Кіріспе
Ирландияның Мит графтығындағы қала. Трим Бойн өзенінің жағасында орналасқан және 2022 жылғы халық санауы бойынша 9 563 адам тұрады. Қала Ирландиядағы ең ірі Норман қамалы – Трим қамалымен әйгілі. Мет және Килдар біріккен діни округтерінің екі кафедралық соборының бірі – Әулие Патрик соборы – өзеннің солтүстігінде орналасқан. Трим 1972, 1984, 2014 және 2022 жылдары Ирландияның «Үлгілі қала» конкурсын жеңіп алды, ал 1974 жылы Бэлликоннеллмен бірге ортақ жеңімпаз атанды. Трим тарихи тұрғыдан Мет графтығының орталық қаласы болған, бірақ 1898 жылы бұл мәртебе көршілес Наван қаласына берілді.
Trim is a town in County Meath, Ireland. It is situated on the River Boyne and, as of the 2022 census, had a population of 9,563. The town is noted for Trim Castle – the largest Norman castle in Ireland. One of the two cathedrals of the United Dioceses of Meath and Kildare – St Patrick's cathedral – is located north of the river. Trim won the Irish Tidy Towns Competition in 1972, 1984, 2014 and 2022, and was the joint winner with Ballyconnell in 1974. Trim was historically the county town of Meath, but this title was passed on in 1898 to the larger, neighbouring town of Navan.
Ерте тарих
Ертеректе Тримде монастырь құрылды, ол Cenél Lóegairi кішігірім патшалығы (туат) ішінде орналасқан. Дәстүр бойынша, бұл монастырь Әулие Патрик құрған деп есептеледі және оның қасиетті қамқоршысы Ломманға тапсырылды, ол жергілікті жерде Ломан деп те белгілі, ол V ғасыр мен VI ғасырдың басында өркендеген. Ломманның негізін құру қауіп төндірген кезде, Армаг шіркеуі Ломманды Әулие Патриктің ізбасары ретінде қарастырып, оның құжаттарына қосты. Рат Брейсейл Синодының (1111) және Келс Синодының (1152) бекіткен азайтылған епископтық орын тізімдерінде ол аталмағандықтан, 12-ғасырдағы Ирландия шіркеуінің қайта ұйымдастырылуынан кейін епископтық орын ретінде мойындалмаған монастырлық мекемелердің бірі болды. Оның территориясы Мет епархиясымен біріктірілді.
Норман дәуірі
Теңіз деңгейінен 61 метр биіктікте, Бойн өзенінің жағасында орналасқан Трим қаласы орта ғасырдағы ең маңызды гиберно-нормандық елді мекендердің бірі болды. 15 ғасырда нормандық Ирландия парламенті Тримде өткізілді. Артур Уэлсли, Веллингтонның 1-ші герцогы Трим мен Саммерхилл арасындағы Данган сарайында дүниеге келген деген аңыз бар, және 1817 жылы қала оның құрметіне үлкен колонна орнатты. Қаланың ең басты ерекшелігі – Ирландиядағы ең ірі нормандық қамалы, Трим қамалы; сонымен қатар, екі қираған шіркеу кешені, балық аулауға қолайлы Бойн өзені және 90-шы жылдардың ортасында Уэльс принці Чарльз қонақтап кеткен Баттерстрим бақтары (қазір жұртшылыққа жабық) бар. Трим қамалы (немесе Король Джон қамалы) – Ирландиядағы ең үлкен нормандық қамалы. Ол Ирландияға нормандықтардың шапқынынан кейін, 12 ғасырдың соңында салынды. Трим және айналасындағы жерлер Миф лорды, нормандық барон Хью де Лейсиге берілді. Англияның Ричард II биліктен қуылғанға дейін осы жерде болды. Бір кезде елдің астанасы болуға үміткер болған қала, сонымен қатар Паледің алғы шебінің бірі болды, ал Ирландия парламентінің отырыстары кейде, мысалы 1542 жылы осы жерде өтті. Англияның Елизавета I оны протестанттық Дублин университетінің (Тринити колледжі Дублин деп белгілі) жоспарланған орны деп белгіледі. Бірақ бұл шешім Сэр Фрэнсис Дрейкпен қайта қарастырылды, ол университетті Дублинде орналастыруды қолдады.
