Кіріспе

Шотландияның бұрынғы бірінші министрі, Лейборист партиясының өмірлік пэрі Джек Уилсон Макконнелл, Гленскорродайл бароны Макконнелл (30 маусым 1960 жылы туған) – 2001 жылдан 2007 жылға дейін Шотландияның бірінші министрі және Шотландиядағы Лейборист партиясының жетекшісі болған саясаткер. Макконнелл 1999 жылдан 2000 жылға дейін Қаржы министрі, ал 2000 жылдан 2001 жылға дейін Білім, Еуропа және Сыртқы істер министрі қызметтерін атқарды. 2010 жылдан бері ол Лордтар палатасында Лейборист партиясының өмірлік пэрі және 1999 жылдан 2011 жылға дейін Шотландия Парламентінің депутаты (МП) болды. Айрширдегі Ирвин қаласында туған Макконнелл Стирлинг университетінде оқыды және Лорншилл академиясында математика пәнінің мұғалімі болып жұмыс істеді. Оның саяси мансабы Стирлинг округтік кеңесіне сайланған кезде басталды, ол оқып жүрген кезінде болды. Ол Шотландия Конституциялық конвенциясының мүшесі болды және 1997 жылғы референдумда Шотландия Парламентін құруды қолдады. 1999 жылғы Шотландия Парламенті сайлауында Матервелл және Уишоу сайлау округінен сайланған Макконнелл Дональд Дьюар үкіметінде Қаржы министрі болып тағайындалды. 2000 жылы Дьюардың қайтысынан кейін ол Шотландиядағы Лейборист партиясының төрағалығына үміткер болды, бірақ Генри Маклиш жеңіске жетті. Маклиш Макконнеллді Білім, Еуропа және Сыртқы істер министрі етіп тағайындады. 2001 жылы Маклиш Officegate жанжалынан кейін отставкаға кетті және Макконнелл Шотландия Лейборист партиясының жетекшісі болып сайланды. Ол 22 қараша 2001 жылы бірінші министр болып тағайындалды, ол осы лауазықтағы ең жас адам болды. Бірінші министр ретінде ол қоғамдық орындарда темекі шегуге тыйым салды, Малавимен ынтымақтастық туралы келісімге қол қойды және 2014 жылғы Достастық ойындарын Глазго қаласында өткізуге сәтті үміткерлік жасады. 2007 жылғы Шотландия Парламенті сайлауында Шотландиядағы Лейборист партиясы екінші ірі партияға айналды, ал SNP бір орынмен көп болды. Осының салдарынан Макконнелл лауазымынан айырылды, ол лауазымынан жеңілген бірінші бірінші министр болды. Бірінші министр лауазымынан кеткеннен кейін Макконнелл Холирудтағы оппозиция жетекшісі болып, жетекші лауазымынан кеткенге дейін қызмет етті. Ол 2011 жылғы сайлауда МП болып қайта сайланбады. 2010 жылы Макконнелл Ұлыбританияның Лордтар палатасының мүшесі болды. Ол Африкадағы кедейлікпен күресу және Шотландия мен Малави арасындағы қарым-қатынасты дамыту жұмысын жалғастыруға міндеттенді.

Ерте өмір және білім

Джек Уилсон Макконнелл 1960 жылғы 30 маусымда Айрширдегі Ирвин қаласында дүниеге келген. Ол Уильям Уилсон Макконнелл (1937–2018) және Элизабет Маккалум Макконнеллдің (құрметті әкесі Джек; 1936–2020) төрт баласының үлкені. Макконнелл Арран аралындағы Ламлашқа жақын орналасқан Гленскорродайл шаруашылығында өсті, онда оның әкесі қой шаруасымен айналысып, Арран фермерлер қоғамының мүшесі болды. Ол Ламлаш бастауыш мектебі мен Арран орта мектебінде білім алды. Макконнелл Стирлинг университетінде оқыды, онда 1980 жылдан 1982 жылға дейін Студенттік қауымдастықтың президенті, ал 1982 жылдан 1983 жылға дейін Шотландия студенттерінің ұлттық одағының вице-президенті болды. Университетте Марго Макдональд пен Ричард Леонардпен танысты. 1983 жылы BSc Dip Ed дипломмен бітірді.

Ерте мансап

Макконнелл оқуын бітіргеннен кейін Алоа, Клэкманнанширдегі Лорншилл академиясында математика пәнінің мұғалімі болып жұмыс істеді. 1984 жылы Макконнелл Лорншиллде сабақ беріп жүрген кезінде Стирлинг аудандық кеңесіне сайланды. Ол 1988 жылдан 1992 жылға дейін қазынашылық қызметін атқарды және 1990 жылдан 1992 жылға дейін кеңестің басшысы болды.

