Кіріспе

Вест-Норвуд қорымы – Англияның Лондон қаласындағы Вест-Норвудта орналасқан ауылдық қорым. Ол сонымен қатар Оңтүстік Метрополиялық қорымы деп те аталады. Лондонның алғашқы жекеменшік ландшафтылық қорымдарының бірі болып табылатын Вест-Норвуд, Лондонның "Ұлы жеті" қорымының құрамына кіреді және маңызды тарихи, архитектуралық және экологиялық қызығушылық тудыратын орын. Оның аумағы тарихи монументалды қорым және заманауи газонды қорымнан тұрады, сонымен қатар катакомбалар, кремация учаскелері және күл сақтауға арналған колумбарий де бар. Қорымның крематорийі әлі де жұмыс істеп тұр, бірақ барлық дәстүрлі және кремацияланған қалдықтарды жерлеуге арналған учаскелер толыққандықтан, қазіргі жерлеу заңнамасына сәйкес қосымша келісімге қол жеткізілгенге дейін жаңа жерлеулерге жабық.

Орналасқан жері

Негізгі қақпа Норвуд жолының Робсон жолымен қиылысының жанында, Норвуд жолы Норвуд Хай-стрит және Найтс-Хиллге екіге бөлінетін жерде орналасқан. Ол Лондонның Ламбет ауданында (SE27) жатыр. Жергілікті билік қазіргі уақытта оның иесі болып табылады. Бұл учаске және оған жақын жатқан кейбір көшелер ескерткіш аймақтың құрамына кіреді.

Сайт

Кейбіреулердің пікірінше, бұл Лондондағы ең көрнекті қабір ескерткіштерінің жиынтығы, мұнда 69 II және II* санаттағы ғимараттар мен құрылыстар бар, соның ішінде 19 мазареті мен ескерткіші бар грек православиелік некрополі орналасқан. Бұл Виктория дәуіріндегі жеті керемет қалалық көгалдандырылған зираттардың бірі және оның кең готикалық жаңғыру сәулеті оны Еуропадағы маңызды зираттардың бірі ретінде бекітеді. Ламбет кеңесі оны қаланың табиғатты қорғауға арналған маңызды орны ретінде мойындады, сонымен қатар ұлттық тарихи және мәдени мұрасының ерекше құндылығын атап өтті. English Heritage оны тарихи саябақтар мен бақтардың ұлттық тізіліміне енгізіп, готикалық жаңғыру стилінде жасалған алғашқы зират деп сипаттады. Кіреберіс қақпасы тарихи тұрғысынан дәл "дәмді" қоңыр түске боялған темір тордың ішінде орналасқан. Мәйіттерді ұрлаудан сақтау үшін қоршаулар мен қабырғалар жоғары бой көтерген. Батыс Норвуд теміржол станциясына жақын, Норвуд Хай-стритте әдетте жабық болатын қосымша кіреберіс бар. Зират тазартылған, күтімді және жасылдандырылған, Англикандық және бейіштелмеген жерлеу орындары, крематорий, ескерткіш бақтар, колумбарий, архив, шапель, күмбездер мен катакомбаларды қамтиды, бәрі де көлбеу төбеде орналасқан және Оңтүстік Лондонға көрініс ашады. Орталықтағы биік жердегі және басты жолдар бойындағы үлкен учаскелер бастапқыда ең жақсы орындар ретінде сатылды және ірі англикандық ескерткіштер мен мавзолейлерге толы, ал солтүстік-шығыстағы грек православиелік некрополінде неоклассикалық сәулет үлгілерінің жоғары концентрациясы байқалады. Осы мавзолейлердің көптегені тізімде, мысалы, сэр Генри Дультон отбасы үшін салынған II санаттағы мавзолей, оның құрылысында керамика мен терракота қолданылған. Ал крематорийден батысқа қарай бірнеше метр жерде Виктория дәуірінің аспаздық жазушысы Изабелла Мэри Мейсон Битон, яғни миссис Битонның қарапайым қабір тасы орналасқан.