Кейінгі тарих
1649 жылы Дрогеда қаласы тоналып алынғаннан кейін Трим гарнизоны басқа ирланд әскерлеріне қосылу үшін қашып кетті, ал қала Оливер Кромвель әскерімен басылып алынды. 1798 жылғы Ирландия көтерілісі кезінде көршілес ауылдарда көптеген жергілікті қырқыстар болды, ең әйгілісі – Вексфорд көтерілісі таратылғаннан кейін Тара төбесінде болған шайқас. Тримді 1790 жылдан 1797 жылға дейін Ирландия Парламентінде Артур Уэлсли өкілдік етті. 19 ғасырда Трим сотының ғимараты, Сент-Ломан католик шіркеуі, Сент-Патрик англикан шіркеуі, Веллингтон жотасы, қазіргі Ирландия банкінің ғимараты және Касл-стрит ірі жер иесі Лорд Дансанидің құрылысымен толықты. 1846–1849 жылдардағы Ұлы Ирландия ашаршылығынан кейін, айналасындағы ауыл шаруашылығы тәсілдері өзгерді, егіншіліктен мал шаруашылығына көшуге басымдық берілді. Бұл Тримнің экономикалық өмірінде өзгерістерге әкелді. Трим өнімді ауыл шаруашылығы үшін маңызды сауда орталығы ретінде дамыды. Конверттер мен былғары бұйымдарын сияқты шағын жергілікті өнеркәсіптер де құрылды. Трім Timoney Engineering компаниясы үшін өрт машиналары жасау орны ретінде де таңдалды. Дегенмен, қала негізінен өзінің жақын аймағына қызмет көрсету орталығы болып қала берді.
ХХ ғасыр және қазіргі заман
Ирландияның Тәуелсіздік соғысы кезінде Ирландия Республикалық Армиясының жергілікті бөлімшелері Тримдегі Корольдік Полиция казармасын (RIC Barracks) басып алып, қару-жарағын алып, кейін казарманы өртеп жіберді. Британ әскері 1920 жылдың 26 қыркүйегінде жауап ретінде қаланың көп бөлігін өртеді. Жергілікті мүшелер Трим, Лонгвуд, Балливор және Оңтүстік Мит аймағынан тартылды. Касл-Сент көшесіндегі Лалор ағайындары, Хай-Сент көшесіндегі Дюньян және Прокторлар белгілі мүшелер болды. Лалорлардың өмірінен алынған жазбалар Наван кітапханасында сақталады және ағайындардың бірінің шіркеу маңындағы жаңадан қазылған қабірге тығылып отырғаны туралы әңгімелерді айтады. Жергілікті тұрғындар бірнеше күн Бойн өзенінің жағасында паналағандарын еске алады, себебі «Қара және қоңыр» (Black and Tans) және қосымша күштер бірнеше дүкендер мен қалалық әкімшілік ғимаратын өртеп жіберді. J&E Smyth дүкенінің өртелуін «Pathe» сайтынан көруге болады. Газеттер казарманың өртелуі, содан кейін қаладағы тонау мен өртеу және ИРА-ның одан әрі операциялары туралы хабарлады. Кейінгі жылдары, ескі бауырлар мектебінің қарсы жағындағы үйге көшкен Лалорлар сол жылдарға қатысты естеліктер жинады: Фронгохтан жіберілген Коллинстің хаттары (олар түпнұсқаларын сақтап, көшірмелерін штабқа жіберді), Эмон де Валераның тапогы және Констанс Маркевич жасаған Триколор (оның аты тігілген), ол 1916 жылғы Пасха көтерілісі кезінде бас пошта ғимаратының (GPO) үстінен желбіреуге тиіс болған. Олардың қазіргі орны белгісіз, бірақ олардың суреттері Наван кітапханасында сақталады. 1980 жылдары қаладан ауыр көлік ағынын аудару үшін Бойн өзеніне жаңа көпір салынды. Кейін қала ішіндегі айналма жолдың құрылысымен жағдай жақсартылды, бұл ауыр көліктерге қаланы толық айналып өтуге мүмкіндік берді. Уотергейт көпірі 2005 жылы жаңасымен ауыстырылды. Ирландия үкіметінің мемлекеттік органдарды орталықтан тыс жерлерге көшіру жоспары аясында Трим Мемлекеттік жұмыстар басқармасының бас кеңсесі орналасқан жер ретінде таңдалды. Бұл мемлекеттік басқару функциясын Тримге көшіру нәтижесінде Трим орталықтан тыс жерлерге көшіруді аяқтаған Дублиннен тыс алғашқы қала болды.
