Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік-шығыс Корнуоллдағы гранитті жота, Англия
Granite moorland in northeast Cornwall, England
Бодмин жотасы – Ұлыбританияның Англиядағы Корнуоллдың солтүстік-шығысында орналасқан гранитті жота. Оның ауданы шамамен 208 шаршы километрді құрайды және геологиялық тарихтың карбон кезеңіне дейін барып жетеді. Оның құрамында Корнуоллдың ең биік нүктесі – Браун Вилли және одан сәл төмен – Раф Тор таулары бар. Корнуолл өзендерінің көптеген бастаулары осы жотадан басталады. Бұл аймақ кемінде неолит дәуірінен бері қоныстанған, сол кезде алғашқы шаруалар ағаштарды кесіп, жерді өңдеуге кіріскен. Олар мегалиттік ескерткіштер, дөңгелек үйлер мен обаларды қалдырды, ал одан кейінгі қола дәуірі мәдениеті одан әрі обалар, тас шеңберлер мен тас қатарларын қалдырды. Орта ғасырлар мен қазіргі заманға дейін орманның көбі жойылды және мал шаруашылығы басым болды. Бодмин жотасы деген атау салыстырмалы түрде жаңа. Ол туралы алғашқы мәлімет 1812 жылғы 28 қарашадағы «Корольдік Корнуолл газетінде» жарияланды. Бұл жоталық аймақ бұрын Фуэй өзенінің құрметіне Фуэй жотасы деп аталған, өйткені Фуэй өзені осы аймақтан бастау алады.
Bodmin Moor is a granite moorland in north eastern Cornwall, England, United Kingdom. It is in size, and dates from the Carboniferous period of geological history. It includes Brown Willy, the highest point in Cornwall, and Rough Tor, a slightly lower peak. Many of Cornwall's rivers have their sources here. It has been inhabited since at least the Neolithic era, when early farmers started clearing trees and farming the land. They left their megalithic monuments, hut circles and cairns, and the Bronze Age culture that followed left further cairns, and more stone circles and stone rows. By medieval and modern times, nearly all the forest was gone and livestock rearing predominated. The name Bodmin Moor is relatively recent. An early mention is in the Royal Cornwall Gazette of 28 November 1812. The upland area was formerly known as Fowey Moor after the River Fowey, which rises within it.
Геология
Бодмин Мур - Корнуоллдағы Корнуолл батолитінің құрамына кіретін бес граниттік плутонның бірі. Бұл интрузия цисурал эпохасына, перм кезеңінің ең басындағы уақытқа дейін датыланады және шамамен 190 шаршы километрді қамтиды. Плутонның сланецке енген шеттеріндегі қоршаған тау жыныстары горнфельденген. Матада көптеген торф қабаттары кездеседі, ал үлкен аумақтар граниттік тас блоктарымен сипатталады; екі қабаттың да жасы голоценге (Корнуолл геологиясын да қараңыз).
Bodmin Moor is one of five granite plutons in Cornwall that make up part of the Cornubian batholith. The intrusion dates from the Cisuralian epoch, the earliest part of the Permian period, and outcrops across about 190 square km. Around the pluton's margins where it intruded into slates, the country rock has been hornfelsed. Numerous peat deposits occur across the moor whilst large areas are characterised by blockfields of granite boulders; both deposits are of Holocene age (see also Geology of Cornwall).
География
Гранитті таулар дөңгелек даладан көтеріледі: ең танымалдары – Браун Вилли, Корнуоллдың ең биік нүктесі, және Роф Тор. Оңтүстік-шығыста Килмар Тор және Карадон төбелері ең ірі төбелер болып табылады. Далада шамамен 500 шаруашылық бар, онда 10 000 бас етті мал, 55 000 аналық қой және 1000 жылқы мен пони өріледі. Даланың көп бөлігі ерекше ғылыми маңызы бар (SSSI) – Бодмин Мооры, Солтүстік, және Корнуоллдың көрнекті табиғи аймағы (AONB) ретінде белгіленген. BirdLife International бұл аймақты маңызды құс аймағы (IBA) деп таныды, себебі мұнда 260-қа жуық еуропалық тасқұрт жұбы және 10 000 еуразиялық алтын құстың қыстау орны бар. Дала сонымен қатар жеке табиғи аймақ ретінде мойындалды және Natural England тарапынан 153-ші ұлттық ерекшелік аймағы деп белгіленді.
Dramatic granite tors rise from the rolling moorland: the best known are Brown Willy, the highest point in Cornwall at , and Rough Tor at To the south east Kilmar Tor and Caradon Hill are the most prominent hills. The moor contains about 500 holdings with around 10,000 beef cows, 55,000 breeding ewes and 1,000 horses and ponies. Most of the moor is a Site of Special Scientific Interest (SSSI), Bodmin Moor, North, and has been designated an Area of Outstanding Natural Beauty (AONB), as part of Cornwall AONB. The moor has been identified by BirdLife International as an Important Bird Area (IBA) because it supports about 260 breeding pairs of European stonechats as well as a wintering population of 10,000 Eurasian golden plovers. The moor has also been recognised as a separate natural region and designated as national character area 153 by Natural England.