Ерте саяси араласуы

Макконнелл бастапқыда 16 жасында Шотландия Ұлттық партиясына (СНП) қосылды. Шотландия ұлтшылдығымен санасуға тырысқаннан кейін ол мүшелігін тоқтатты және 19 жасында Шотландияның Еңбек партиясына өтті.

Білім министрі; 2000-2001

2000 жылы 11 қазанда Дьюар миға қан құйылудан көз жұмды. Еңбек партиясы басшылығы Генри МакЛишті дауысқа салусыз Дьюардың орнына тағайындауға тыйым салғаннан кейін, Макконнелл көшбасшылыққа үміткер ретінде тіркелді. Сайлау 21 қазанда, Дьюардың жерленгеніне 72 сағаттан соң өтті. Күтпеген нәтижеде Макконнелл 36 дауысқа қарсы 44 дауыспен жеңіліске ұшырады. МакЛиш оны Білім беру, Еуропа және Сыртқы істер министрі етіп тағайындады. Кейбір сарапшылар бұл қызметті "улы кесе" деп санады, себебі оған Шотландия біліктілік органындағы емтихан бағалау дағдарысын және оқытушылар кәсіби одақтарымен еңбекақы дауларын шешу жүктелер еді.

Шотландияның Еңбек партиясының басшылығы

2001 жылы 8 қарашада МакЛиш өзінің сайлау округі кеңсесін жалға беру мәселесіне байланысты Officegate жанжалынан кейін бірінші министр лауазымынан кетті. Көптеген саяси сарапшылар Макконнеллді ықтимал мұрагер деп санайтын, ол кейіннен көшбасшылыққа үміткерлік етті. 13 қарашада Макконнелл Эдинбургте баспасөз мәслихатын өткізді, себебі жеті жыл бұрын оның некеден тыс қарым-қатынасы болғандығы туралы ақпарат тарады. Ол қарым-қатынасын мойындады және әйелі Бриджит Макконнеллмен бірлескен мәлімдемесінде былай деді: "Егер мен бірінші министр болсам, менің бұрынғы әрекетім бүгінге дейін құпия болып қала берсе, отбасым немесе басқа біреудің зардап шегуіне жол беру дұрыс емес. Сондықтан жеті жыл бұрын менің қарым-қатынасым болғанын ашық айтамыз. Сол кезде мен қателіктер жасадым, оның ішінде фактілерді жеке және жария түрде жоққа шығардым". Макконнелл жалғыз кандидат болып қалып, 17 қарашада 97,23% MSP-нің қолдауымен Шотландия Еңбек партиясының басшысы болып қарсылықсыз сайланды. Қабылдау сөзінде ол "осындай зор қолдауға ие болғаны үшін терең құрметпен қарастыратынын" айтып, "децентрализацияны табысты ету" және "жоғары сапалы мемлекеттік қызметтерді" қамтамасыз ету үшін тағы көп жұмыс жасау қажеттігін атап өтті.

Бірінші мерзім; 2001-2003

22 қарашада Шотландия Парламенті Макконнеллді Бірінші министр лауазымына ұсынды. Ол Шотландия Ұлттық партиясының лидері Джон Суинниді, Шотландия консервативтік партиясының лидері Дэвид МакЛетчиді және тәуелсіз депутат Деннис Канаванды 70 дауысқа қарсы 34, 19 және 3 дауыспен жеңді. 27 қарашада Королева оған Корольдік тағайындама жарлығын берді және ол Эдинбургтегі Сессиялық сотта ант берді. Бірінші министр болғандықтан, ол Шотландияның Ұлы мөрінің сақтаушысы болып тағайындалды және Ұлттық кеңеске енгізілді, соның нәтижесінде өмір бойына «Өте Құрметті» атағын алды. Макконнелл Деуар және МакЛиш үкіметтері кезінде құрылған Лейбористтік-Либералды демократтық коалицияны басқаруын жалғастырды.

Министрлер кабинетінің тағайындалуы

Тағайындалғаннан кейін көп ұзамай Макконнелл өзінің кабинетіне тағайындауды бастады. Джим Уоллес бірінші министрдің орынбасары қызметін сақтап қалды, ал Кэти Джеймисон Макконнеллдің білім беру саласындағы міндеттерін иеленді, ал Венди Александр мен Росс Финни министрлер болып қалды. Сэм Галбрейт пен Ангус Маккей қызметтен кетті, Джеки Бейли, Сара Бояк және Том Маккейб үкіметтен ауыстырылды, ал Сьюзан Диконға әлеуметтік әділет министрі лауазымы ұсынылды, бірақ ол одан бас тартып, депутаттық төсектерін иеленді. Кэти Джеймисон, Майк Уотсон, Малколм Чисхолм, Иэн Грей, Патрисия Фергюсон және Энди Керр кабинетке көтерілді.

