Кіріспе

Канаданың Ұлттық галереясы – Канаданың ұлттық өнер мұражайы. Музей ғимаратының кеңістігінің басым бөлігі, яғни 90 пайызы өнер көрмелері үшін пайдаланылады. Бұл көрме аланы бойынша Солтүстік Америкадағы ең ірі өнер мұражайларының бірі. Институт 1880 жылы Канаданың екінші Жоғарғы соты ғимаратында құрылып, 1911 жылы Виктория ескерткіш мұражайы ғимаратына көшірілді. 1913 жылы Канада үкіметі «Ұлттық галерея туралы» заң қабылдап, институттың ұлттық өнер мұражайы ретіндегі міндетін ресми түрде бекітті. 1960 жылы мұражай Лорн ғимаратына көшірілді. 1988 жылы мұражай осы мақсатта арнайы салынған жаңа ғимаратқа орналасты. Канаданың Ұлттық галереясы Сассекс драйв көшесіндегі шыны мен граниттен тұрғызылған ғимаратта орналасқан. Одан Парламент төбесіндегі Канада Парламенті ғимараттарына әдемі көрініс ашылады. Ғимаратты израильдік сәулетші Моше Сафди жобалап, 1988 жылы ашты. Мұражайдың тұрақты коллекциясында еуропалық, американдық, азиялық, канадалық және жергілікті суретшілердің 93 000-нан астам туындысы бар. Өзінің тұрақты коллекциясынан басқа, мұражай көптеген кезеңдік көрмелерді де ұйымдастырады және қабылдайды.

Тарих

Галерея 1880 жылы Канаданың генерал-губернаторы Джон Кэмпбелл, 9-шы Аргилл герцогы, Канада Корольдік өнер академиясы құрылғанда бірге құрылған. 1882 жылы ол Парламент төбесіндегі алғашқы орнына көшірілді, ол Канаданың екінші Жоғарғы сотының ғимаратында орналасқан еді. Кейіннен ғимарат бұзылып, орнына 17 қабатты кеңсе ғимараты салынды, онда Федералды қаржы министрлігі орналасқан. 1962 жылы музей директоры Чарльз Комфорт, Уолтер Крайслердің еуропалық туындыларының көрмесінде көрсетілген жұмыстардың жартысы американдық журналистердің анықтаған жалған туындылар екенінен кейін сынға ұшырады. Комфорт галереяға көрмені өткізуге рұқсат бергенімен, Монреаль көркемсурет мұражайының директоры оның туындылары туралы ескерткен болатын. 1968 жылы Канаданың Ұлттық музейлер корпорациясы (NMC) Канаданың Ұлттық галереясын өзіне қаратып алды. 1970-ші жылдары NMC Ұлттық галереядан қаражатты аймақтық галереялар құруға жұмсады. Музей 1976 жылы Лорн ғимаратын жөндеуден өткізді. 1980 жылға қарай ғимараттың нашар жағдайы, онда асбест қолданылғандығы және коллекцияның бар болғаны екі пайызын бір уақытта көрсете алатын жеткіліксіз көрме алаңдары ескеріліп, Ұлттық галереяның басқа жерге көшуі қажеттігі анық болды. 