Курд Йосс: Неміс балетінің шебері мен Tanztheater-дің негізін қалаушысы

Кіріспе

Неміс балет бишісі және хореографы Курт Йосс (12 қаңтар 1901 – 22 мамыр 1979) – классикалық балетті театрмен үйлестірген белгілі неміс балет бишісі және хореографы. Ол сонымен қатар Tanztheater-дің негізін қалаушы ретінде жақсы танымал. Йосс бірнеше би тобын құрған, олардың ең танымалсы – Эссен қаласындағы Folkwang Tanztheater.

Өмір және мансап

Джосс Германияның Вассерлфинген қаласында дүниеге келді. Ол ерте жасынан әншілікке, драмаға және бейнелеу өнеріне қызығды, сонымен қатар фортепианода ойнады және суретші болды. Ол 1920 жылдары мансабын бастады және 1920-1924 жылдары Рудольф фон Лабанның хореографиясында (білімді суретші және би теориясын дамытушы) оқыды және «Ausdruckstanz» атты биде басты рөлдерді орындады. Джосс баяндамалар мен қазіргі заманғы театр стильдерін пайдаланып, би театрының қойылымдық туындыларын жасады, Лабанның еңбектерін және оның нотациялық жүйесін одан әрі жетілдірді. Лабаннан кеткеннен кейін бір жыл ішінде Джосс «Die Neue Tanzbühne» деп аталатын жеке би труппасын құруға мүмкіндік алды. Осы жерде ол Фриц Коэнмен танысты, ол көптеген танымал шығармаларында жұмыс істеген еврей композиторы еді. Джосс пен Коэн хореография мен музыкалық композицияның бірге дамуы керек екеніне сенді, бұл драмалық идеяны біртілді стиль мен формада көрсетеді. 1925 жылы Джосс пен Сигурд Лидер суретшілер тобына қосылып, «Westfälische Akademie für Bewegung, Sprache und Musik» атты жаңа би мектебін ашты. 1926 жылы Джосс пен Лидер Парижге барып, орыс балеринасы Любовь Егоровадан классикалық балетті оқыды. 1927 жылы Джосс пен Лидердің «Өлім биі» атты туындысы тым авангардты деп сынға ұшырады, нәтижесінде Мюнстер театры құрамын және бағдарламаларын өзгертті. Осыған байланысты Джосс әріптестерінің көпшілігі кетіп қалды. Сол жылы Джосс «Westfälische Akademie»-ні Эссен қаласына көшірді, ол «Folkwang Schule» мектебіне айналды. Джосс сюжетсіз билерді ұнатпады және моральдық мәселелерді көтеретін тақырыптарды артық көрді. Ол сол кездегі саяси мәселелерді шешу үшін натуралистік қозғалыс, кең ауқымды унисон және кейіпкерлерді сомдауды пайдаланды. Оның ең маңызды хореографиялық жұмысы «Жасыл үстел» (1932) 1932 жылы Париждегі Халықаралық би архиві өткізген жаңа хореография бойынша халықаралық сайыста бірінші орынды жеңіп алды. Бұл соғысқа қарсы күшті мәлімдеме болды және Адольф Гитлер Германияның канцлері болмай тұрып жасалды. «Жасыл үстел» оның ең танымал туындысы саналады. 1933 жылы Джосс нацистер одан компаниясынан еврейлерді шығаруды сұрағанда Германиядан қашуға мәжбүр болды, бірақ ол бас тартты. Джосс пен Лидер (және, әрине, Фриц Коэн және оның алғашқы труппасының басқа мүшелері) Англияға қоныстанғанға дейін Нидерландыға паналады. Еуропа мен Америкада гастрольдік сапарлар жасағаннан кейін Джосс пен Лидер Девондағы Дартington Холында мектеп ашты. Ол осы кезде «Ескі Венадағы доп» (1932) атты хореографиялық туындыны жазды. 1934 жылы Англияда Джосс репертуарына жаңа туындыларды қосты, соның ішінде «Пандора» (1944) кірді, ол адам апаты мен трагедиясының алаңдататын бейнелерін қамтиды, кейін оны кейбіреулер бір жылдан кейін Жапонияға атом бомбаларын тастауды болжаған деп түсіндірді. Оның труппасымен Джосс балеті әлемдік тур жасады, 1947 жылы труппа таратылды. 1949 жылы Джосс Англиядан Германияның Эссен қаласына оралды. Джосс 19 жыл бойы сабақ берді және хореографиялық жұмыстар жасады. Осы кезеңдегі студенттерінің бірі хореограф Пина Бауш болды. 1968 жылы ол зейнеткерлікке шықты және 11 жылдан кейін, 78 жасында Батыс Германияның Хайльброн қаласында автокөлік апатынан алған жарақаттарынан қайтыс болды. Курт Джосс туындылары, әсіресе «Жасыл үстел» бүгінгі күнге дейін қойылып келеді. Анна Маркард (Джосс қызы) оның өліміне дейін оның туындыларын сақтап, орындайтын труппаларды бақылады, би театрының авторының шынайылығын сақтады.

