Кіріспе
Қоршаған ортаның қысымын төмендетуден туындайтын аурулар. Декомпрессиялық ауру (DCI) – дененің жылдам декомпрессиясынан туындаған екі түрлі жағдайды қамтиды. Бұл жағдайлар бірдей сиптомдармен көрінеді және бірдей алғашқы жәрдемді қажет етеді. Суға батып жүзушілер DCI-ден сақтану үшін тереңдіктен ақырындап көтерілуге үйретіледі. Бұл ауру сирек кездеседі, бірақ салдары ауыр, тіпті өлімге алып келуі мүмкін, әсіресе емделмесе.
Decompression Illness (DCI) comprises two different conditions caused by rapid decompression of the body. These conditions present similar symptoms and require the same initial first aid. Scuba divers are trained to ascend slowly from depth to avoid DCI. Although the incidence is relatively rare, the consequences can be serious and potentially fatal, especially if untreated.
Себептер
Декомпрессиялық ауру - суға батқанда тыныс алу және қан ағыны арқылы газдың қауіпсіз түрде шығарылуына үлкермей, тым жылдам декомпрессия салдарынан тіндерде инертті газ көпіршіктерінің пайда болуынан және өсуінен туындайды. Артериялық газ эмболиясы - өкпедегі газдың өкпелік вена айналымына өкпе алвеолалары капиллярларының зақымдануы арқылы кіруінен пайда болады, бұл зақымдану өкпеге артық қысымның түсуінен туындайды. Бұл көпіршіктер жүйелік артериялық айналым арқылы тіндерге таралып, тікелей немесе қан ұюын бастау арқылы жанама түрде қан тамырларын бітеуіне себеп болуы мүмкін.
Механизм
Декомпрессиялық аурудың механизмі артериялық газ эмболиясының механизмінен ерекшеленеді, бірақ олардың екеуінің де себепші факторы қысымның төмендеуі болып табылады.
Декомпрессиялық ауру
Депрессорлау жоғары қысымда еріген инертті газдардың физикалық ерітіндіден шығып, дене ішінде газ көпіршіктерін қалыптастыруына себеп болады. Осы көпіршіктер декомпрессиялық аурудың белгілерін тудырады. Дене қысымы төмендеген кезде көпіршіктер пайда болуы мүмкін, бірақ барлық көпіршіктер де декомпрессиялық ауруға (DCS) әкелмейді. Сұйықта еріген газдың мөлшері Генри заңымен сипатталады, ол газдың сұйықпен тікес жанасу қысымы төмендегенде, сұйықта еріген газдың мөлшері де пропорционалды түрде азаятынын көрсетеді. Суға батқаннан кейін шығу кезінде инертті газ "газ шығару" немесе "газдан босату" процесі арқылы ерітіндіден шығады. Қалыпты жағдайларда, газдың көп бөлігі өкпеде газ алмасу арқылы шығарылады. Егер инертті газ өкпеде газ шығаруға мүмкіндік бермейтіндей жылдамдықпен ерітіндіден шығып кетсе, онда қанда немесе дененің қатты тіндерінде көпіршіктер пайда болуы мүмкін. Теріде немесе буындарда көпіршіктердің пайда болуы жеңіл симптомдарға әкеледі, ал көлемді тамырлық қандағы көпіршіктер өкпеге зақым келтіруі мүмкін. ДКС-ның ең ауыр түрлері омыртқа миының жұмысын бұзып, соңында зақымдап, параличке, сезім функциясының бұзылуына немесе өлімге алып келуі мүмкін. Жүректе оңнан солға қарай шунт болған жағдайда, мысалы, ашық овалдық тесік болса, веналық көпіршіктер артериялық жүйеге еніп, артериялық газ эмболиясын тудыруы мүмкін. Эбулизм деп аталатын ұқсас әсер, жарылыс кезінде пайда болуы мүмкін, онда қоршаған орта қысымының күрт төмендеуіне байланысты дене сұйықтықтарында су буы көпіршіктер пайда болады.
Артериялық газ эмболиясы
Суға түсуші көтерілу кезінде тынысын ұстаса, қысымның төмендеуі газдың кеңеюіне себеп болады, ал өкпелер газды ішінде ұстап тұру үшін кеңеюі керек. Егер кеңею өкпелердің қалыпты сыйымдылығынан асып кетсе, тіндердің созылу шегіне жеткенге дейін эластикалық түрде кеңейе береді, содан кейін өкпедегі газ бен сыртқы қысым арасындағы айырмашылықтың артуы салдарынан әлсіз тіндер жарылып, газ зақымдалған тіндер ашатын кез келген өткізгіш кеңістікке шығады. Бұл өкпе мен кеуде қуысы арасындағы, плевра қабықшалары арасындағы кеңістік болуы мүмкін, бұл жағдай пневмоторакс деп аталады. Газ өкпе, мойын және көкірек аралық кеңістіктеріне, жүрек айналасындағы орталық кеңістікке еніп, интерстициалдық немесе орталық эмфиземаны тудыруы мүмкін, сондай-ақ зақымдалған альвеолалық капиллярлар арқылы веналық өкпе айналымының қан тамырларына өтіп, жүректің сол жағына жетіп, содан кейін жүйелік айналымға шығарылуы мүмкін. Аорта арқылы шығу кезінде газ каротидтік немесе базилярлық артерияларға ағып түсуі мүмкін. Егер бұл көпіршіктер қан тамырларында бітелу тудырса, онда артериялық газ эмболиясы пайда болады. Бұл жарақатты тудыруға жеткілікті қысым айырмашылығы мен кеңею тіпті аз тереңдікте де болуы мүмкін.
Эпидемиология
Шамамен 10 000 суға түсудің 3-7 жағдайы диагноз қойылады, олардың шамамен 100 000 суға түсудің 1-і өлімге алып келеді.