Спорттық іс-шараларға арналған ұсыныстар

2002 жылдың ақпан айында Шотландия 2008 жылғы Еуропа футбол чемпионатының өту құқығын алу үшін Ирландия Республикасымен бірікті. Макконнелл бастапқыда турнирге шамамен 100 миллион фунт стерлинг жұмсаудың маңызына көңіл бөлмеген, бірақ кейіннен ирландтармен бірлескен өтінішті қолдады. Өтініш Аустрия/Швейцарияға ұтылғанымен, Макконнелл кейіннен Лондонның 2012 жылғы Олимпиада ойындарына және Глазгоның 2014 жылғы Ұлттар Достығы ойындарына сәтті ұсынуына, сондай-ақ басқа да маңызды шараларды қолдады.

Сектанттық

2002 жылдың желтоқсан айында Макконнелл үкіметінің діни ағымдарға қатысты араздыққа қарсы күресін бастады.

Екінші мерзім; 2003-2007

Макконнелл Шотландия парламенті сайлауында Матервелл және Вишоу округінен MSP ретінде қайта сайланды. Шотландиядағы Лейбористік партия ең көп – 50 орын жеңіп алды және 17 орын жеңіп алған Либерал-демократтармен бірлесіп, тағы бір коалициялық үкімет құрды. 15 мамырда Макконнелл Шотландияның бірінші министрі лауазымына қайта тағайындалды және сол күні Шотландия үкіметі алдағы төрт жылдық мерзімдегі үкіметтің басымдықтарын баяндайтын «Жақсы Шотландия үшін серіктестік» атты құжатты жариялады. Бұдан кейін Шотландиядағы демографиялық ахуалдың нашарлауы мен халықтың қартаю мәселесін шешу мақсатында, негізінен Еуропалық Одақтың басқа елдерінен (әсіресе Польша мен Словакиядан) жас және білікті иммигранттарды Шотландияға тұру мен жұмыс істеуге тартуға бағытталған «Жаңа таланттар» жобасы іске қосылды.

Қоғамдық орында темекі шегуге тыйым салу

Макконнеллдің үкіметтегі қызметі кезіндегі ең танымал жетістіктерінің бірі – шотландтағы қоғамдық орындарда, мысалы, пабтарда, қоғамдық көлікте және мейрамханаларда темекі шегуге тыйым салу жөніндегі сәтті науқан болды. Бұл, Шотландияны Ұлыбританиядағы алғашқы ел етіп, Макконнеллдің осы мәселедегі лидерлігіне жоғары баға беруге әкелді, соңынан басқа елдер де осы үрдіске қосылды. Макконнелл Шотландиядағы Глинглс қонақ үйінде өткен G8 саммитіне қатысып, конференцияға шақырылған қонақтарды Глазго Прествик әуежайында күтіп алды.

2007 жылғы шотландтық сайлау

2007 жылдың 3 мамырында өткен Шотландия парламенті сайлауында Макконнелл Мадвелл мен Вишоудан парламент депутаты (MSP) ретінде 5,938 дауыспен қайта сайланды, бұл сайлауға қатысқандардың 50,3% құрады, ал дауыстардың 48% оған берілді. Шотландиядағы Лейбористік партияны ШҰП (SNP) жеңіп алды, ШҰП 47 орын, ал Лейбористік партия 46 орын жеңіп алды, бірақ ШҰП парламентте абсолютті көпшілік орынға ие бола алмады.

Оппозиция басшысы

Еңбек партиясы Холирудтағы екінші ірі партия болғандықтан, SNP-ге бірінші болып үкімет құруға шақырылды. Либерал-демократтар SNP және Шотландия жасыл партиясымен коалициялық келісімнен бас тартып, Лейбористермен де келісімге келуден бас тартты. 2007 жылғы 16 мамырда Шотландия Парламентінің бірінші министрді тағайындау сайлауы өтті, онда Алекс Салмонд 49 дауысқа қарсы 46 дауыс алып, Либерал-демократтар мен Консерваторлар дауыс беруден бас тартты. Келесі күні SNP Шотландияның бірінші ұлттық үкіметін құрды, ал Макконнелл оппозиция жетекшісі болды. 2007 жылдың 17 мамырында Макконнелл Салмондқа министрлерді тағайындауға Парламенттегі дауыс беруде қалысқанын айтты. Оппозиция жетекшісі ретіндегі алғашқы сөзінде Макконнелл Лейбористік үкімет туралы SNP министрлерінің «екі жүзді» мәлімдемелерін атап өтті. text=Менің ізашарым шатасудың салдарынан қиындыққа тап болды. Мырза Салмондтың алғашқы шешімдерін «жаман» деп сипаттаудан басқа жолым қалмады. Ол оппозицияда болғанда айтқандарына қарамастан, ештеңе үйренбеді. Ол мәдениет, спорт және тұрғын үйді екінші орынға қойғанына өкінетін болады, бірақ оларды бағалайтындар одан да көп өкінетін болады. Тұрғын үй мәселесін шешуді қалайтындар да өкінетін болады. |title=Макконнеллдің Алекс Салмонд әкімшілігіне жауабы

Оппозиция жетекшісі ретінде Холирудта Макконнелл Министрлер сағатында (FMQs) қатысты. FMQs сессиясының бірінде ол жаңа SNP үкіметі көлік саясаты, студенттік қарыз және жер салығы бойынша бірнеше рет өз ұстанымын өзгерткенін мәлімдеді.

