Солтүстік елдерінің нан өнімдері және ежелгі діни дәстүрлер
Semla
Скандинавские сладости: семла, вастлакуккель и другие! Традиционные булочки, связанные с Масленицей и Великим постом в Швеции, Финляндии и других странах.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік елдерінің ішін толтырылған нандары
Этруск құдайы
Nordic filled breads
the Etruscan goddess
Семла, вастлакуккель, ласкиайспулла, швед эклері, фастлагсбулле/фастелавнсболле немесе vēja kūkas – Швецияда, Финляндияда, Норвегияда, Данияда, Фарер аралдарында, Исландияда, Эстонияда және Латвияда түрлі формада дайындалатын дәстүрлі тәтті бөлшек. Бұл көптеген елдерде Ұлы оразамен және әсіресе Көшпенді сейсенбімен байланысты, Данияда – Көшпенді дүйсенбі, Оңтүстік Швецияның кейбір аймақтарында, Исландия мен Фарер аралдарында немесе Норвегияда – Көшпенді жексенбіде тойланады. Швецияда ол көбінесе семала (көпше түрі: semlor) деп аталады, бірақ fettisdagsbulle деп те аталады. Швецияның оңтүстік бөлігінде, сондай-ақ швед тілінде сөйлейтін Финляндияда ол fastlagsbulle (көпше түрі: fastlagsbullar) деп аталады (ал семала – май жағылған қарапайым бидай бөлшегін білдіреді, швед тілінде bulle деп аталады). Польшада ол ptyś деп аталады. Эстонияда бұл тәттіні вастлакуккель деп атайды. Норвегия мен Данияда оны fastelavnsbolle деп атайды. Исландияда ол болла деп аталады және Боллудагюр күні ұсынылады. Фарер аралдарында ол Føstulávintsbolli деп аталады және Føstulávintsmánadagur күні ұсынылады. Латвияда бұл тәттіні vēja kūkas деп атайды. Ыстық сүт ішінде берілетін семла hetvägg деп аталады.
A semla, vastlakukkel, laskiaispulla, Swedish eclair, fastlagsbulle/fastelavnsbolle or vēja kūkas is a traditional sweet roll made in various forms in Sweden, Finland, Norway, Denmark, the Faroe Islands, Iceland, Estonia, and Latvia, associated with Lent and especially Shrove Tuesday in most countries, Shrove Monday in Denmark, parts of southern Sweden, Iceland and Faroe Islands or Sunday of Fastelavn in Norway. In Sweden it is most commonly known as just semla (plural: semlor), but is also known as fettisdagsbulle, In the southern parts of Sweden, as well as in Swedish speaking Finland, it is known as fastlagsbulle (plural: fastlagsbullar; semla on the other hand means a plain wheat bun with butter, called bulle in Swedish). In Poland it is known as ptyś. In Estonia it is called vastlakukkel. In Norway and Denmark it is called fastelavnsbolle. In Iceland, it is known as a bolla and served on Bolludagur. In Faroe Islands it is called Føstulávintsbolli, and is served on Føstulávintsmánadagur. In Latvia, it is called vēja kūkas. Semla served in a bowl of hot milk is hetvägg.
Этимология
Семела (көпше түрі: semlor) атауы неміс тілінен алынған Semmel сөзінен келген. Бұл сөз латын тіліндегі simila сөзінен туындаған, ол "ұн" деген мағынаны білдіреді. Ал simila сөзі грек тіліндегі σεμίδαλις (semidalis) – "бидай ұны" немесе "манна крупасы" деген сөзден алынған, бұл ең жоғары сапалы бидай ұнының атауы болған. Швецияның оңтүстік бөлігінде (Скания) және Финляндияда швед тілінде сөйлейтін халық оларды fastlagsbulle деп атайды. Дания мен Норвегияда олар fastelavnsbolle деп аталады (fastlagen және fastelavn – Масленицаға баламасы). Скания диалектісінде бұл мереке fastelann деп те аталады. Фин тілінде олар laskiaispulla (фин тіліндегі laskiainen мерекесімен байланысты), латыш тілінде vēja kūkas, ал эстон тілінде vastlakukkel деп аталады.
The name semla (plural: semlor) is a loan word from German Semmel, originally deriving from the Latin simila, meaning 'flour', itself a borrowing from Greek σεμίδαλις (semidalis), "groats", which was the name used for the finest quality wheat flour or semolina. In the southernmost part of Sweden (Scania) and by the Swedish speaking population in Finland, they are known as fastlagsbulle. In Denmark and Norway they are known as fastelavnsbolle (fastlagen and fastelavn being the equivalent of Shrove Tuesday). In Scanian, the feast is also called fastelann. In Finnish they are known as laskiaispulla (which refers to the Finnish laskiainen), in Latvian as vēja kūkas, and in Estonian as vastlakukkel.