1982 жылы Канада конституциясы патриоттық деп жарияланғаннан кейін, премьер-министр Пьер Трюдо «ұлтты құруға» бағытталған саясаттағы өзгерістерді жариялады, бұл ретте канадалық ұлттық сананы байыту мақсатында өнерге басымдық берілді. Сол жылы байланыс министрі Фрэнсис Фокс үкіметтің ұлттық музейлер үшін, соның ішінде Ұлттық галерея мен Адам мұражайы үшін бес жыл ішінде жаңа тұрақты ғимараттар салуға міндеттенгенін мәлімдеді. Ұлттық галерея директоры Жан Сазерленд Боггсты Трюдо ұлттық галерея мен мұражайлардың құрылысын қадағалау үшін таңдады. Музей 1985 жылы Суссекс драйвтегі тұрақты мұражай ғимаратын салуға кірісті және 1988 жылдың мамырында ашылды. NMC аймақтық мұражайларды қаржыландыруға қаражат жұмсауын 1982 жылы тоқтатты, ал Канаданың Ұлттық музейлері 1987 жылы ресми түрде таратылды. Тарату нәтижесінде Ұлттық галерея институционалдық тәуелсіздігін, сондай-ақ 1968 жылға дейінгі құрылтай заңнамалық актісінде белгіленген мандатын және өкілеттіктерін қайта алды. Канаданың қазіргі заманғы фотосурет мұражайы (CMCP), бұрын Канаданың Ұлттық кино басқармасының «Стиль» фотосурет бөлімі болған, 1985 жылы құрылған Ұлттық галереяның серіктес мекемесі болды. 1988 жылы CMCP әкімшілігі Ұлттық галерея әкімшілігімен біріктірілді. Кейіннен CMCP 1 Rideau Canal-дағы жаңа орнына көшіріліп, 2006 жылы жабылып қалғанға дейін сол жерде жұмыс істеді. Оның коллекциясы 2009 жылы Ұлттық галереяға қосылды. 2000 жылдың желтоқсанында Ұлттық галерея өзінің коллекциясынан шамамен 100 туындының Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистер ұрлаған туындылар болуы мүмкін деген күдік тудырды. Галерея ұрланған деп күдіктелген туындылардың суреттерін интернетке жариялады, бұл олардың соңғы заңды иелеріне туындыларды тексеруге және талап етуге мүмкіндік берді. 2006 жылы музей Эдуард Вуйярдың 1942 жылы нацистер Альфред Линдоннан ұрлаған «Мадам Аронның салоны» картинасын Линдонның мұрагерлеріне қайтарды. 2009 жылдың желтоқсанында Канаданың Ұлттық галереясы мен Альбертаның өнер галереясы үш жылдық серіктестік туралы бірлескен баспасөз хабарламасын жариялады, осы аяда Альбертаның өнер галереясының көрме залдары Ұлттық галерея коллекциясынан туындыларды көрсету үшін пайдаланылды. Бұл бағдарлама Канаданың Ұлттық галереясы мен басқа мекеме арасындағы алғашқы «спутниктік бағдарлама» болды, ал келесі жылдары басқа да канадалық өнер галереяларында ұқсас бастамалар іске асырылды. 2019 жылдың 19 сәуірінде оның орнына Александра Суда келді, ол Канада Ұлттық галереясының 11-ші директоры және бас атқарушы директоры болып тағайындалды. Саша Суда басшылығымен галерея үлкен брендтік өзгеріске ұшырады, ол Ankosé деп аталды, бұл көбірек кіріктіруге және татуласуға бағытталған. Үш жылдан кейін ғана Суда қызметтен кетті. Анжела Кэсси 2022 жылдың шілдесінде уақытша директор және бас директор болып тағайындалды.

