиялық композитор Иван Евтичтің серб тіліндегі операсы, Деян Миладиновичтің кітабы және Макиавелли бойынша Весна Миладиновичтің сөздері 2009 жылдың 16 желтоқсанында Белградтағы Madlenianum театрында әлемдік премьерасын көрсетті.
La Mandragola, an opera by the composer Ignatz Waghalter, premiered at the Deutsches Opernhaus in Berlin in January 1914. The opera, richly melodic and deeply sympathetic in its treatment of human foibles, features a libretto by Paul Eger. It was warmly received by the critics, and was booked for a European tour that was aborted due to the outbreak of the First World War. La Mandragola, an opera by Mario Castelnuovo Tedesco opus 20, composed 1920–23, premiered in Venice 1926. Michael Alfreds and Anthony Bowles wrote a 1968 musical adaptation, Mandrake, which has been performed in Edinburgh, London, New York, and elsewhere. Another musical adaptation, Mandragola, composed by Doug Riley with libretto by Alan Gordon, made its debut in Canada over CBC Radio in October 1977, and was later issued on the CBC label as an LP record. Pulitzer prize winning American composer William Bolcom adapted the story in operetta form with a libretto by Marc Campbell. Titled Lucrezia, the 50 minute work was commissioned by New York Festival of Song and premiered in 2008 with two pianos and a cast of five. A fully orchestrated version premiered at San Francisco Conservatory of Music in 2018. Mandragola, an opera in Serbian by composer Ivan Jevtic, book by Dejan Miladinovic and lyrics by Vesna Miladinovic after Machiavelli, was given its world premiere in Belgrade at the Madlenianum Theatre on 16 December 2009.
Фильм
1965 жылы итальяндық фильм нұсқасын жазушы және режиссер Альберто Латтуада жасады. 2008 жылы "Мандраке түбі" фильмі түсірілді. Малахи Богдановтың бейімдемесі мен режиссерлігімен, ол HD форматында Сардиния аралының Сассари қаласында түсірілді. European Drama Network компаниясының өндірісімен шыққан бұл фильм ағылшын тілінде, итальян тіліндегі шектеулі бөлімдермен түсірілді және түпнұсқа оқиғаға жақын болды. Ол Корольдік теледидар қоғамының Мидлендс сыйлығында 2008 жылғы ең жақсы драма номинациясына ие болды.
In 1965 an Italian film version was made by writer/director Alberto Lattuada. A 2008 film version was made, The Mandrake Root. Adapted and directed by Malachi Bogdanov, it was shot in HD in Sassari, Sardinia. Produced by European Drama Network, it was made in English with limited Italian sections, and it remains close to the original story. It was nominated for Best Drama of 2008 by the Royal Television Society Awards Midlands.