Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Трансұлттық радикалдық партия (ТРП), оның ресми атауы – зорлықсыз радикалдық партия, трансұлттық және транспартиялық (НРПТТ) – әртүрлі ұлттық және саяси көзқарастағы азаматтар, парламент мүшелері және үкімет мүшелерінің саяси бірлестігі. Олар жеке тұлғаларды, адам, азаматтық және саяси құқықтарды құрметтейтін, сондай-ақ демократия мен саяси бостандықты бекітетін тиімді халықаралық құқық жүйесін құру үшін зорлықсыз әдістерді пайдалануға ниетті. ТРП сайлауға қатыспайды және «партия» деген атауына қарамастан, 1995 жылдан бері Біріккен Ұлттар Ұйымының (БҰҰ) Экономикалық және әлеуметтік кеңесінде (ЭКОСОК) консультативтік мәртебесі бар үкіметтік емес ұйым (ҮЕҰ) болып табылады. Ол өзінің конгресс ұсыныстарының мақсаттарына жетуге бағытталған саяси күштер арасындағы синергияны құруға қабілетті. ТРП – 1955 жылдан 1989 жылға дейін Италияда белсенді болған Радикалдық партияның тікелей жалғасы. Ол 2001 жылы PRT-нің елдегі бөлімі ретінде құрылған, бұрын байланысты болған итальяндық Радикалдар партиясынан ерекшеленеді. ТРП өзінің материалдарында эсперантоның халықаралық қолданысын жиі жақтайды.
The Transnational Radical Party (TRP), whose official name is Nonviolent Radical Party, Transnational and Transparty (NRPTT), is a political association of citizens, members of parliament and members of government of various national and political backgrounds who intend to adopt nonviolent means to create an effective body of international law with respect for individuals, human, civil and political rights, as well as the affirmation of democracy and political freedom in the world. The TRP does not participate in elections and, despite being named "party", is a non governmental organization (NGO), with consultative status at the Economic and Social Council (ECOSOC) of the United Nations (UN) since 1995, adept in building synergies among political forces aimed at achieving the goals of its congressional motions. The TRP is the direct evolution of the Radical Party, a political party in Italy, active from 1955 to 1989, and is a separate entity from the once connected Italian Radicals party, founded in 2001 as PRT's section in the country. The TRP often advocates the international use of Esperanto in its literature.
Тарих
ТРП-ның алғашқысы, Радикалдық партия (PR), 1955 жылы оңшыл-орталық итальяндық Либералдық партиядан (PLI) солшыл топтың бөлінуі нәтижесінде, Марко Паннелла басшылығымен құрылды. 1989 жылы PR, ТРП-ға айналдырылды. 1992 жылы Италия радикалдарының көпшілігі Италия саясатында ұлттық деңгейде Панелла тізімін құрды. 1999 жылдан бастап радикалдар сайлауға Эмма Бонино атымен аталған Бонино тізімімен қатысты. 1999 жылғы Еуропалық парламент сайлауларындағы үлкен табыстан кейін Италия радикалдары Италиялық радикалдарды (RI) құрды.
The TRP's forerunner, the Radical Party (PR), was established in 1955 by a left wing splinter group from the centre right Italian Liberal Party (PLI), under the leadership of Marco Pannella. In 1989, the PR was transformed into the TRP. In 1992, a majority of Italy's Radicals formed, at the national level in Italian politics, the Pannella List. Since 1999, Radicals ran in elections under the banner of Bonino List, named after Emma Bonino. After a breakthrough in the 1999 European Parliament election, Italy's Radicals formed the Italian Radicals (RI).
Негізгі деректер
1979 жылғы Еуропалық Парламент сайлауында, сайлаушылар алғаш рет тікелей Еуропалық Парламентке дауыс бергенде, PR ел бойынша ең жақсы нәтижеге қол жеткізді (дауыстардың 3,7% -ын алып, үш Еуропарламент депутаты сайланды, оның ішінде Паннелла да болды). Сайлаудан кейін PR Еуропалық жасыл және радикалдық партиялардың координациялық кеңесіне (CEGRP) және жасыл және радикалдық саясат үшін бірыңғай жалпыеуропалық платформа құруға жасалған сәтсіз әрекеттерге қатысты. Одан да маңыздысы, сол кезден бастап партия халықаралық саясат аренасына енді. 1988 жылы, он жыл бойы ұлттық шекарадан асып өтетін мәселелер мен құндылықтарға баса назар аударғаннан кейін, PR-дың съезі 1989 жылы партияны ТРП-ға трансформациялауға және соңғысы сайлауға қатыспауға (басқа партиялармен бәсекелесуден аулақ болу және ынтымақтастықты ынталандыру мақсатында) шешім қабылдады. Махатма Гандидің стилденген суреті бейнеленген жаңа символ PR-дың мәселелерге бағытталған науқандардың толық ықтиярындағы саяси күрес құралына айналуының шешімді нүктесі болды. Бұл радикалдар арасында үлкен пікір қақтығысын тудырды. Кейбір көп жылдық мүшелер өздерінің қызметін басқа партияларда жалғастыру үшін немесе қоғамдық өмірден шеттеу үшін партияны тастап кетті. Алайда, ТРП-ның көптеген радикалдары саясатқа белсенді қатысуын жалғастырды, кейде ТРП-ның өзі қолдады, кейде дәстүрлі партияларда қолдау тапты немесе жаңа сайлау тізімдерін құрды. 1989 жылғы Еуропалық Парламент сайлауында Паннелла PLI (оның бұрынғы партиясы) және Италия Республикалық партиясының бірлескен тізімінен сәтті кандидат болып сайланды, ал кейбір радикалдар «Есірткіге тыйым салуға қарсы тізімді» (1 Еуропарламент депутаты) құрды, ал басқалары «Жасыл радуганы» (2 Еуропарламент депутаты) құрады. 1992 жылғы жалпы сайлауға дайындық кезеңінде Паннелла тізімі құрылды. Серхио Станзани және Эмма Бонино партияның бірінші хатшысы және президенті болып тағайындалды. 1993 жылы Бонино, 1995 жылы Еуропалық комиссияға тағайындалатын, Станзанидің орнын басып, Паннелла президент болды.