Jooss was born in Wasseralfingen, Germany. From an early age he was interested in singing, drama and visual arts, he also played the piano and was a keen photographer. He began his career in the 1920s and from 1920 to 1924 studied under and danced lead roles in the choreography of Rudolf von Laban (who was a trained visual artist and developer of dance theory) and the movement named Ausdruckstanz. Jooss used narratives and modern theatre styles to make performable works of Dance Theatre, further developing the work of Laban and his system of notation. Within a year of leaving Laban, Jooss took the opportunity to establish his own dance company called, Die Neue Tanzbühne. It was here Jooss met Fritz Cohen, the Jewish composer who worked with Jooss on many of his famous pieces. Jooss and Cohen shared the belief that choreography and musical composition should evolve together to give expression of the dramatic idea in unified style and form. In 1925 Jooss and Sigurd Leeder joined a group of artists and opened a new dance school called "Westfälische Akademie für Bewegung, Sprache und Musik". Jooss and Leeder went to Paris in 1926 to study classical ballet with Russian ballerina Lubov Egorova. In 1927 Jooss and Leeder's work Dance of Death was criticised for being too avant garde; this resulted in the theatre of Münster changing personnel and programs. Because of this, many of Jooss's colleagues left. The same year Jooss moved the "Westfälische Akademie" to Essen, and it became the Folkwang Schule. Jooss disliked plotless dances and preferred themes that addressed moral issues. Naturalistic movement, large scale unison and characterisation were used by Jooss to address political concerns of the time. His most important choreographic work, The Green Table (1932), had won first prize at an international competition for new choreography held by the Archives Internationales de la Danse in Paris in 1932. It was a strong anti war statement, and was made a year before Adolf Hitler became the chancellor of Germany. The Green Table is considered his most popular piece. In 1933 Jooss was forced to flee Germany when the Nazis asked him to dismiss the Jews from his company and he refused. Jooss and Leeder (and doubtless Fritz Cohen and other members of his original company) took refuge in the Netherlands before resettling in England. After touring in Europe and America, Jooss and Leeder opened a school at Dartington Hall in Devon. A piece he choreographed at this time was a light hearted one (in comparison to The Green Table) named "Ball in Old Vienna (1932)". In 1934, whilst in England Jooss added new works to his repertoire, including Pandora (1944), contained disturbing images of human disaster and tragedy, which was later interpreted by some as foretelling the dropping of the atom bombs on Japan a year later. With his company, the Jooss Ballet went on world tours until his company disintegrated in 1947. Jooss left England in 1949 to return to Essen, Germany. Jooss continued to teach and choreograph for 19 years. One of his students from this period was the choreographer Pina Bausch. He retired in 1968 and died in Heilbronn, West Germany, 11 years later, aged 78, from injuries sustained in an automobile accident. Kurt Jooss works are still performed today, especially The Green Table. Anna Markard (Jooss' daughter) supervised companies that perform his works until her death, conserving authenticity of the author of Dance Theatre.