Кіріспе
Америкалық кәсіби бейсболшы және жаттықтырушы (1940–2001)
Уилвер Дорнелл Старгелл (6 наурыз 1940 – 9 сәуір 2001), мансабының соңында "Попс" деген лақап атымен танымал болған, американдық кәсіби бейсболшы, сол жақ қорғаушы және бірінші базалық ойыншы. Ол өзінің 21 маусымын Мейджор Лигасының бейсболында (MLB) (1962–1982) Питтсбург Пираттары сапында өткізді. Бейсбол тарихындағы ең қауіпті күшті соққышылардың бірі саналатын Старгелл 1970-ші жылдардағы кез келген ойыншыдан көп үй ішіндегі соққылар (296) жасады. Мансабында ол .282 орташа көрсеткішпен 2,232 соққы, 1,194 ұпай, 423 қос соққы, 475 хоум-ран және 1,540 ұпай жинап, командасына алты Ұлттық лиганың (NL) Шығыс дивизионының титулын, екі NL байрағын және 1971 және 1979 жылдары екі Дүниежүзілік серия чемпионы атағын жеңуге көмектесті, екеуі де Балтимор Ориолс клубынан басым түсті. Старгелл жеті мәрте All-Star және екі мәрте NL хоум-ран көшбасшысы атанды. 1979 жылы ол бір маусымда NL ең құнды ойыншы (MVP) сыйлығын, NL Чемпионат сериясының MVP сыйлығын және Дүниежүзілік серияның MVP сыйлығын жеңіп алған бірінші және қазірге дейін жалғыз ойыншы болып табылады. 1982 жылы Пираттар оның 8-ші нөмірі бар формасын зейнеткерлікке шығарды. Ол 1988 жылы Бейсбол Даңқы залына енгізілді.
Ерте өмір
Старгелл Оклахома штатының Эрлсборо қаласында дүниеге келді, бірақ кейін ата-анасы ажырасқан соң Флоридаға тәтесімен көшіп кетті. Кейін ол Калифорния штатының Аламеда қаласында анасымен бірге тұрды. Ол Энцинал орта мектебінде оқыды, оның бейсбол командасында болашақ MLB ойыншылары Томми Харпер мен Курт Моттон болды. Старгелл «Питтсбург Пайрэтс» ұйымымен келісімшарт жасады және 1959 жылы кіші лигалық бейсболға қадам басты. Кейбір командалармен саяхаттап жүргенде, Старгеллге ақ терілі ойыншылармен бірге тұруға рұқсат берілмеді. Қара терілі ойыншыларға арналған жатақханалар сол қалалардың кедей аудандарында орналасқан еді. Тексас штатының Плейнвью қаласында ол қарулы адамнан шабуылға ұшырады, ол сол түнігі ойынға қатысса, өміріне қауіп төнетінін айтты. Старгелл ойынға қатысты, бірақ ештеңе болған жоқ. Ол «Пайрэтс» сапында көптеген жоғары деңгейдегі хоум-рандар соқты, ал оның мұрагері «Үш өзендер стадионында» да соқты. Көп ұзамай оны Вилли Старгелл деп атай бастады, бірақ оның қолтаңбасы оның Wilver есімін ұнатқанын көрсетеді. Биограф Франк Гарланд Старгеллдің отбасы мен достары оны Уилвер деп атағанын, ал «Доджерс» командасының комментаторы Вин Скулли де Старгеллдің нақты есімін қолданатынын айтады. Скуллидің айтуынша, ол Вилвер есімін қолданғандықтан Старгеллдің анасының сүйікті комментаторына айналған. Ол сол жылы алғашқы, жалпы жеті рет «Жұлдыздар ойынына» (All-Star Game) қатысты. Ол келесі екі маусымда да «Жұлдыздар ойынына» оралды, екі жылдың ішінде 100-ден астам ұпай (RBI) жинады және MVP дауыс беруде тиісінше 14-ші және 15-ші орындарды иеленді. 1965 жылдың маусым айында ол NL айының үздік ойыншысы атағын жеңіп алды (.330, 10 HR, 35 RBI). Маусым арасындағы жаттығуларға байланысты проблемалар 1967 жылы күрделеніп, Старгелл жаттығу лагеріне 235 фунт салмақта келді. Команда оның салмағын 215 фунтқа дейін төмендету үшін диета ұстауын талап етті. Оның соққы беру орташа көрсеткіші сол маусымда 40 ұпайдан астам төмендеді – 1966 жылы .315 болса, 1967 жылы .271-ге дейін түсті; ал хоум-рандар саны 1966 жылы 33 болса, 1967 жылы 20-ға дейін азайды. 1968 жылғы маусымға дейін команда Старгеллмен жеке жаттықтырушы жұмыс істеді, оны өміріндегі ең жақсы формаға келтіру үшін, бірақ Старгелл нашар маусым өткізді, ал менеджер Ларри Шепард Старгеллдің дене бітімін тым мықты деп сынға алды. Ол 1969 жылы жақсы өнер көрсетіп, онжылдықты сәтті аяқтады (.307, 29 HR, 92 RBI) және MVP дауыс беруде 21-ші орынды иеленді.