Өзендер мен ішкі сулар
Бодмин-мур Корнуоллдың бірнеше өзенінің бастауы: олар оңтүстіктен бастап, сағат тіліне қарсы бағытта тізімделген. Фуэй өзені бастауын алып, Лоствител қаласынан өтіп, Фуэй сағасына құяды. Тидди өзені Пенсильваға жақын жерден басталып, оңтүстік-шығысқа қарай ағып, Линхер өзенімен бірігеді (Линхер өзені көбінесе оңтүстік-шығысқа қарай ағып, Плимут маңындағы Хамоазиге қосылады). Инни өзені Дэвидстоуға жақын жерден басталып, оңтүстік-шығысқа қарай ағып, Тамар өзеніне құяды. Камель өзені Хендрабурник жотасында басталып, шамамен теңізге құяды. Камель өзені және оның саласы Де Ланк өзені - сусардың маңызды мекендеу орындары, және екеуі де Арнайы қорғау аймақтары (SAC) ретінде қарастырылған. Де Ланк өзені Роугторға жақын жерден басталып, Венфордтың оңтүстігінде Камель өзенімен қосылғанға дейін ирек жолмен ағады. Мурдың оңтүстік беткейінде Дозмари тоғаны орналасқан. Бұл Корнуоллдың жалғыз табиғи ішкі көлі және оның пайда болуы мұздыққа байланысты. 20 ғасырда мурда үш суқойма салынды: Коллифорд көлі, Сиблибек көлі және Крауди суқоймалары, олар округ халқының көп бөлігін сумен қамтамасыз етеді. Бұл өзендердің бойында әртүрлі су құстары қоныстанады.
Bodmin Moor is the source of several of Cornwall's rivers: they are mentioned here anti clockwise from the south. The River Fowey rises at a height of and flows through Lostwithiel and into the Fowey estuary. The River Tiddy rises near Pensilva and flows southeast to its confluence with the River Lynher (the Lynher flows generally south east until it joins the Hamoaze near Plymouth). The River Inny rises near Davidstow and flows southeast to its confluence with the River Tamar. The River Camel rises on Hendraburnick Down and flows for approximately before joining the sea at Padstow. The River Camel and its tributary the De Lank River are an important habitat for the otter, and both have been proposed as Special Areas of Conservation (SAC) The De Lank River rises near Roughtor and flows along an irregular course before joining the Camel south of Wenford. On the southern slopes of the moor lies Dozmary Pool. It is Cornwall's only natural inland lake and is glacial in origin. In the 20th century three reservoirs have been constructed on the moor; these are Colliford Lake, Siblyback Lake and Crowdy reservoirs, which supply water for a large part of the county's population. Various species of waterfowl are resident around these rivers.
Тарихи дәуір
10 000 жыл бұрын, мезолит дәуірінде, аңшы-жинақшылар осы аймақты орманды кезінде шарлап жүрді. Археологтардың анықтаған бірнеше деректеріндегі шақыр тастардың таралуы, осы аймақтағы аңшы-жинақшылардың тас өңдеумен айналысқанын көрсетеді. Одан кейінгі қола дәуірінде ескерткіштердің саны күрт өсті, 300-ден астам қақпалар, көптеген тас шеңберлер мен тас қатарлар салынды. Көптеген тас обалар мен дөңгелектер далаға шашырап жатыр. 1990 жылдардың соңында UCL-дан археологтар мен антропологтар тобы бірнеше маусым бойы Лескерник аймағының қола дәуіріндегі ландшафтын зерттеді (Барбара Бендер; Сью Гамильтон; Кристофер Тилли және студенттер). 2007 жылы Channel 4 телеарнасының "Time Team" бағдарламасы 500 метрлік қақпаны және Rough Tor таудың беткейіндегі қола дәуіріндегі ауылдың орнын зерттеді. Король Артурдың залы, неолиттің соңы немесе ерте қола дәуірінің салтанатты орны саналады, ол Сент-Бревардтың шығысында, далада орналасқан.
10,000 years ago, in the Mesolithic period, hunter gatherers wandered the area when it was wooded. There are several documented cases of flint scatters being discovered by archaeologists, indicating that these hunter gatherers practised flint knapping in the region. In the following Bronze Age, the creation of monuments increased dramatically, with the production of over 300 further cairns, and more stone circles and stone rows. and many prehistoric stone barrows and circles lie scattered across the moor. In the late 1990s, a team of archaeologists and anthropologists from UCL researched the Bronze Age landscapes of Leskernick over several seasons (Barbara Bender; Sue Hamilton; Christopher Tilley and students). In a programme shown in 2007 Channel 4's Time Team investigated a 500 metre cairn and the site of a Bronze Age village on the slopes of Rough Tor. King Arthur's Hall, thought to be a late Neolithic or early Bronze Age ceremonial site, can be found to the east of St Breward on the moor.
