Кіріспе

USS Gudgeon (SS/AGSS/SSAG 567) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің «Gudgeon» (гудеон) деп аталатын екінші кемесі, бұл – шағын тұщы су балығының бір түрі.

Құрылыс және іске қосу

Су асты кемесінің қалыбы Портсмут теңіз кеме жасау шебінде (Мэн штаты, Киттери) салынды. Ол 1952 жылдың 11 маусымында, алғашқы "Гаджон" су асты кемесінің соңғы командирі Роберт А. Бониннің жесірі Роберт А. Бониннің қолдауымен суға түсірілді және 1952 жылдың 21 қарашасында капитан Роберт М. Кэрролл басқаруымен құрамына қабылданды. "Гаджон" – әлемді айналып келген алғашқы американдық су асты кемесі. Осы тарихи саяхаттың навигаторы Леон Лерой Стайн-младший лейтенанты болды, ол 2018 жылдың 30 қаңтарында қайтыс болды.

Қызмет өтілі

Құрылысшылар сынақтарынан өткен соң, "Гудджен" Перл-Харборға бет алды, онда 1953 жылдың 18 шілдесінде 1-ші су асты кемелер эскадрильясына (SubRon 1), 1-ші су асты кемелер дивизионына (SubDiv 1) қосылды. Жергілікті операциялар мен оқу-жаттығулар 1954 жылдың 11 сәуіріне дейін жалғасты, содан кейін "Гудджен" Вашингтон жағалауында су астына қарсы күрес (ASW) жаттығулары үшін материкке жүзіп кетті. Жылдың қалған бөлігін "Mare Island" әскери-теңіз кемелер зауытында күрделі жөндеуге жұмсады және "Гудджен" 1955 жылдың 9 наурызында Перл-Харборға оралды. Ол 1955 жылдың 21 шілдесінде бес "WestPac" сапарының біріншісіне шықты, 1956 жылдың 30 қаңтарында Перл-Харборға қайтып келгенге дейін Йокосука, Формоза, Гонконг, Манила және Гуамды аралады. Гавай портынан жергілікті операциялар, күрделі жөндеу, арнайы құпия тапсырмалар және Батыс жағалауына екінші сапар "Гуддженді" келесі 18 ай бойы алып жүрді. 1957 жылдың 8 шілдесінде Перл-Харбордан шыққан "Гудджен" тарихи сапарға, әлемді айналып өтті, Тынық мұхиты флотының су асты кемелерінің флагманы алғашқы американдық су асты кемесі болып планетаны толық айналып шықты. Йокосукадағы жаттығулардан кейін "Гудджен" 1957 жылдың 26 тамызында батысқа қарай жүзіп кетті. Келесі алты айда әлемді айналып, су асты кемесі Азия, Африка және Еуропа порттарында тоқтады, содан кейін 1958 жылдың 21 ақпанында Перл-Харборға қайта оралды, сапар басталғалы сегіз ай және 40 000 км (25 000 миль) өткен соң. 1957 жылдың тамызында, совет теңіз күштерінің Владивосток портынан тыс, АҚШ мойындаған 3 теңіздік мильдік аумақтық сулар шегінен тыс, бірақ кеңестіктер талап еткен 12 мильдік шектен ішінде анықтағаннан кейін, "Гудджен" суық соғыс кезінде су бетіне шығарған алғашқы американдық су асты кемесі болды.

Бірінші қайта өңдеу

Ұзақ жөндеуден кейін Гаджон қайтадан бейбіт уақыттағы жергілікті және арнайы операцияларға, оқу-жаттығуларға және суастына қарсы күрес (ASW) қызметіне кірісті. 1959, 1961 және 1963 жылдары жасаған үш ВестПак круизі оны Жапонияға жетінші флотпен бірге жаттығуларға, сондай-ақ Филиппин аралдарындағы Субик шығанағындағы АҚШ теңіз базасына және Гонконгқа демалысқа алып келді. 1960 және 1962 жылдары Гаджон материктік суларға қайта бағытталды, Вашингтон және Калифорния жағалауларында жаттығулар өтті.

TCG Hızırreis (S 342)

1983 жылы «Гудгеон» кемесі Түркияға жалдамаға берілді және Османлы адмиралы Куртоғлу Һызыр Рейстің құрметіне TCG Hızırreis (S 342) деп қайта аталды. 1987 жылы сатып алынып, 2004 жылға дейін қызмет етті. Қазіргі уақытта Измиттегі Коджаели кемелер мұражайында мұражай кемесі ретінде тоқталып тұр және жұртшылыққа ашық.