1970 жылдар
1970 жылы Старгелл тағы бір жарқын маусымды өткізді, .264-ке дейін соғып, 31 хоумран мен 85 RBI жинап, MVP дауыс беруде 15-ші орынды иеленді. Сол жылдың 1 тамызында Старгелл «Фултон округі» стадионында «Атланта Брейвз» командасына қарсы өткен матчта «Пиратс» командасының 20:10 есебімен жеңіске жетуіне үш дабл және екі хоумраннан тұратын бес қосымша соққы жасады. Ол Лу Бодроу мен Джо Адкоктан кейін бір ойында бес қосымша базаға жеткен үшінші ойыншы болды. Сол ойында командаласы Боб Робертсон да бес соққы жасады, оның ішінде хоумран соқты; бірақ Эндрю Маккатчен мен Гаррет Джонс бір ойында бес соққы жасаған екі «Пиратс» ойыншысы болған жоқ. 1970 жылғы «Пиратс» командасы Ұлттық лиганың Шығыс дивизионында жеңіске жетіп, 1960 жылғы Әлем сериясінде жеңгеннен бері алғаш рет постсезонға қатысты. Олар сол жылы NLCS-де «Цинциннати Редс» командасынан жеңіліске ұшырады, бірақ Старгелл 12 соққыда 6 соққы жасады, бұл серияда екі команданың ең көп соққысы болды. 1971 жылы Старгеллтің мансабы жаңа деңгейге көтерілді. 31 жасында ол өзінің екі хоумран титулының біріншісін жеңіп алды; оның 48 хоумраны маусымның соңғы аптасында Хэнк Ааронның 47 хоумранынан асып түсті және бүгінгі күнге дейін «Пиратс» командасының бір маусымдағы ең көп хоумраны бойынша Ральф Кинердің 54 және 51 хоумранынан кейін екінші орында тұрады. Ол сәуір айында (.347, 11 HR, 27 RBI) және маусымда (.333, 11 HR, 36 RBI) екі рет NL Player of the Month сыйлығын жеңіп алды; бірақ MVP сыйлығын жеңіп алмады, Джо Торредан кейін екінші орынды иеленді. Сәуір айында Старгелл 10 сәуірде «Атлантада» және 21 сәуірде үйде екі рет бір ойында 3 хоумран соқты. Келесі тоғыз маусымның жетісінде Старгелл MVP дауыс беруде алғашқы ондыққа кірді, оның мансабы ғалымына айналды. Ол «Пиратс» командасының мүшесі болды, «Пиратс» командасы «Балтимор Ориолс» командасын жеті ойында жеңді. «Пиратс» командасы осы серияның алғашқы екі ойынында жеңіліске ұшырады, бұл туралы Старгеллдің айтуынша, Питтсбургтің қайта оралуынан бұрын бұқаралық ақпарат құралдары «Валентин күні қырғыны» деп атаған. 1972 жылы Старгелл үздік көрсеткіштерді жариялай берді (.293, 33, 112) және Джонни Бенч пен Билли Уильямстан кейін MVP дауыс беруде үшінші орын алды. 1973 жылы Старгелл лигада дабл және хоумрандар бойынша бірдей көшбасшы болды. Старгеллдің әрқайсысынан 40-тан астам дабл және хоумран болды; ол 1940 жылы Хэнк Гринбергтен кейін бұл «40-40» жетістігін алғаш рет орындаған ойыншы болды; басқа ойыншылар да содан бері солай етті (әсіресе Альберт Белл, жалғыз «50-50» ойыншы). Сол жылы Старгелл өзінің екінші хоумран титулын жеңіп алды, ол үш «Атланта Брейвз» командасын жеңді: Дейви Джонсон 43, Даррел Эванс 41 және Аарон 40 хоумран соқты. Сонымен қатар, ол лиганың ұпай жинауы мен соққы беру көрсеткіші бойынша көшбасшы болды. Үшінші жыл қатарынан ол MVP сыйлығына ие болмады, ал Пит Роуз осы құрметке ие болды. 