Trim Vintage және ардагерлер автокөлік шоуы
Жыл сайын шілде айында Трим қаласында классикалық автомобильдер көрмесі өтеді. Трим Ветеран және Vintage Rally 1985 жылдан бері ұйымдастырылып келеді. Ол Ломан көшесіндегі шағын аулада бір ғана автомобильмен басталды. Іргесін қалаушы Норман Пратт, өзі таңдаған комитетімен бірге көрмені кеңейтуге бекініп, Раундтри отбасына жүгініп, Порч Филдс алаңын сол күні пайдалануға рұқсат сұрады. Комитет құрамына хатшы Айрис Уилсон, ақпарат таратушы Фрэнк Демпси, Билли Уилсон және Джордж Дуглас кірді. Содан бері жыл сайын көрме өсіп, қазір 500-ден астам автомобиль мен мотоцикл көрсетілуде. Көрмеге келгендер "Атбой" садақ ату клубының көмегімен садақ атуды да сынап көре алады. Садақ ату көрмеде әрқашан үлкен сәттілікке ие болып келеді.
Трим шай жасау мерекесі
Қалада маусымның ортасында Трим шай жинау фестивалі өтеді. Порчфилдс – тарихи құндылығы зор демалыс орны, онда жәрмеңке, базар және мәдени шаралар ұйымдастырылады. Фестивальдің басты оқиғасы – жылдың алғашқы шайының қолмен және ескі үлгідегі техникамен жасалуы. Көрмеге келгендер "Атбой" садақ ату клубымен бірге садақ атуды сынап көре алады. Садақ ату жәрмеңкеде әрқашан үлкен сәттілікке ие болып келеді.
Трим Свифт фестивалі
1700 жылдан кейін Джонатан Свифт Трим қаласының жанында тұрғандықтан, оның құрметіне сатирикалық фестиваль ұйымдастырылады.
Трим поэзия фестивалі
Трим поэзия фестивалі 2019 жылдың наурыз айында Бойн жазушылар тобы ұйымдастырды. Фестиваль кезінде «Boyne Berries» поэзия және қысқа әңгімелер журналының 25-ші саны жарық көрді. Сондай-ақ, 2019 жылғы Трим поэзия конкурсының жеңімпазы жарияланды. Фестиваль 2020 жылдың наурыз айында қайта өтеді және оны Майкл Фарри, Орла Фэй, Франсис Браун, Барбара Флод, Энн Кринион, Том Дредж және Синед МакДевиттен құралған Бойн жазушылар тобының фестиваль комитеті ұйымдастырады.
Корольдік балмұздақ шоуы
Корольдік Мет шоуы жыл сайын қыркүйек айының бірінші жексенбісінде Порчфилдте өтеді. 1929 жылы алғашқы көрме ұйымдастырылды. Осы ауыл шаруашылығы көрмесінің негізгі шаралары – ірі қара мал, қой, ешкі, жылқы, иттер мен үй шаруашылығы өнімдерін бағалау. Шеберлер аймағында белгілі шеф-аспаздың тамақ дайындау көрсетілімі, шеберлік тағамдар аймағы және шеберлік қолөнер аймағы бар. Мейт экологиялық желісі көптеген экологиялық мәселелер бойынша лекциялар мен талқылаулар ұйымдастырады. Мұра аймағында жүн тоқу, қолмен қой қырқу, тоқу, сиырды сауу, май жасау, себет тоқу және тағы да көптеген демонстрациялар көрсетіледі. Корольдік ара шаруашылығы қауымдастығы жыл сайынғы көрмесін өткізеді, сондай-ақ, көне заттардың көрмесі де ұйымдастырылады.