Ғимарат

Мұражайдың қазіргі ғимаратын Moshe Safdie & Associates жобалаған, құрылысы 1985 жылы басталды, ал ғимарат 1988 жылы ашылды. Ғимараттың жалпы ауданы бар. 2000 жылы Канада Корольдік сәулет институты Ұлттық галереяны соңғы мыңжылдықта Канадада салынған 500 ең жақсы ғимараттың бірі деп таңдады. Канаданың Ұлттық галереясы Сассекс драйвтегі ғимаратта орналасқан, ол Байуорд нарығына жақын. Бұл ғимарат – өнер мұражайына арналған төртінші ғимарат. Музейді салу үшін 185 миллион канад доллары бюджетпен Канада музейлері құрылыс корпорациясы құрылды. 1984 жылғы Канада федералды сайлаудан кейін премьер-министр Брайан Малрони осы корпорацияны таратып жіберді. Дегенмен, ғимараттың негізі қаланғандықтан, Малрони мұражай құрылысын қаржыландыруды жалғастыруға шешім қабылдады, бірақ жалпы бюджет 162 миллион канад долларына дейін төмендетілді.

Сыртқы

Ғимараттың солтүстік, шығыс және батыс сыртқы қасбеті қызғылт граниттен жасалған қабырғалардан немесе шыны терезелерден тұрады. Оңтүстік сыртқы қасбеті төрттік топтарда орналасқан бетон пилондармен сүйенген ұзын шыны қабырғаға ие. Оңтүстік қасбеттің пішіні соборды еске түсіретіндей етіп жобаланған, бетон пилондар готикалық соборлардағы аркалық тіректер сияқты қолданылған. Ғимараттың оңтүстік қасбетінің шығыс бөлігі төменгі деңгейлі кристалл шыны күмбезге айналады, онда мұражайдың басты кіреберісі орналасқан; ал батыс бөлігі үш қабатты шыны күмбезбен жабдықталған. Үш қабатты шыны күмбез тікбұрышты шыныдан және жіңішке темір тіректерден құралған. Күмбездің екінші қабаты төртбұрыштар мен теңқабырлы үшбұрыштардан тұрады, олар әрі сегіз немесе он екі кіші теңқабырлы үшбұрыштарға бөлінеді. Осы шыны бөліктерінің барлығы болаттан жасалған тіректермен біріктірілген. Күмбездің үшінші қабаты ұқсас үлгіде жасалған, бірақ үшбұрышты шыны панельдер теңбұрышты емес, тікбұрышты үшбұрыштардан тұрады. Тікбұрышты үшбұрыштар жоғары қарай жиналады, төбелері ортаға қарай бағытталған. Ғимараттың үш қабатты күмбезі шығыстан мұражайға жақындағанда Бейбітшілік мұнарасы мен Парламент кітапханасының арасында қалыптасады.

Интерьер

Ішкі кіреберіс вестибюлі қызғылт гранитпен төселген, және батысқа қарай көтерілетін кең, тік пандусты қамтиды. Сафди пандустың маңыздылығын атап өтті, ол: "Ұлттық галерея сияқты маңызды орынға кіру үшін қандай да бір салтанатты жолдан өту керек", – деді, және бұл келушіге рәсімге, тойға қадам басқандай сезім сыйлайды. Кіреберіс вестибюлінің қабырғалары тікбұрышты кесілген қызғылт гранитпен қапталған, оңтүстік қабырғасы ғана шыны қабырғалы сыртқы фасадының бөлігі болып табылады. Готтық собор архитектурасын еске түсіретін шыны және болаттан жасалған төбе пандудың бойымен созылады. Дегенмен, көптеген готикалық соборлардан өзгеше, төбені қолдау үшін бірнеше бетон бағаналар орналастырылған. Пандудың жоғарғы жағы ғимараттың үш қабатты шыны күмбезімен жабдықталған Үлкен залға жетелейді. Ғимараттың ішкі ауласында Тайга бағы бар. Бұл бақты Корнелия Оберландер жобалаған, ол А. Я. Джексонның "Терре Саваж" картинасын үлгі еткен; бұл картина Ұлттық галереяның тұрақты коллекциясында сақталады. Бақ картинада бейнеленген пейзажды – Канада қалқанын қайта жасайды; алайда, Канада қалқанында кездесетін гранит орнына әктас қолданылған.