1975 жылдан бастап, осы позицияда бірнеше жыл тәжірибе жинағаннан кейін, Старгелл бірінші базаға тұрақты түрде көшті. Ол енді ешқашан аутфилдте ойнаған жоқ. 1977 жылы 29 маусымда Старгелл «Сент-Луис Кардиналс» командасына қарсы өткен матчта өзінің 400-ші хоумранын соқты. Старгелл командаластарына жақсы ойыннан кейін шапшақтарына «Старгелл жұлдыздарын» кестелеп беру дәстүрін қалыптастырды. Бұл дәстүр 1978 жылғы қиын маусымда басталды, ол кезде «Пиратс» командасы тамыздың ортасында төртінші орында тұрып, 11,5 ойынмен алға шыққан «Филадельфия Филлис» командасына қарсы дивизиондық титул үшін күресті. Маусым Питтсбургте «Филлис» командасына қарсы төрт ойындық жекпе-жекте аяқталуы керек болды, онда «Пиратс» командасы титулды иелену үшін төрт ойынды да жеңуі керек болды. Жұма күнгі екі ойынды «Пиратс» жеңіп алғаннан кейін, Старгелл маусымның соңғы ойынының бірінші кезеңінде үлкен шлем соқты, бұл «Пиратс» командасына 4:1 есебімен ерте басымдық берді, бірақ «Пиратс» командасы ойынның соңында осы басымдықты жоғалтып, тоғызыншы кезеңде төрт ұпай жинағаннан кейін екі ұпаймен жеңіліске ұшырады, осылайша өздерін флагбаум үшін күрестен шығарды. Старгелл 1978 жылғы команданы өзінің сүйікті командасы деп атады және келесі жылы «Пиратс» командасы Әлем сериясінде жеңіске жететінін болжады. «Пиратс» командасы 1979 жылы Әлем сериясінде 1978 жылғы маусымды аяқтағандай стильде жеңіске жетті: сәуір айының соңында NL East-те соңғы орында болғаннан бастап, «Пиратс» командасы маусымның соңғы жартысында «Монреаль Экспоз» командасымен бірінші орынға таласты. Олар көптеген жаугершілерді жеңіп, жанкүйерлерді қуантты (көптегендері соққы кезінде) және маусымның соңғы күні дивизиондық жеребеге ие болды. Оның капитандық міндетін атқаруына байланысты команда «Біз отбасымыз» әнін командалық әнұран ретінде қабылдады. Содан кейін оның алаңдағы ойыны командаластарын шабыттандырды және оған NLCS және Әлем сериясінде MVP сыйлығын жеңіп алды. Старгелл жылды Балтиморда өткен жақын ойынның соңғы кезеңінде соққан драматикалық хоумранмен аяқтады, бұл «Пиратс» командасының жеңісін қамтамасыз етті. Осы хоумран сериядағы үшінші хоумраны болды және сәйкес келіп, «Пиратс» және «Ориолс» командалары арасындағы екі постсезондық кездесудің (1971 және 1979) екеуінің де жетінші ойынында жеңіске жеткен командаға ұпай берді. 1979 жылғы Әлем сериясіндегі жеңіс «Пиратс» командасын бейсбол тарихында үш ойыннан бірге жеңіліске ұшырап, Әлем сериясінде жеңіске жеткен жалғыз команда етіп белгіледі (бұрын олар 1925 жылы «Вашингтон Сенаторс» командасына қарсы солай еткен). Серияда Старгелл 30 соққыдан 12 соққы жасады; оның үш хоумранымен қатар, ол төрт дабл соқты, бұл 25 ұпайға тең, бұл Әлем сериясіндегі рекорд, ал 1977 жылғы Әлем сериясінде Регги Джексон осы көрсеткішті орнатқан, ал оның жеті қосымша базалық соққысы (үш хоумран және төрт дабл) 1979 жылғы Әлем сериясінде де рекордты орнатты. NLCS және Әлем сериясінде MVP сыйлығын алғаннан кейін, Старгелл соңғы рет MVP сыйлығын жеңіп алды (39 жасында Сент-Луис командасының Кит Эрнандеспен бірге жеңіске жетті). Старгелл бір жылдың ішінде үш MVP сыйлығын жеңіп алған жалғыз ойыншы. Ол «Спортс Иллюстрейтед» журналының «Жыл спортшысы» сыйлығын Питтсбург Стиллерс командасының NFL ойыншысы Терри Брэдшоумен бөлісті, ол да «Три Риверс» стадионында ойнады. «Пиратс» командасының бас жаттықтырушысы Чак Таннер Старгелл туралы: «Оны командада ұстау – саусағыңа алмаз сақина тағу сияқты», – деді. Командаласы Ал Оливер бірде: «Егер ол бізден Форт Питт көпірінен секіруді сұраса, біз одан қандай суға түсуді қалағанын сұраймыз. Біз осы адамға соншалықты құрмет етеміз», – деді.