In the 1979 European Parliament election, the first in which voters voted directly for the European Parliament, the PR obtained its best result ever countrywide (3.7% of the vote, resulting in the election of three MEPs, including Pannella). Following the election, the PR was involved with the Coordination of European Green and Radical Parties (CEGRP) and its unsuccessful efforts to create a single pan European platform for green and radical politics. More importantly, since then, the party projected itself into international politics. In 1988, after a decade during which transnational issues and values were emphasised, the PR's congress decided that the party would be transformed during 1989 into the TRP and that the latter would not present itself in elections (in order to avoid competition with the other parties and stimulate cooperation instead), while permitting "dual membership" with other parties. The new symbol featuring the stylised face of Mahatma Gandhi was the point of no return in the transformation of the PR into an instrument of political fight completely at disposal of issue oriented campaigns. All this provoked great controversy among Radicals. Some long time members left in order to continue their own activity in other parties or retire from public life. However, also most TRP Radicals continued to be actively engaged in politics, sometimes supported by the TRP itself, sometimes seeking hospitality in traditional parties or creating entirely new electoral lists. In the 1989 European Parliament election Pannella stood as a successful candidate of the joint list between the PLI (his former party) and the Italian Republican Party, some Radicals formed the "Anti prohibition List on Drugs" (1 MEP), while others joined the Rainbow Greens (2 MEPs). In the run up of the 1992 general election the Pannella List was formed. Sergio Stanzani and Emma Bonino were the first secretary and president of the party, respectively. In 1993 Bonino, who would be appointed to the European Commission in 1995, replaced Stanzani, and Pannella became president.
Халықаралық іс-шаралар және ЭКОСОК-тың мойындауы
ТЖК көп ұзамай әлемдегі әртүрлі демократиялар арасындағы заң үстемдігінің жағдайын салыстыруға кірісті. Партия мүшелері мен экономикалық ресурстары негізінен Италиядан түскенімен, бүкіл әлемде, әсіресе посткоммунистік Шығыс Еуропа елдерінде өз қызметін күшейтті. Осыған байланысты ТЖК көптілді телематикалық жүйені іске қосты, бұл Италиядағы алғашқы хабар алмасу жүйелерінің бірі болып, партияның ықпалы мен мүшелігі бар көптеген елдермен бір уақытта бірнеше байланыс орнатуға мүмкіндік берді. 1995 жылы институционалдық тұрғыдан қарқынды жұмыстардан кейін ТЖК адам құқықтары заңнамасын ілгерілету және бүкіл әлемде демократия мен бостандықты нығайту мақсатындағы үкіметтік емес ұйымға айналды. Осылайша, оған Біріккен Ұлттар Ұйымының (БҰҰ) Экономикалық және әлеуметтік кеңесінің (ЭКОСОК) жалпы консультативтік мәртебесі берілді. 1995 жылы сондай-ақ, 1988 жылы Венгрияның Будапештіне көшіп, сол жерден ТЖК-ның Шығыс Еуропадағы қызметін үйлестірген Бельгиялық ұзақ жылғы радикал және ТЖК-ның негізін қалаушы мүшесі Оливье Дупуи партия хатшысы болып сайланды, ал ТЖК қолдауымен құрылған Еуропалық Радикалдық Альянс тобындағы Солтүстік Радикалдық партиясының француздық Еуропарламент депутаты Жан Франсуа Хори президент болды. 1996 жылы Дупуи Паннелланың Еуропалық парламенттегі орнын иеленді. БҰҰ аясында партия түрлі мәселелермен айналысты: өлім жазасына мораторий жариялау және оны толық жою туралы ұсыныс, жаһандық мафияға қарсы күрес, әділ сот жүйесі, ғылыми зерттеулердің бостандығы және әйелдердің генітальдік мүшелерін кесіп тастауға тыйым салу. Бұдан өзге, ТЖК кейбір мемлекетсіз ұлт өкілдеріне, соның ішінде тибеттіктерге, ұйғырларға және Монтагнардтарға БҰҰ отырыстарына қатысуға мүмкіндік берді, Украина мен Ресей сияқты қақтығыстарды жақыннан бақылады немесе Куба мен Түркия сияқты авторитарлық режимдерге қарсы шыққан диссиденттерге дауыс берді. Партия Ресеймен қарым-қатынаста қиындықтарға тап болды және оның мүшелері елден қуылмау үшін тәуекел етті.
