Кіріспе
Роуз-Бей – Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Сиднейдің шығыс жағалауында орналасқан, жақсы қамтамасыз етілген аудан. Роуз-Бей Сиднейдің орталық бизнес ауданынан жеті шақырым қашықтықта, Вуллахра муниципалитетінің (шығанаққа қарай батыс жағында) және Уэверли кеңесінің (Олд Саут Хед Роудтан шығысқа қарай) жергілікті басқару аймақтарында орналасқан.
География
Роуз-Бейден Сидней опера театры мен Сидней портының көпірі екеуін бірге көруге болады. Лайн-парк батыс жағынан Сидней портына тікелей жапсарлас жатыр. Акула аралы Сидней портында, Роуз-Бейден солтүстікке қарай орналасқан.
Тарих
Роуз шығанағы британдық қазынашылықтың Томас Стилмен бірлескен хатшысы болған Джордж Роуздың құрметіне аталған, ал Нильсен паркіндегі Steel(e) Point оның есімімен аталады. Роуз шығанағы деген атауды 1788 жылы капитан Джон Хантер алғаш рет қолданған. 1912 жылдан 1927 жылға дейін Роуз-Бейде орналасқан HMAS Tingira, абориген тілінде «ашық теңіз» деген мағына береді. Онда 3000-нан астам австралиялық теңізшілерге оқыту берілді, олардың көпшілігі Бірінші дүниежүзілік соғыста қызмет етуге дайындалды. Роуз-Бей жағажайында Тингираны еске алу үшін шағын саябақ бар. 1938 жылдан бастап Лондоннан және Лондонға Сиднейдегі Роуз шығанағындағы Сидней порты арқылы ұшақ рейстері жүзеге асырылды, бұл Сиднейдің алғашқы халықаралық әуежайы және қазіргі Роуз-Бей су әуежайының бастауы болды. 1945 жылдың 14 қыркүйегінде тоғыз Catalina ұшақ қайығы Роуз-Бей кемежайына қонды және жапон лагерьлерінен аман қалған австралиялық соғыс тұтқындарын елге қайтарды. Сидней тұрғындары қайтып келген сарбаздардың денсаулығына қатты қайғырып, үнсіздік сақтады. Wintergarden Cinema 1968 жылдан 1973 жылға дейін Сидней кинофестиваліне үй иесі болған, бірақ 1980 жылдардың соңында эксклюзивті пәтерлер салу үшін бұзылған танымал ғимарат болды.
Роуз-Бей коттедж
Роуз-Бей коттеджі, сондай-ақ Солсбери соты деп те аталады, Солсбери жолында орналасқан. 1834 жылы маңызды отарлық сәулетші Джон Вердж оны Джеймс Холт үшін салған, ол сол кезде «Купер иеліктерімен» басқарған. Салынғалы бері ол «Иеліктегі» жалғыз үй болды, мүмкін, Капитан Пайпердің Пойнт-Папердегі бұрынғы үйі – Генриетта вилласынан басқа. Үй шамамен бір қабатты резиденция ретінде салынған, оның астында ұқсас өлшемдегі тас жертөле бар. Оған жақын жерде ертерек салынған құрылыс (шамамен 1820 жылдар) болған, ол ас үй ретінде пайдаланылған. 1837 және 1850 жылдар аралығында үйге үйлесімді қосымшалар салынды, соның нәтижесінде ас үй қанаты басты үйге қосылып, аула құрылды. Осы кезеңнің соңында үйдің көлемі екі еседен астамға ұлғайды. 1861 жылдан 1911 жылға дейін үй көбінесе Роуз-Бей лоджі деп аталды, сонымен қатар Солсбери соты деген атауы да қолданылды. Ол Беллвью төбесіндегі су көзінен тамақтанатын бес жұмыс істейтін фонтанмен әшекейленген кең бақтармен қоршалған, кейіннен 1883 жылы Пойнт-Паперде салынған Вуллахра үйін де сумен қамтамасыз еткен. Фонтандардың бірі әлі де сақталған. Үйде тұрған көрнекті тұлғаларға Сэр Дэниел Купер, Уолтер Лэмб және Джон Хей кірді – олардың барлығы белгілі бизнесмендер және парламентарийлер болды. 