Тарих

Зират 1836 жылы Парламент актісімен құрылып, 1837 жылы алғашқы жерлеу рәсімі үшін қасиеттендірілді. 2000 жылға қарай 42 000 жер учаскесінде 164 000 жерлеу, сондай-ақ 34 000 кремация және бірнеше мың жерлеу оның катакомбаларында жасалды (Лондон катакомбаларына да қараңыз). Әлде 1711 жылы сэр Кристофер Рен қала сыртында, "берік кірпіш қабырғамен қоршалған, айналасында серуендеуге арналған жолдары мен екі қиылысқан жолы бар, әдемі емен ағаштарымен көмкерілген" жерлеу алаңдарын құруды ұсынған. 1830 жылы «The Penny Magazine» журналының редакторы Джордж Фредерик Карден Лондонның толып кеткен шіркеулердің жерлеу орындарының жай-күйіне қатысты Парламентке сәтті өтініш жасады. Уақыт өте келе олар Лондонның шіркеулердегі жерлеулерді тоқтатып, оларды «тұрғындардың денсаулығына зиян келтірмейтін» жерлерге көшіру туралы бірқатар заңдар қабылдады. 1836 жылы Парламент заңына сәйкес Оңтүстік Метрополитен зираты компаниясы марқұм Лорд Терлоудың иелігінен жер сатып алып, «Магнифисент жетілік» зираттарының екіншісін құрды. Жаңа зират 1837 жылдың 7 желтоқсанында Винчестер епискобымен қасиеттендіріліп, көп ұзамай алғашқы жерлеу рәсімі өтті. 1877 жылға дейін қасиетті жерлерді Винчестер епархиясы, содан кейін Рочестер епархиясы бақылады, ал 1905 жылдан бастап Саутваркқа қарасты. Архитектор Уильям Тайт зират компаниясының директоры болды және ландшафтты жобалады, сондай-ақ бірнеше ескерткіштерді жасады, ақырында өзі де сол жерге жерленді. Бұл Ұлыбританиядағы жаңа готикалық стильде салынған алғашқы зират болды. Ол сол кезде Лондонның сыртында орналасқандықтан, ашық даланың ауылдық көрінісін ұсынды. Оның дизайны мен орналасуы бай және өркендеуге ұмтылған викториялықтардың назарын аударды, олар өздерінің жерлеу учаскелері мен мазарлары үшін көптеген әдемі мавзолейлер мен ескерткіштерге тапсырыс берді. Зират орны ежелгі Ұлы Солтүстік Орманның бір бөлігі болған, содан Норвуд осы атты алған. Көптеген ағаштар кесілгенімен, Тайттің алғашқы жоспарына бірнеше піскен ағаштар енгізілді. 2005 жылы зиратта жүргізілген ағаштарды зерттеу барысында 1540-1640 жылдар аралығында өскен бір емен анықталды. 1836 жылы зират құрылмас бұрын тағы он төрт емен, бір жапырақ және бір күл ағашы табылған. Зират жұмысын бастаған алғашқы жылдары оларға қосымша қылқан жапырақты ағаштар мен мәңгі жасыл қарағайлар отырғызылды.

Қосымшалар

1842 жылы зираттың бір бөлігін Лондонның грек қауымы грек православ зираты үшін сатып алды, ол тез арада көптеген әдемі ескерткіштер мен ірі мавзолейлерге толып, англо-грек отбасыларының тарихын мәңгі есте сақтады. Грек бөліміндегі ІІ* санаттағы Санкт-Стефан капелласы кейде архитектор Джон Олдрид Скоттқа жатқызылады. Грек некрополінің күтімі Қасиетті София соборының сенімділерінде. Оңтүстік-шығыс бұрышындағы тағы бір қоршауды Лондон қаласындағы Сент-Мэри-эт-Хилл шіркеуі өз қауымының жерлеуі үшін сатып алды.

