Кіріспе

Хайгейт қорымы – Англияның солтүстік Лондонындағы жерлеу орны, сәулетші Стивен Гирри жобалаған. Батыс және Шығыс бөліктерінде шамамен 53 000 қабірге 170 000-ға жуық адам жерленген. Хайгейт қорымы онда жерленген көрнекті тұлғаларымен де, де-факто табиғат қорығы мәртебесімен де ерекше. Қорым тарихи саябақтар мен бақтар тізілімінде бірінші дәрежелі деп танылған.

Орналасқан жері

Зират Highgate N6 мекенжайында, Уотерлоу паркінің қасында, Лондонның Камден ауданында орналасқан. Ол Суэйнс-лейннің екі жағында бөлінген. Бас қақпа Суэйнс-лейнде, Оакшот даңғылының солтүстігінде жатыр. Честер жолында пайдаланылмаған тағы бір қақпа бар. Ең жақын қоғамдық көлік (Transport for London) – C11 автобусы, Брукфилд Парк аялдамасы және Арчвей метро станциясы.

Тарих және оқиғалар

Солтүстік-батыстағы орманды аймақта орналасқан бұл зират 1839 жылы ашылды, ол қазіргі кезде "Ұлы жетілік" деп аталатын жеті ірі, заманауи зират құру жоспарының бір бөлігі болды. Орталық қала зираттары, көбінесе жеке шіркеулерге қоса тіркелген зираттар, көптен бері жерлеулердің көлемін қабылдай алмады және денсаулыққа қауіпті, сондай-ақ қайтыс болғандарға деген құрметсіздік ретінде қарастырылды. Бастапқы жобаны архитектор және кәсіпкер Стивен Гири жасаған. 1839 жылдың 20 мамырында Хайгейт (Батыс) зираты Лондонның лорд-епископы Чарльз Джеймс Бломфилд тарапынан Әулие Джеймсқа арналды. Зират Англия шіркеуінің пайдалануына берілді, ал екі акр ереуілшілерге бөлінді. Жерлеу құқықтары шектеулі мерзімге немесе мәңгілікке сатылды. Бірінші жерлеу 26 мамырда Соходағы Литтл Виндмилл-стриттегі Элизабет Джексонға жасалды. Highgate, "Ұлы жетілік" зираттары сияқты, көп ұзамай жерлеу үшін танымал орынға айналды және зор қызығушылыққа ие болды. Виктория дәуірінде өлімге деген көзқарас және оның көрнектілігі готикалық стильдегі қабірлер мен құрылыстардың көптеуіне әкелді. Зират, Уотерлоу паркіне жақын, Хайгейт төбесінен сәл төмен орналасқан, оңтүстікке қарай беткейі бар тамаша жерде орналасқан. 1854 жылы бастапқы аумақтың оңтүстік-шығысында, Суэйнс-лейн арқылы, шығысқа қарай кеңейту үшін тағы 19 акр (8 га) жер сатып алынды; ол 1860 жылы ашылды. Зираттың екі жағы да бүгінде жерлеу үшін пайдаланылуда. Зираттың аумағы ағаштармен, бұталармен және жабайы гүлдермен толы, олардың көпшілігі адамның араласуынсыз өсіп-өнімді. Бұл жер құстар мен түлкілер сияқты ұсақ жануарларға пана болып табылады. Қазіргі уақытта зиратқа "Хайгейт зиратының достары" атты қайырымдылық қоры иелік етеді және оны күтіп ұстайды, ол 1975 жылы құрылып, 1981 жылға қарай шығыс және батыс бөліктеріне толық иелік құқығын алды. 1984 жылы Джон Гейдің "Хайгейт зираты: Викториялық Вальхалла" атты еңбегі жарық көрді.

Батыс жағы

Мысыр даңғылы мен Ливан шеңбері (бұрын 280 жылдық Ливан кедрімен безендірілген, ол 2019 жылдың тамызында кесіліп, жаңасымен ауыстырылды) екеуі де І санаттағы ескерткіштер. Зираттың батыс жағында әсем безендірілген қабірлер, мазарлар және төбелерге қазылған ирек жолдар орналасқан. Ең жоғары нүктеде Терраса катакомбалары мен Юлиус Бирдің қабірі ІІ санаттағы ескерткіштер болып тіркелген.

Шығыс жағы

Көптеген танымал немесе көрнекті адамдар Хайгейт зиратының осы жағында жерленген; олардың ең танымал – Карл Маркс, оның қабірі 1965 жылғы 2 қыркүйекте және 1970 жылы бомбалауға талпыныс жасалған. Карл Маркстың қабірі тарихи маңызына байланысты І санаттағы ескерткіш болып табылады. Өрт сөндірушілер бұрышы – 1934 жылы Лондон өрт сөндіру бригадасының жесірлері мен жетімдері тарапынан шығыс жағында орнатылған ескерткіш. Мұнда 97 өрт сөндіруші жерленген. Ескерткішті бригаданың әлеуметтік қамтамасыдастыру бөлімі күтіп баптайды.

Соғыс қабірлері

Зиратта 318 одақтас елдердің әскери қызметкерлерінің қабірлері орналасқан, оларды Шығыс және Батыс жақтағы Одақтастық соғыс қабірлері комиссиясы күтіп, тіркейді. Олардың ішінде 259 Бірінші дүниежүзілік соғыстан, ал 59 Екінші дүниежүзілік соғыстан қаза тапқан. Қабір тастарымен белгіленбегендердің есімдері Батыс жақтағы Құрбандық айқышының жанында орнатылған Ескерткіш қабырғасында жазылған.