1911 жылы, ол кездегі меншік иесі …, мүлікті бөліп, басқа үйлермен қоршады. Келесі елу жыл ішінде ескі үйге көптеген сәулеттік стиліне сай келмейтін қосымшалар салынды, соның ішінде Вердж коттеджінің үстіне екінші қабат салынды, нәтижесінде үй он екі пәтерге айналды. Кейіннен қатаң сақтау стандарттарына сәйкес үй қалпына келтіріліп, сәулеттік стиліне сай келмейтін қосымшалар алынып тасталды. Үй Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының мұралық тізіліміне енгізілген. Ол 1874 жылы салынған құмтастан жасалған үйдің бөлігін қамтиды. Аталымына лайық, ол мұнаралары, тік бұрышты мұнаралары және нормандық мұнарасы бар қамалға ұқсайды. Оның құмтастан жасалған құрылымында отыз бөлме және көптеген витражды терезелер бар. Фернли қамалы Ұлттық мұралар тізілімінде (қазірде қолданылмайды) тіркелген. Шамамен 1827 жылы отырғызылған фикус суперба вар. хеннеана ағашы, бұрынғы қамал аумағында орналасқан, Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының мұралық тізіліміне енгізілген. МакОули бастауыш мектебі – балабақшадан 6-шы сыныпқа дейінгі католик мектебі. Ол 1967 жылы 1935 жылдан 1966 жылға дейін Христиан бауырластардың орта мектебі болған жерде ашылды. Аймақтағы мемлекеттік мектептерге Роуз-Бей орта мектебі (2004) және Роуз-Бей бастауыш мектебі (1891) жатады. Роуз-Бей орта мектебі Воклюз орта мектебі мен Довер-Хайтс орта мектебінің бірігуі нәтижесінде құрылды. Бастапқыда бұл мектептер Воклюз ұлдар орта мектебі, Довер-Хайтс ұлдар орта мектебі және Довер-Хайтс қыздар орта мектебі деп аталды. Роуз-Бейдегі мемлекеттік мектептердің жағдайын жақсартуға кеткен шығындар Воклюздегі кампустың сатуымен байланысты болды. Аймақтағы мемлекеттік орта мектептерде орынға деген сұраныстың артуына және қанағаттандырылмауына қарамастан, 2007 жылдың ақпан айында Воклюз кампусы Жаңа Оңтүстік Уэльс үкіметімен 30 миллион долларға сатылып, зейнеткерлерге арналған тұрғын үйлерді салу үшін пайдаланылды. Қасиетті Жүрек монастыры шығанаққа қарап тұр және Сидней портының айналасындағы көптеген жерлерден көрінеді. Бұл жерде бастапқыда 1852 жылы салынған Клермонт үйі орналасқан. Монастырь 1888 жылы салынған кезде бұл үйді өз құрамына қосты. Дизайнын Джон Хорбери Хант жасаған, жаңа ғимарат бес қабаттан тұрады және сол жерден алынған құмтастан салынған. Онда готикалық жаңғыру стиліндегі шіркеу бар және Ханттың ең сәтті туындыларының бірі саналады. Қазір онда қыздарға арналған Кинкоппал Роуз-Бей мектебі орналасқан. Ғимараттың федералды мұралық тізімі бар.
Көлік
Роуз шығанағының паромдық айлағы Уотсон шығанағына қатынайтын паромдарға қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Сидней орталығына және кері бағытта Кингс-Кросс арқылы, сондай-ақ басқа да нүктелерге және Уотсон шығанағына, жағалауға жиі Transdev John Holland автобустары қатынайды. Гидроұшақ операторлары Сиднейдің үстінен көрікті саяхаттарды, жағалау бойындағы экскурсияларды, сондай-ақ Роуз-Бей паром терминалының жанындағы гидроұшақ терминалынан Ньюкаслға бағытталған белгілі бір рейстерді ұсынады.