The TRP was soon involved in comparing the conditions of the rule of law among different democracies throughout the world. While its members and economic resources continued to come primarily from Italy, the party strengthened its activities worldwide, especially in the countries of post communist Eastern Europe. In this respect, the TRP launched the Multilingual Telematics System, one of the first bulletin board systems in Italy to allow multiple connections at the same time with the many countries where the party had influence and membership. In 1995, after an intense institutional work, the TRP became a non governmental organization for the promotion of human rights' legislation and the affirmation of democracy and freedom worldwide. As such, it was granted the general consultative status at the Economic and Social Council (ECOSOC) of the United Nations (UN). Also in 1995, Olivier Dupuis, a long time Radical from Belgium and founding member of the TRP who had moved to Budapest, Hungary in 1988 and from there had coordinated TRP's activities in Eastern Europe, was elected secretary of the party, while Jean François Hory, a French MEP of the Radical Party of the Left within the TRP sponsored European Radical Alliance group, was president. In 1996, Dupuis took Pannella's seat in the European Parliament. Within the UN, the party has been involved in a variety of issues: the moratorium on the death penalty and the proposal of a complete abolition, anti prohibition against global mafias, fair justice, freedom of scientific research and the ban on female genital mutilation. Additionally, the TRP has allowed access to UN meetings to some stateless people, including Tibetans, Uyghurs and Montagnards, and led active monitoring of conflicts, such as the case of Ukraine versus Russia, or gave voice to dissidents opposed to authoritarian regimes like Cuba and Turkey. the party has collided with Russia and its members risked expulsion from the country.
"Италия обасы", құлдырау және ішкі дағдарыс
Радикалдар итальяндық БАҚ-ты өздерінің бастамаларын елемеуде және радикалдық ортадағы ішкі жанжалдарға ғана назар аударуда деп жиі айыптайды. Италиялық БАҚ-тың радикалдық бастамалар туралы берген ақпаратының жеткіліксіздігі TRP демеушілігімен жұмыс істейтін Centro d'Ascolto dell'Informazione Radiotelevisiva арқылы мұқият тексерілді және RAI, Италияның мемлекеттік телеарнасы, сондай-ақ коммерциялық телеарналарға өтемақы төлеу туралы бірнеше шешім қабылданды. Шатасудың себебі 2000 жылдардан бастап TRP шетелде кеңейгенін көрсету орнына, конституциялық саяси жүйенің "шынайы демократияға" дейін құлдырауының символы болған "Италия ісіне" көбірек назар аударды, яғни оның институттары конституцияға қарсы әрекет ететін формалды демократия. TRP-ның пікірінше, Италия "партиялық режимге" айналды және осылайша демократиялық әлемге "шынайы демократияның" "жарғағын" таратуды бастады. Бұл мәселе халықаралық ұйымдардағы радикалдар тарапынан айыпталып, "Италия обасы" тақырыбында "сары кітап" жарияланды. Дегенмен, TRP-де ішкі мәселелер де болды. 2003 жылы Дюпуи Паннелламен болған саяси келіспеушіліктерге байланысты хатшылық қызметінен кетті. 2011-2014 жылдары Мали саясаткері Демба Траоре қысқа мерзімге хатшы болып қызмет етті: ол өз елі үкіметіне қайта оралғаннан кейін, ресми түрде отставкаға кетпей партиядан шықты. Кейін TRP уақытша "сенат" деп аталатын комитетпен басқарылды, оны Паннелла басқарды және партияның жетекші мүшелері құрамына кірді.
Radicals have often accused the Italian media of ignoring their initiatives and focusing merely on internal conflicts within the Radical world. The inadequate information on Radical initiatives by the Italian media has been meticulously verified by the TRP sponsored Centro d'Ascolto dell'Informazione Radiotelevisiva and produced several sentences featuring compensations to be paid by RAI, the Italian public broadcaster, and commercial TV as well. Some confusion came from the fact that since the 2000s, rather than highlighting its expansion abroad, the TRP has preferred to focus on the "Case Italy", emblematic of the decadence of a constitutional political system into a "real democracy", that is to say a formal democracy in which its very institutions substantially act in contrast with the constitution. According to the TRP, Italy has become a "partycratic regime" and, as such, has started to spread the "plague" of "real democracy" around the democratic world. That was denounced by Radicals within international organisations and though the publication of a "yellow book" on the "Italian plague". However, the TRP effectively suffered internal problems too. In 2003 Dupuis resigned from secretary because of serious political differences with Pannella. In 2011–14 Demba Traoré, a politician from Mali, served briefly as secretary: he left the party without officially resigning, after being returned to the government of his own country. The TRP was later provisionally run by a committee, known as the "senate", led by Pannella and composed of the party's leading members.