Кіріспе

Хореография – физикалық денелердің (немесе олардың бейнелеуінің) қозғалыстарының тізбегін жобалау өнері немесе практикасы, онда қозғалыс немесе форма, немесе екеуі де нақты көрсетіледі. Хореографияның өзі де сол жобалауды білдіруі мүмкін. Хореограф – хореография өнерін меңгеріп, хореографиялық процесс арқылы хореографиялық шығармалар жасайтын адам. Көбінесе бұл би хореографиясына қатысты. Биде хореография би нотациясы арқылы көрсетілетін жобалаудың өзін де білдіруі мүмкін. Би хореографиясы кейде би композициясы деп аталады. Би хореографиясының негізгі аспектілері – органикалық бірліктерді композициялық қолдану, ырғақты немесе ырғақсыз артикуляция, тақырып пен вариация, және қайталау. Хореографиялық процесс жаңа қозғалыс идеяларын дамыту үшін импровизацияны пайдалануы мүмкін. Жалпы алғанда, хореография концерттік би ретінде қойылатын билерді жобалау үшін қолданылады. Хореография өнері адам қозғалысын және формасын кеңістік, пішін, уақыт және энергия тұрғысынан, көбінесе эмоционалдық немесе тура емес контексте анықтауды қамтиды. Қозғалыс тілі балет, заманауи би, джаз биі, хип-хоп биі, халық биі, техно, K-поп, діни би, қарапайым қозғалыс немесе олардың үйлесімдері сияқты би техникаларынан алынады.

Этимологиясы мен тарихы

Хореография сөзі тікелей "би жазу" дегенді білдіреді және "хореограф" термині алғаш рет 1936 жылы Бродвейдегі "On Your Toes" қойылымында Джордж Баланчин есіміне қатысты қолданылды. Осыған дейін сахналық және кино тізімдерінде хореографты көрсету үшін "топты сахналаған", "билерді сахналаған" немесе жай ғана "билер" сияқты тіркестер қолданылған. Осы кезеңде балетмейстер немесе хореограф "театр өнері ретінде биді қоюшы" рөлінде болды, 18 ғасырдың соңындағы белгілі шеберлердің бірі – Жан Жорж Новерре болды, ал одан кейін Гаспаро Анжиолини, Жан Добервал, Чарльз Диделот және Сальваторе Вигано сияқтылар бидің нақты түрлері үшін әдістемелерді қалыптастырып, дамытты. Балет 19 ғасырда өзінің терминологиясын қалыптастырды, ал романтикалық балет хореографтарының қатарында Карло Бласис, Август Бурннвилл, Жюль Перро және Мариус Петипа болды.

Хореографияның авторлық құқықтарының қорғалуы

Авторлық құқық туралы заңның 102(а)(4) тармағы 1978 жылдың 1 қаңтарынан кейін жасалған және материалдық нысанда бекітілген «хореографиялық туындыларға» қорғауды қамтамасыз етеді. Авторлық құқық бойынша хореография – бір мәнді тұтасқа ұйымдастырылған, байланысты би қимылдары мен үлгілердің құрастырылуы және реттелуі. Кәдімгі моторлық қызметтерден, халықтық билерден, жиі кездесетін қозғалыстардан немесе әрекеттерден, немесе спорттық қозғалыстардан тұратын хореография авторлық құқықпен қорғауға жеткілікті авторлық еңбекке ие болмауы мүмкін. Жақында кәсіби биші және хореограф Кайл Ханагами Epic Games компаниясына қарсы сотқа жүгінді, ол видео ойынды дамытушы компанияның Ханагамиге авторлық құқығы тиесілі би қимылдарының бір бөлігін танымал Fortnite ойынында көшіргенін алға тартты. Ханагами 2017 жылы Чарли Путтың «How Long» әніне қойған биін көрсететін YouTube видеосын жариялады, және Ханагами Fortnite-тың «It's Complicated» «эмоциясы» оның «How High» хореографиясының бір бөлігін көшіргенін мәлімдеді. Fortnite жасаушы Epic Games компаниясы аудандық сот оның екі секундтық, төрт соққылық би қадамын авторлық құқықпен қорғауға болмайды деген шешім шығарғаннан кейін авторлық құқық туралы талаптарды тоқтатуға қол жеткізді.