Спорт және демалыс
1902 жылы Роуз шығанағындағы тасқын құмдықтардан сэр Уильям Лайнның құрметіне аталған қорық қайта жаңартылды. 1904 жылы сәулетші Томас Тидсвелл жобалаған порттық моншалар салынды. Аталған моншалар кейіннен алынып тасталды. 1908 жылдан бері Роуз-Бэй Австралиядағы ең танымал спорт жарыстарының бірі – Ұлттық регби лигасында Шығыс Субұрбысы ауданы регби лигасы футбол клубы ретінде ресми түрде танылатын Сидней Roosters командасымен өкілдік етіп келеді. Роуз-Бейде екі гольф алаңы орналасқан. Woollahra Golf Club – 9 ойықшылық ашық алаң, ал Royal Sydney Golf Club – 27 ойықшылық жеке чемпионат алаңы, ол жалпы жұртқа ашық емес. 3-ші Rose Bay Rovers тобы – Woollahra Sailing Club-тың қарсысында, Виккери даңғылында орналасқан Скауттар үйінде орналасқан белсенді Rovers тобы. Роуз-Бейде Австралиядағы үздіксіз лицензиясы бар ең көне әуесқой радио клубы – Waverley Amateur Radio Society орналасқан. Клуб Виккери даңғылындағы Скауттар үйінде тұрақты түрде жиналады. Роуз-Бей жағажайы (жергілікті жерде "Ит жағажайы" деп те аталады) шығанақтың ең шеткі шығыс бөлігінде орналасқан және аты айтқандай, ит иелері үшін танымал орын. Оның танымалдығына қарамастан, Роуз-Бей жағажайының жанындағы ластану мәселелеріне байланысты онда жүзу әрқашан қауіпсіз болмайды.
Демография
2021 жылғы санақ бойынша Роуз-Бейде 9911 адам тұратын. Роуз-Бейдің (Вауклюзді қоса алғанда) халқы 10 053 адамды құрады. Роуз-Бейдегі адамдардың 54,0%-ы Австралияда туған, бұл көрсеткіш Сиднейдің аумағы бойынша 59,9%-ды құрайды. Иммигранттардың көп бөлігі Оңтүстік Африкадан (8,7%), содан кейін Англиядан (5,3%), Жаңа Зеландиядан (2,4%), Израильден (1,7%) және Қытайдан (1,3%) келген. Роуз-Бей тұрғындарының 27,3%-ы өзін яһуди деп атады, 24,0%-ы дінсіз екенін, 17,2%-ы католик, 11,6%-ы дінін көрсетпеді, ал 9,7%-ы англикан екенін мәлімдеді. Орташа апталық үй табысы 2272 долларды құрады, Австралия бойынша орташа көрсеткіш 1438 доллар. Sensis ұйымы жариялаған деректерге сәйкес, 2015 жылы яһуди тегі Коэн (яғни діни қызметкер) Роуз-Бейде ең көп кездесетін тег болды, одан кейін англо тегі Смит және үшінші орында еуропалық (көбінесе ашкенази яһуди) тегі Каплан (яғни діни қызметкер) орналасты. Бірінші және үшінші орындағы тегтер аталған аудандағы яһуди халқының басымдығын көрсетеді.
Дін
Роуз-Бей Сиднейдегі еврей қауымының орталығы болды, соның ішінде Шығыс Субұрбыларының барлық аймақтарында. Қазір де Сиднейдегі еврей халқының маңызды орталығы болып табылады және Израиль, Оңтүстік Африка және Ресейден көптеген иммигранттарды қызықтырды.
Тұрғын үй
"Австралиялық тұрғын үйлер" қорының мәліметтері бойынша, Роуз-Бейде 2645 пәтер бар, бұл барлық тұрғын үйлердің 68,5% құрайды, ал Австралия бойынша орташа көрсеткіш 13,1% болса, Роуз-Бейде 852 жеке үй (22,1%) және 321 жартылай жеке/террасалы үй (8,3%) бар. Олардың 43,2% жалға берілген, 30,1% толыққанды меншікте және 22,7% сатып алынуда.
Танымал мәдениетте
Элизабет Харроуэрдің "Қалада төмен" атты тұңғыш романы Роуз-Бэйден басталады. Онда Эстер Прескотт кейіпкері суреттеледі, ол жағалау маңындағы қорғалған, әдепті өмірден көңіл-күйі өзгеріп, болжамсыз күйеуі Стэнмен бірге Кингс-Кроссқа пәтерге көшеді.