1980 жылдар
Старгелл 1982 жылға дейін ойнады, бірақ 1979 жылдан кейін 74 ойыннан аспады. Ол мансабының көп бөлігін «Форбс Филд» стадионында өткізгеніне қарамастан, 475 хоум-ранмен зейнеткерлікке шықты, оның орталық алаңының қашықтығы 457 фут (139 м) құрады. Даңқ залының мүшесі Роберто Клементе, мүмкін, жомарттықпен, Старгеллдің парктегі сегіз маусымда сол және орта алаңдағы ескерту жолағына 400 ұшқыш допты соққанын бағалады. «Форбс Филд» стадионындағы оң жақ қабырғадағы қысқа қоршау (91 м қашықтықтағы бағанаға дейін 300 фут) 20 футтан (6 м) биік экранмен қоршалған, ол оң алаң сызығынан оң-орталыққа дейін созылған. «Три Риверс» стадионы, бейтарап ойыншыларға қолайлы стадион, Старгеллдің күш көрсеткіштерін арттырды. «Пиратс» командасы 1970 жылдың ортасында «Три Риверс» стадионына көшті, ол 1970 жылдан зейнеткерлікке шыққанға дейін, 1970 жылы 30 жасқа толғанына қарамастан, 475 хоум-ранының 310-ын соқты. Старгеллдің екі хоум-ранмен үздік ойыншы атағын алған кезі «Три Риверс» стадионындағы алғашқы үш жылына сәйкес келді. Старгеллдің соңғы ойыны 1982 жылғы 3 қазанда «Три Риверс» стадионында «Монреаль Экспос» командасына қарсы өтті. Бастапқы соққыны жасаған ол Стив Роджерстен бір рет хоум-ран соқты. Содан кейін Дуг Фробель оның орнына жүгірді, ал бірінші базада Ричи Хебнермен ауыстырылды.
Ұзақ үй жүгірулер
Бір кезде Старгелл NL парктерінің шамамен жартысындағы ең ұзақ хоум-ран рекордын ұстаған. 1969 жылдың 5 тамызында Старгелл Алан Фостерге қарсы соққан хоум-ран стадионнан шығып, 507 фут (шамамен 154 метр) қашықтыққа ұшқан, бұл Доджер стадионындағы ең ұзақ хоум-ран болды. Ол 1973 жылдың 8 мамырында Энди Мессерсмитке қарсы Доджер стадионында тағы бір хоум-ран соқты, ол 470 фут (143 метр) өлшенді. Доджерлердің Даңқ залының мүшесі Дон Саттон Старгел туралы: «Мен мұндай нәрсені ешқашан көрген емеспін. Ол тек питчерлерді жеңіп қана қоймайды, олардың беделін де түсіреді». Доджер стадионынан тағы төрт хоум-ран соғылған. 1971 жылдың 25 маусымында Старгелл «Пираттардың» «Филадельфия Филлиз» командасын 14:4 есебімен жеңген кезде «Ветерандар» стадионының тарихындағы ең ұзақ хоум-ранды соқты. Бұл соққы екінші иннингте соғылды және старттық питчер Джим Баннингті алаңнан шығарды. Доп түскен жерге ақ шеңбердің ішінде сары жұлдызбен қара «S» әрпі белгіленді, бірақ 2001 жылы ақ шеңбер қараға боялды. Жұлдыз 2004 жылы стадионның бұзылуына дейін сол жерде тұрды. 1978 жылы «Монреаль Экспос» командасының Уэйн Твичеллге қарсы ойында Старгелл Олимпиадалық стадионның клуб деңгейіне жеткен жалғыз дұрыс допты соқты. Доп түскен орындық (хоум-ран 535 фут, немесе 163 метрге дейін өлшенді) сары орындыққа ауыстырылды, ал жоғарғы деңгейдегі басқа орындықтар қызыл болды. 2004 жылы «Экспос» командасы кеткеннен кейін орындық алынып, Канада Бейсбол Даңқы залына жіберілді. «Пираттардың» ұзақ жылдар бойы радио комментаторы болған Боб Принс Старгелл хоум-ран соққанда «Төбедегі тауық» фразасымен қарсы алатын. Бұл Питтсбургтің Хилл ауданындағы тауық ресторанының Старгелге тиесілі екендігіне сілтеме жасады. Бір кезде ол хоум-ран соққан сайын Старгелдің рестораны «Уиллмен төбедегі тауық» акциясы аясында хоум-ран соққан кезде ресторанда болған барлық клиенттерге тегін тауық таратқан. Принс өзі бір рет Старгелл хоум-ран соқса, тыңдаушыларға тегін тауық беретініне уәде берген; Старгелл хоум-ран соқты және Принс рестораннан 400 долларлық шот алды.