Жинақ

2018 жылдың қазан айына дейін Канаданың Ұлттық галереясының тұрақты коллекциясында 93 625-тен астам туынды сақталған. Ұлттық галерея Канададағы өнер туындыларын ең көп несиелендіретін мекеме болып табылады, жылына шамамен 800 экспонатты жібереді. Музейдің гравюра және сурет коллекциясында 15 ғасырдан бастап қазіргі уақытқа дейінгі 27 000 қағаз туынды бар. Гравюра және сурет коллекциясына канадалық суретшілердің 10 000-нан астам қағаз туындысы кіреді, олардың 800-ден астамы инуит суретшілерінің еңбектері. Сондай-ақ, американдық, азиялық және еуропалық суретшілердің 2 500 суреті мен 10 000 гравюрасы бар. Музейде біздің заманымыздың 200 жылынан бастап 19 ғасырға дейінгі азиялық суретшілердің 400-ге жуық туындысы сақталған. Музейдің азиялық коллекциясы 20 ғасырдың басында Насли Хираманек коллекциясынан алынған бірқатар жұмыстармен басталды. Музейде фотосуреттер коллекциясы да бар, оның көптеген фотосуреттері бұрынғы Канаданың заманауи фотография мұражайынан алынған. 1980 жылдардың ортасына дейін галереяның мандатына жергілікті халықтардың өнерін жинау кірмеген. Бұл отаршылдық мекеме болды. Бұл жайт көп сынға ұшырады және 1980 жылдардан бастап галереяда маңызды өзгерістерге әкелді. 2003 жылы канадалық галереялар алғаш рет жергілікті өнерді қамтитын үлкен қайта жаңартудан өтті, бірақ галерея жергілікті өнерді, әсіресе тарихи галереяларда, тең дәрежеде көрсетуге тырысуда. Галереядағы ең үлкен туынды – Ридо көшесіндегі шіркеудің ішкі бөлігі, ол біздің әйелдің қасиетті жүрегі монастырының бір бөлігі болған. Ішкі бөлменің 1 123 бөлігі 1988 жылы бөлшектелді, сақталды және галереяда өнер туындысы ретінде қайта құрастырылды. Коллекцияға Конфедерацияға дейінгі суреттер, абстрактілі суреттер және соғыстан кейінгі басқа да өнер туындылары, сондай-ақ Генри Биркс канадалық күміс коллекциясы кіреді. Музейде Алекс Колвиллдің ең үлкен туындылар коллекциясы бар. Коллекциядағы басқа суретшілер: Уильям Берси, Джек Буш, Пол Эмиль Бордуас, Эмили Карр, Роберт Филд, Вера Френкель, Теофил Хамель, Джозеф Легаре, Корнелиус Кригхофф, Фернан Ледюк, Александра Люк, Кен Лум, Джеймс Уилсон Моррис, Джон О'Брайен, Антуан Пламондон, Уильям Рафаэль, Жан Пол Риопель, Уильям Рональд, Майкл Сноу, Лиза Стил, Джефф Уолл, Джойс Виланд, Пол Вонг және Регина бестігінің мүшелері. Галерея канадалық өнер мен тарихтың дамуын көрсетеді, канадалық және жергілікті халықтардың туындыларын қатар көрсетеді. Алайда, бұл туындыларды жасаған авторлар көбінесе жергілікті халықтан емес деп есептелді, өйткені галереяның мандатына 1980 жылға дейін жергілікті халықтардың өнерін жинау кірмеген. Музей алғашқы инуит туындыларын 1956 жылы Нунавиктегі суретшілер жасаған. 1979 жылы Генри Биркс NGC-ге негізінен Квебек конфедерациясына дейінгі күмістен тұратын үлкен коллекцияны мұра етті, бұл 12 000-нан астам затты қамтыды, оның ішінде жергілікті суретшілердің шамамен 16 туындысы болды. 1989 және 1992 жылдары Үндістер ісі жөніндегі және Солтүстік даму департаменті инуит суретшілерінің 570 туындысын мұра етті. Коллекцияда канадалық және оның жергілікті суретшілерінің көптеген туындылары бар. Ұлттық галереяға алғашқы түпкілікті канадалық заманауи өнер туындысы 1987 жылы Анишинабе суретшісі Карл Бимнің еңбегі ретінде қосылды. 2017 жылы Боб Ренни Канаданың 150 жылдығына орай Ұлттық галереяға заманауи өнер коллекциясын сыйлады. Скульптура Галерея алдындағы алаңға орнатылды. Керісінше, музей 1970 жылдарға дейін американдық өнер коллекциясын дамыта бастаған жоқ. Музейдің еуропалық коллекциясы сатып алулар немесе сыйлықтар арқылы кеңейтілді. Мұндай туындылардың қатарында Марк Шагалдың 1956 жылы 16 000 долларға сатып алынған «Эйфель мұнарасы» картинасы бар. 2018 жылы музей осы туындыны сатуды жоспарлаған, бірақ ол көпшілік арасында танымал болмағандықтан бұл жоспардан бас тартты. 2018 жылы музей Дэвид Р. Грэм коллекциясынан Джеймс Тиссоның «Partie Carée» картинасын сатып алып, оны 2018 жылдың желтоқсанында көрмеге шығарды. Бұл 1921 жылдан бері музей сатып алған Тиссоның үшінші туындысы. Музеймен бірге 1880 жылы кітапхана мен мұрағат құрылды, онда орта ғасырдың соңынан қазіргі уақытқа дейінгі батыс өнері туралы құжаттар сақталған. Кітапхана мен мұрағаттың ерекше материалдары мен маңызды тақырыптар коллекциясында канадалық суретшілер туралы сирек кездесетін басылымдар, кітаптар және кітапшалар, сондай-ақ канадалық өнер тарихшыларына қатысты материалдар бар. Бас директор мен директор галереяның күнделікті басқаруымен айналысады. Музей бірнеше қауымдастықтармен байланысты, оның ішінде Канада музейлер қауымдастығы, Онтарио өнер галереялары қауымдастығы, Канада мұра ақпарат желісі және Канаданың виртуалды мұражайы.