Орта ғасырлар мен қазіргі заман
Мүмкіндігінше, аласталған жерлердің аумақтары, аласталған жерге жақын ауылдардың малшыларына жайылым ретінде пайдаланылды. Гранит тастар да аласталған, олар тас тіреулер үшін және белгілі бір дәрежеде құрылыс үшін қолданылды (мұндай материал моор тасы деп аталады). Гранит кеніштері оқ-дәрі қолжетімді болғанда ғана тиімді өндіріс көрсетті. Аласталған жер өз атын (Фовеймор) қалайы өндірісін басқарған станарлар деп аталатын ортағасырлық аудандардың біріне берді: олардың шекаралары ешқашан нақты анықталған жоқ. 1770 жылдары аласталған жер арқылы (қазіргі A30) жол салынғанға дейін аласталған жердің үлкен аумағы Корнуолл ішінде саяхаттауды өте қиын етті. Оның корн тіліндегі аты Goen Bren алғаш рет 12 ғасырда тіркелген. English Heritage-тың "Бодмин Аластасы: Археологиялық зерттеу" монографиясының 1-ші және 2-ші томдары ортағасырлық және қазіргі заманғы ландшафтты қамтиды және Археологиялық деректер қызметі арқылы қолжетімді. Jamaica Inn – Аластастағы дәстүрлі қонақүй. 1750 жылы пошта станциясы ретінде салынған және контрабандамен байланысы бар, ол жылқы ауыстыру үшін бекет ретінде пайдаланылды. 1980 жылдары Камелфордта сумен жабдықтау мәселесі туды. Осыдан кейін көптеген адамдар денсаулықтарына қатысты мәселелерге тап болды, ал кейбіреулері қайтыс болды.
Where practicable, areas of the moor were used for pasture by herdsmen from the parishes surrounding the moor. Granite boulders were also taken from the moor and used for stone posts and to a certain extent for building (such material is known as moorstone). Granite quarrying only became reasonably productive when gunpowder became available. The moor gave its name (Foweymore) to one of the medieval districts called stannaries which administered tin mining: the boundaries of these were never defined precisely. Until the establishment of a turnpike road through the moor (the present A30) in the 1770s the size of the moorland area made travel within Cornwall very difficult. Its Cornish name, Goen Bren, is first recorded in the 12th century. English Heritage monographs "Bodmin Moor: An Archaeological Survey" Volume 1 and Volume 2 covering the post medieval and modern landscape are publicly available through the Archaeology Data Service. Jamaica Inn is a traditional inn on the Moor. Built as a coaching inn in 1750 and having an association with smuggling, it was used as a staging post for changing horses. In the 1980s, there was a big problem with the water supply in Camelford. Many people had medical issues after this and some died.
Ескерткіштер мен қираған үйінділер
Роугтор ортағасырлық Әулие Михаил капелласының орны болған және қазір Британ армиясының 43-ші Уэссекс дивизиясына арналған ескерткіш ретінде тағайындалған. 1844 жылы Бодмин-Мурда 18 жасар Шарлотта Даймондтың денесі табылған. Жергілікті жұмысшы Мэтью Уикс кісі өлтіруде айыпталды, және 1844 жылғы 12 тамызда түскі сағат 12-де Бодмин түрмесінен шығарылып, дарға асылды. Кісі өлтірілген орында қазір халық ақшасына ескерткіш орнатылған, ал оның қабірі Дэвидстоу шіркеуінің қоймасында.
Roughtor was the site of a medieval chapel of St Michael and is now designated as a memorial to the 43rd Wessex Division of the British Army. In 1844 on Bodmin Moor the body of 18 year old Charlotte Dymond was discovered. Local labourer Matthew Weeks was accused of the murder, and at noon on 12 August 1844 he was led from Bodmin Gaol and hanged. The murder site now has a monument erected from public money, and her grave is at Davidstow churchyard.
Аңыздар мен дәстүрлер
Дозмари тоғаны кейбір адамдар Артур аңыздарында сэр Бедивер Экскалибурды Көл ханымына лақтырған көл деп санайды. Осы тоғанға қатысты тағы бір аңыз – Ян Трегигл туралы әңгіме. Бодмин құбыжығы көп рет байқалған, бірақ оның кім екені анықталған жоқ.
Dozmary Pool is identified by some people with the lake in which, according to Arthurian legend, Sir Bedivere threw Excalibur to The Lady of the Lake. Another legend relating to the pool concerns Jan Tregeagle. The Beast of Bodmin has been reported many times but never identified with certainty.
Фильм
Корнуолл ковбойы – 2014 жылы түсірілген, 2015 жылғы Канн кинофестивалінде көрсетілген қысқаметражды деректі фильм. Фильм Бодмин қырасында түсірілді және Сент-Ньот ат жаттықтырушысы Дэн Уилсонның жұмысын көрсетеді.
Cornish Cowboy, a 2014 short documentary film screened at the 2015 Cannes Film Festival, was shot on Bodmin Moor. The film features the work of St Neot horse trainer, Dan Wilson.