Кейінгі өмірі
Зейнеткерлікке шыққаннан кейін Старгелл 1986 жылдан 1988 жылға дейін «Атланта Брейвз» командасының бірінші базалық жаттықтырушысы болып екі жыл қызмет етті, әдеттегі #8 нөмірін киіп. Ол Чиппер Джонстың кіші лигадағы алғашқы соққы жаттықтырушысы болды. 1988 жылы, бірінші мүмкіндігінде, ол Бейсбол Даңқы залына енгізілді. Сол маусымда «Пиратс» командасы оның Даңқ залына сайлануын құрметтеу үшін «Уилли Старгелл кешін» өткізуді жоспарлағанда, ол командамен керісіп қалды. Старгелл команданың жоспарларына қатысудан бас тартты, себебі сол маусымда бас жаттықтырушы лауазымына оны қарастырмауы оны әлі де ренжітіп тұрды. Старгелл бұл айыптауларды күшпен жоққа шығарды. Комиссар Питер Уберрот кейіннен Старгелл мен Мэдлокты қандай да бір құқықбұзушылық жасағаны үшін кінәлі деп таба алмады. Бүйрек ауруымен ұзақ жылдар күрескеннен кейін, ол 2001 жылдың 9 сәуірінде Солтүстік Каролина штатының Вилмингтон қаласында инсульт салдарынан қайтыс болды. Өмірінің соңғы жылдары Старгелл гипертония және жүрек жеткіліксіздігінен де зардап шекті. Ол қайтыс болғанға дейін екі жылдан астам уақыт бұрын ішегінің бір бөлігі алынып тасталған. Өлген кезде ол өт қабығы операциясынан кейін ауруханада жатқан. 2001 жылдың 7 сәуірінде, Старгелл қайтыс болғанға екі күн бұрын, «Пиратс» командасының жаңа стадионы – PNC Park-та ашылу салтанатының аясында оның алып мүсіні ашылды. 1999 жылы «The Sporting News» журналының «100 ең ұлы бейсболшы» тізімінде ол 81-орынды иеленді және MLB All Century командасының финалисі ретінде ұсынылды. 1994 жылғы Бейсбол лигасының Жұлдыздар ойынында салтанатты бірінші допты лақтырды. «Үш өзен» стадионында команда 2000 жылғы маусымнан кейін көшірілгенге дейін соңғы допты лақтырды. Старгелл қайтыс болғаннан кейін Джо Морган: «Мен ойнаған кезде 600 бейсболшы болды, олардың 599-ы Уилли Старгелді жақсы көретін. Мен осылай айта алатын жалғыз адам ол еді. Ол ешкімді ұятқа қалдырмады және ешкім туралы жаман сөз айтпады» деді. Уилли Старгелл қоры бүйрек ауруларын зерттеу және емдеуді қолдау мақсатымен құрылды. «Champion Enterprises» компаниясы Питтсбургтегі мұқтаж балаларға көмек көрсету үшін Уилли Старгелл атындағы естелік банкетін де демелеуде. Сондай-ақ, Старгелл серпалы жасушалы анемия туралы хабардарлықты арттыру үшін жұмыс істеді. 1970 жылдардың басында президент Ричард М. Никсон бұл ауруды «ұлттық денсаулық проблемасы» деп атағаннан кейін ол «Қара спортшылар» қорын (BAF) құрды. Он жыл бойы BAF, кейіннен Уилли Старгелл қоры болып қайта аталды, ауру туралы зерттеулерге ақша жинады және жұртшылықты хабардар етті. 1981 жылдан бастап серпалы жасушалы анемия туралы хабардарлық пен қаржы жинау ісі біртіндеп «The Sickle Cell Society Inc.» қорына көшті. Уилли Старгелл қоры бүйрек ауруларын емдеу және зерттеуге ақша жинауға көшті. Уилвер «Уилли» Старгелл даңғылы (бұрынғы Тинкер даңғылы) – Калифорния штатының Аламеда қаласындағы оның жасөспірімдік шағындағы үйіне жақын маңызды көше, бұрынғы Әскери-теңіз әуе станциясы Аламедамен байланысты, ал Старгелл Бесінші көшемен қиылысқан жерде тақташа және алаңмен құрметтеледі.