Жақында болған оқиғалар

Диссиденттер шіркеуі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде V-1 ұшатын бомбасынан зақымданды және 1956 жылы қайта салынды. 1960 жылы әсем епископальдық шіркеу қиратылып, оның катакомбаларының үстінде естелік роза бағы орнатылды. Қабірстанның кіреберісіндегі бас кеңсе де тағы бір ұшатын бомбадан зақымдалды; ол соғыстан кейін готикалық стильге сәйкес келетін архитектурада қайта салынды. 1978 және 1993 жылдар аралығында қабірстан Батыс Норвуд қорғау аймағына енгізілу арқылы бірнеше ресми мойындау деңгейлеріне қол жеткізді, ал кіреберіс аркасы, Браманың әдемі торы және 64 ескерткіш II және II* санаттарына жатқызылды. Дегенмен, соғыс аралық жылдары жаңа жерлеу орындарының көп бөлігі толып қалды, және осы тұрақты табыс көзінен айырылған қабірстан компаниясы оны күтіп ұстауға немесе соғыс бомбалауынан зақымдалған ғимараттарды жөндеуге қажетті қаржыны қамтамасыз ете алмады. Ламбет кеңесі 1965 жылы қабірстанды мәжбүрлеп сатып алды және даулы түрде бұрынғы құқықтарды жойып, қолданыстағы қабірлерге меншік құқығын иеленді. Ламбет «газонға айналдыру» арқылы қабірстанның кейіп-келбетін өзгертті, кем дегенде 10 000 ескерткішті (оның ішінде тізімдегілердің кейбіреулерін) алып тастады және жаңа жерлеулерді қайта бастады, қолданыстағы участаларды қайтадан сату арқылы пайдалануға берді. 1995 және 1997 жылдары Саутварк епархиясында өткен Консистория сотының отырысында бұл әрекет заңсыз деп танылды. Бұл жаңа жерлеулерді тоқтатуға және зақымдалған немесе алынып тасталған ескерткіштердің бірнешеуін қалпына келтіруге әкелді. Сонымен қатар, Ламбет тазаланған және қайта сатылған участалардың тізімін жариялауға міндеттелді, осылайша тарихи иелерінің ұрпақтары өздерінің отбасылық қабірлерін анықтап, оларды қайтару туралы өтініш бере алады. Сот шешімі нәтижесінде Ламбет қазір қабірстанды басқару схемасына сәйкес, Ламбет, Епархия, Батыс Норвуд қабірстанының достары және Historic England сияқты консервациялық ұйымдарды қоса алғанда, барлық мүдделі тараптардың бірлескен бақылауымен басқарады.

Крематорий

Англикан катакомбалары жерлеу үшін танымал орын болғанмен, Диссиденттер шіркеуінің астындағы кеңістіктер көбінесе бос қалды. Кремциялау қозғалысының күшеюімен, Зират компаниясы бұл жерді жаңа кіріс көзі деп танып, 1915 жылы Диссиденттер шіркеуінің бір бөлігін, бас залдан немесе батыс жағынан кіретін крематорий ретінде қайта жаңартуға бекітті. Крематорийдің жертөлесіне Tousoil Fradet & Cie газ крематоры орнатылды, ал оның регенераторы жақын орналасқан катакомбалардың бос бөлігінде орналастырылды. Залдың жертөлесінен крематорийге дейін қысқа рельс жолы салынды, ол металл «кіргізу» арбасын пайдалануға арналған. Бұл пеш алдағы бірнеше жылда зират бастығы Локвуд пен Youngs инженерлік компаниясы жасаған тағы екі крематормен толықтырылды. Бұл жабдық толығымен жер астында орналасқан және катакомбалардың бастапқы Bramah гидравликалық лифтісін пайдаланып, табындарды крематорийлік шапельден жер бетіне түсірді, онда тар теміржолдың «жинақтау алаңы» арбаны тиісті пешке жылжытуға мүмкіндік берді. Соғыстан кейін Диссиденттер шіркеуі көбірек заманауи стильде қайта салынды, оның катакомбалары мен пештерінің үстінде крематорий, архив және колумбарий орналастырылды. Оның жабдықтары бірнеше рет жаңартылды және крематорлары күнделікті пайдалануда. Ламбет кеңесі крематорийдің шапелінің немесе крематорлардың суреттерін, оның ішінде Wikipedia сияқты кез келген интернет-сайтта жариялауға тыйым салады.

Қайта жерлеу және эксгумация

1847 жылы шамамен 12 000 қаңқа The Strand маңындағы Enon Chapel астындағы жерлеу орнынан алынып шығарылды. Бұл орын қоғамдық денсаулыққа қатысты дау туғызғаннан кейін белгілі хирург Джордж Уокер сатып алып, денелерді бір жаппай қабірге қайта жерлеу үшін Норвуд зиратына жеткізді. 1969 жылы 11 500 қаңқа Бейсуотердегі Ганновер скверіндегі Сент-Джордж шіркеуінің жабық зиратынан Батыс Норвуд зиратына көшіріліп, осында жерлеу үшін өртеліп көмілді. Оңтүстік Африка тумасы, Үндістан бүлікшілгісінде Виктория кресімен марапатталған Джозеф Петрус Хендрик Кроу 1876 жылы мұнда жерленген. Бірақ оның қабірі қараусыз жағдайда табылғаннан кейін денесі 1977 жылы туған қаласы Уитенегеге қайта жерленді.

Галерея

Батыс Норвуд қорымы – "Ұлы жетіліктердің" бірі. Ол Темза өзенінің оңтүстігінде орналасқан екі қорымның бірі (екіншісі – Нунхед қорымы).