Басшы лауазымынан кету

2007 жылдың 15 тамызында Макконнелл Шотландиядағы Лейбористік партияның басшысы лауазымынан кету ниеті туралы хабарлады. Деректерде ол басшылық қызметін атқарудың өзіне "құрмет" болғанын айтып, Лейбористік партияның мамырдағы жеңілістен сабақ алу қажеттігін атап өтті. Ол кеткен соң Премьер-министр Гордон Браун оны Ричард Уилдаштан кейін Малавидегі Британ жоғары комиссары лауазымына ұсынды. Макконнеллдің орнын Венди Александр басты.

Арқалық MSP

Макконнелл отставкаға кеткеннен кейін Холирудтағы Лейбористік оппозиция қатарындағы орындықтарда отырып, 2011 жылғы Шотландия парламенті сайлауына дейін Матервелл және Вишоу сайлау округін өкілдік етуді жалғастырды. 2010 жылдың 28 мамырында Макконнеллге өмір бойына теңдік берілетіні және Лейбористік партия атынан Лордтар палатасына жұмыс істейтін тең ретінде кіретіні жарияланды.

Лордтар палатасы; 2010 жылдан қазіргі уақытқа дейін

2010 жылдың 28 маусымында ол Гленскорродайл Бароны Макконнелл ретінде өмір бойына Лордтық дәрежесіне көтерілді, Айршир және Арран аралынан, және сол күні Лордтар палатасына енгізілді. 2010 жылдың тамызында ол Шотландия Парламентіне қайта сайлануға тырыспайтынын жариялады.

Басқа позициялар

2007 жылдың тамызында ол Малави және Руандадағы Клинтон Хантер даму жобасының кеңесшісі болып тағайындалды, ал 2008 жылдың қазанында Гордон Браун оны премьер-министрдің қақтығыстарды шешу механизмдері жөніндегі арнайы өкілі етіп тағайындады. Бұл қызмет 2010 жылғы жалпы сайлауда Лейбористер партиясының жеңілісінен кейін тоқтатылды. Ол Action for Children ұйымының Ұлыбритания елшісі, Ұлыбритания мен Қытай арасындағы қарым-қатынасты дамытатын 48 топ клубының мүшесі және Pump Aid ұйымының елшісі. 2012 жылдың 8 наурызында Optical Express компаниясы Гленскорродаль лордын басқармаға атқарушы емес директор ретінде тағайындалғанын хабарлады. Ол 2011-2015 жылдар аралығында DCM (Optical Holdings) компаниясының атқарушы емес директоры болды. 2018 жылдың 30 қарашасынан бастап Макконнелл Стирлинг университетінің канцлері қызметін атқарады.

Жеке өмір

1990 жылы Макконнелл Бриджит Макконнеллге үйленді, ол мәдени әкімші және Глазго Лайфтың бұрынғы бас директоры. Олар 1980-ші жылдардың соңында Стирлинг аудандық кеңесінде жұмыс істеген кезде танысты. 1991 жылдың 5 наурызында сот судьясы Макконнеллдің Бриджиттің Ханна және Марк атты балаларының заңды әкесі болуына рұқсат берді, олар Бриджит бұрынғы күйеуі Ричард Брауннан туған еді. 2001 жылғы қарашада Шотландияның Еңбек партиясының төрағалық лауазымына үміткерлік кезінде Макконнелл баспасөз конференциясында жеті жыл бұрын некеден тыс қарым-қатынасқа түскенін мәлімдеді. Ол бұл оқиғаның "жеті жыл бойы жасырын болмағанын" және "бұл көптеген адамдарға ауыр зиян келтіргенін, соған қатты өкінетінін" мойындады. 2016 жылы Макконнелл мүгедек зейнеткердің банктік шотынан 9 000 фунт стерлинг ұрлағаны үшін түрмеге қамалған қарындасы Энн Макконнеллге кепілдік беруден бас тартты. Ол полицияға ипотекасын төлеу үшін ақша қажет екенін айтты және қылмысын менопаузаға байланыстырды, сондай-ақ "Джек оған оны өтеуге көмектеседі" деген үмітте болды.