Дания/Исландия/Фарер аралдары
Даниялық нан пісіру орындарында Жезөкше дүйсенбісі күні немесе оның шамасында сатылатын нұсқасы өте ерекше, ол қамырдан жасалған және көпірген қаймақпен, аздаған джеммен және көбінесе үстінен глазурь құйылған. Үйде адамдар әдеттегі бидай шөліне ұқсас нұсқаны пісіріп, қарапайым ашытқы қамырын жүзім, сукада және кейде қанты бар ащы апельсин қабығымен араластырады. Исландияда да осыған ұқсас пісіріледі, бірақ сопақша қамырдың орнына шұбатыр қамырдан жасалған нұсқасы көбірек таралған. Исландияда Жезөкше дүйсенбісі bolludagur (бөлке күні) деп аталады, ол осы бөлкенің атымен аталған. Фарер аралдарында шұбатыр қамырдан жасалады, ванильді крем, көпірген қаймақ және джеммен толтырылады, ал үстінен шоколадты глазурь құйылады.
The version sold in Danish bakeries on or around Shrove Monday is rather different, made from puff pastry and filled with whipped cream, a bit of jam and often with icing on top. At home people may bake a version more similar to a usual wheat roll, mixing plain yeast dough with raisins, succade and sometimes candied bitter orange peel. In Iceland it is done in a similar way but in place of puff pastry more common is the choux pastry version. In Icelandic, Shrove Monday is called bolludagur (bun day), named after the pastry. In the Faroe Islands, it is done with choux pastry, and filled with vanilla cream, whipped cream and jam, and topped with chocolate icing.
Тарих
Семланың ең көне нұсқасы қарапайым наннан жасалған, ыстық сүт ішінде желетін. Швед тілінде бұл hetvägg деп аталады, орта төменгі неміс тілінен hete Weggen (ыстық бөліктер) немесе неміс тілінен heisse Wecken (ыстық нан) сөздерінен шыққан, ал қате түрде "ыстық қабырға" деп түсіндіріледі. Семла бастапқыда тек Шұғалы сейсенбі күні немесе Оразаға дейінгі үш күн ішінде, Ораза алдындағы соңғы мерекелік тағам ретінде желінетін. Бірақ, протестанттық реформация келгеннен кейін, шведтер Ораза кезінде қатаң ораза ұстауды тоқтатты. Семла ыстық сүтпен әр сейсенбіде Шұғалы сейсенбі мен Пасха аралығында дәстүрлі десертке айналды. Бүгінде семлорды дүкендер мен нан пісіретін орындарда Рождестводан кейін Пасхаға дейін күн сайын табуға болады. Әр швед жылына, үйде жасалған семладан басқа, нан пісіру фабрикаларында жасалған төрт-бес семла жейді. Халық арасында кең таралған аңыз бойынша, Швеция королі Адольф Фредерик 1771 жылдың 12 ақпанында ас қорыту проблемаларынан қайтыс болды, ол тамақтан кейін өзінің сүйікті десерті – hetvägg (семла) жеген. Аңыздың кейінгі нұсқаларында семла саны 14-ке, кейде корицалы нанға айналды. Бұл тәтті 2006 жылғы Еуропа күнінде Австрияның Еуропалық Одаққа төрағалық етуінің Café Europe жобасы аясында Финляндияны ұсыну үшін таңдалды.
The oldest version of the semla was a plain bread bun, eaten in a bowl of warm milk. In Swedish this is known as hetvägg, from Middle Low German hete Weggen (hot wedges) or German heisse Wecken (hot buns) and falsely interpreted as "hotwall". The semla was originally eaten only on Shrove Tuesday, or all of the three days before Lent, as the last festive food before Lent. However, with the arrival of the Protestant Reformation, the Swedes stopped observing a strict fasting for Lent. The semla in its bowl of warm milk became a traditional dessert every Tuesday between Shrove Tuesday and Easter. Today, semlor are available in shops and bakeries every day from shortly after Christmas until Easter. Each Swede consumes on average four to five bakery produced semlor each year, in addition to any that are homemade. According to a popular myth, king Adolf Frederick of Sweden died of digestion problems on February 12, 1771, after consuming a hetvägg (semla), the king's favorite dessert, after a meal consisting of sauerkraut, turnips, caviar, smoked herring, and champagne. In recent versions of the legend, the semla has turned into 14, and sometimes into cinnamon buns. This was the sweet chosen to represent Finland in the Café Europe initiative of the Austrian presidency of the European Union, on Europe Day 2006.