Медиа
Ұзақ толқындық радиостанция Atlantic 252 радиостанциясы 1990-шы жылдары Трим қаласында орналасқан. Станцияның бұрынғы ғимараттарында қазір Мет округіне қарасты екі әкімшілік орган – Трим қалалық кеңесі мен Трим аймақтық комитеті орналасқан. RTÉ Radio 1 радиостанциясының Кларкстаун қаласындағы ұзақ толқындық хабар таратушысы, қазір Тримнен оңтүстік-шығысқа қарай 11 шақырым жерде, 252 кГц (1190,4 метр) жиілігінде Radio 1 радиостанциясының AM нұсқасын (кейде RTÉ Europe деп аталады) таратады. Осы күнге дейін RTÉ-нің негізгі AM тарату орталығы Атлон қаласына жақын жерде болды. Бұл қала кейбір фильмдерді түсіру үшін пайдаланылды, соның ішінде Трим қамалы Мел Гибсонның "Батыл жүрек" фильмінде Йорк қамалын бейнелеу үшін қолданылды. Трим сонымен қатар алғашқы толық метражды ирландтық жекпе-жек өнері фильмі – "Fatal Deviation" фильмінің түсірілім орны болды. 1980 жылы Ли Марвин мен Марк Хамиллдің қатысуымен түсірілген "The Big Red One" фильмі де ішінара Тримде, әсіресе Трим қамалында түсірілді.
Спорт
Қалада Джек Куинн, Даррен Фэй және Брендан Мерфи сияқты Мит ГАА футболшылары тұрады. Трим ГАА клубы Мит аға футбол чемпионатын бір рет, 1962 жылы жеңіп алды. Трим – Мит аға харлинг чемпионатында ең табысты екі команданың бірі (екіншісі – Кильмессан), осы екі клуб бірге өткізілген чемпионаттардың шамамен жартысын жеңіп алған. Трим – бұрынғы «Сент Джонстон» футболшысы Тим Клэнсидің туған қаласы, ол жас кезінде жергілікті «Трим Селтик» клубында ойнаған. Аймақтағы тағы бір танымал спорт түрлерінің бірі – өзенде каякпен серуендеу, ал 2011 жылы Бойн аймағының активті демалыс орталығы ашылды.
Темір жол
Трим теміржол станциясы 1864 жылғы 26 сәуірде Кильмессаннан Атбойға дейінгі тармақтан бөлініп ашылды. 1947 жылғы 27 қаңтарда жолаушылар тасымалы, ал 1947 жылғы 10 наурызда жүк тасымалы тоқтатылды, бірақ тармақ 1954 жылғы 1 қыркүйекте толық жабылуына дейін мал вагондарымен жұмыс істеуін жалғастырды.
Автобус
Bus Éireann Трим қаласына қызмет көрсететін төрт бағытты пайдаланады. 111-маршрут Атбойдан Дублинге дейін сағат сайын екі бағытта да (жоғары трафик уақытында жиірек) жүреді, ал Гранард және Каванға қосылыстар Атбойда қолжетімді. 111X маршруты Клонмеллоннан Дублинге дейін дүйсенбіден жұмаға дейін трафик уақытында ғана жүреді. 190-маршрут Тримнен Лейтаунға Наван және Дрогеда арқылы екі сағат сайын екі бағытта да, демалыс күндері азырақ жүреді. 109A маршруты Тримнен Дублинге дейін дүйсенбіден жұмаға дейін тек оқу кезеңінде ғана трафик уақытында жүреді. Royal Breffni Tours компаниясы Дандолк технология институтына, ал Streamline Coaches компаниясы Мейнут университетіне бағыттарды ұсынады.
Трим әуежайы
Trim Flying Club, Registered Training Facility (RTF) әуежайда орналасқан және екі ұшақпен жұмыс істейді. Trim Flying Club ұшақтарынан басқа, әуежайда жеңіл ұшақтар мен басқа да жалпы авиациялық ұшақтар да бар.
Халықаралық қатынастар
Trim 1989 жылдан бері Францияның Étrépagny қаласымен қалалық байланыс орнатқан.