Ричард Басби: Вестминстер мектебінің ұстазы және Англиялық дін қызметкері

Кіріспе

Ағылшын Англикан дін қызметкері (1606–1695)

Ричард Басби (Richard Busby; 22 қыркүйек 1606 – 6 сәуір 1695) – ағылшын Англикан дін қызметкері, Вестминстер мектебінің бас мұғалімі қызметін елу бес жылдан астам атқарған. Оның ең белгілі шәкірттерінің ішінде Кристофер Рен, Роберт Гук, Роберт Саут, Джон Драйден, Джон Локк, Мэтью Приор, Генри Перселл, Томас Миллингтон және Фрэнсис Атербери болды.

Ерте өмір және білім

Басби Линкольнширдегі Луттон елді мекенінде дүниеге келді және Вестминстерде білім алды, онда Король стипендиясын ұтып алып, алғашқы академиялық қабілетін көрсетті. Вестминстерден кейін Басби Оксфордтағы Крайст-Черч колледжіне оқуға түсіп, 1628 жылы тәмамлады. Отыз үшінші жасында Стюарт әулетінің құлдырауына қарамастан, оны талмай қолдағандықтан әйгілі болды және қызметі үшін Сомерсеттегі Кудворттың пребенді және пасторлық қызметтерімен, сондай-ақ Ноул шіркеуімен марапатталды.

Вестминстердегі мансабы

1638 жылы Басби Вестминстер мектебінің директоры болды, осылайша оның ұстаз ретіндегі беделі тез қалыптасты. Доктор Басби жақын жерде атқарылатын патша Чарльз I үшін оның өлім күні таңында ашық түрде дұға етті, бірақ ол Ұлттық Достастық пен Жаңарудың саяси өзгерістері кезінде лауазымында қалды. Оның адал патшалыққа деген сеніміне қарамастан, бір күні мектепке Карл II келді, ал Басби патшаға бас иіп сәлемдесуден бас тартты, егер балалар оны солай істегенін көрсе, олардың санасында «жер бетінде өзінен артық адам бар» деген ой тууы мүмкін екенін түсіндірді. Директор ретінде Басби дене жазасын кеңінен қолдануымен, сондай-ақ ұстаз және тәрбиеші ретіндегі қабілеттерімен де танымал болды. Ол бірде 16 епископты жазалағанын мақтан тұтқанмен, кейін көптеген оқушылары оның білім берудегі рөлін жылы лебізбен еске алды. Конформист емес Англиялық дін қызметкері Филип Генри өзінің мызғымас діни нанымын Басбидің сабақтарына байланыстырады және студент кезінде жалған айтқаны үшін бір рет, «әділ түрде» жазаланғанын еске алды. Джон Драйден Персийдің Бесінші Сатирасының аудармасын Вестминстердегі күндерін еске алып Басбиге арнады және екі ұлын да Басбиден білім алуға жіберді. Алайда, келесі ғасырда Басбидің тәртіпке қатысты талапкер ретіндегі беделі оның ғылымы мен педагогикасын басып кетті. Александр Поуп 1743 жылғы «Дунциада» басылымында Басбиді сатиралық түрде сынады. Басбидің көрінісі «Сәбилердің қаны мен аналардың көз жастары тамған» (The Greater Dunciad IV 142) қайың таяқпен шығады және жатқа айтудың артықшылықтарын жадыға «құлып салу» үшін жариялайды. Басби кітапхана салып, оны мектептің Классикалық пәндер кафедрасының меңгерушісі пайдаланды, және оның түпнұсқа еңбектері (олардың ең жақсысы – грек және латын грамматикасы), сондай-ақ оның өңдеген еңбектері ғасырлар бойы қолданыста болды. Басби сонымен қатар араб және еврей тілдерін білген, мектепте пайдалану үшін осы тілдерде грамматикалық еңбектер жазған, бірақ оларды жариялаған жоқ сияқты. Басби 88 жасында, лауазымында бола тұрып қайтыс болды. Сэр Чарльз Литтелтон ескі әңгіме айтады, «көшедегі адамдар, оның өмірі аяқталар кезде, оның терезесінен от шашқындары мен ұшқындар шыққанын көрді, бұл оларды өртті сөндіру үшін үйге жүгірді, бірақ үйге кіргенде ештеңе таба алмады, үйдің иелері де ештеңе көрмеді». Ол Вестминстер аббаттығында жерленген, онда мүсінші Фрэнсис Берд жасаған оның ескерткіші ғимараттың оңтүстік трансептісінде орналасқан. Ол өзінің көп байлығын түрлі қайырымдылықтарға сыйлады, ал Басбидің қор жинаушылары әлі де оның өсиетін орындайды.

In 1638 Busby became headmaster of Westminster, where his reputation as a teacher was soon established. Dr Busby prayed publicly for King Charles I on the morning of his execution nearby, but remained in office throughout the political changes of the Commonwealth and the Restoration. Despite his unapologetic royalism, a popular anecdote held that one day the school was visited by Charles II and Busby refused to doff his hat to the king, explaining that if the boys saw him doing so, it might lead them to believe there was "a greater man on earth than himself." As a headmaster, Busby was as famous for liberally administering corporal punishment as he was for his abilities as a teacher and mentor. Though it was said he once boasted of having birched sixteen of the bishops on the bench, many of his students would later speak affectionately of the role he played in their education. The nonconformist Anglican priest Philip Henry attributed his strong religious convictions to Busby's lessons and recalled being flogged as a student only once, and "deservedly", for lying. John Dryden dedicated his translation of the Fifth Satire of Persius to Busby in fond memory of his days at Westminster and sent his two sons to study under Busby as well. In the next century, however, Busby's reputation as a disciplinarian had eclipsed that of his scholarship and pedagogy. Alexander Pope satirised Busby in the 1743 edition of The Dunciad. The ghost of Busby comes forward, carrying a birch rod "dripping with Infants' blood, and Mothers' tears" (The Greater Dunciad IV 142) and proclaims the virtues of rote memorisation for placing a "jingling padlock" on the mind. Busby built and stocked a library that is still the classroom of the School's Head of Classics, and he wrote and edited many works for the use of his scholars. His original treatises (the best of which are his Greek and Latin grammars), as well as those he edited, remained in use for centuries. Busby also knew Arabic and Hebrew and wrote grammars in those languages for use in the school, though he does not appear to have published them. Busby died, still in office, aged 88. Sir Charles Lyttelton relates an old story, that "ye people in ye street, when he was expiring, saw flashes and sparks
of fire come out of his window, which made them run into ye house to put it out, but when they were there saw none, nor did they of ye house." He is buried in Westminster Abbey, where his memorial by the sculptor Francis Bird is located in the south transept of the building. He left his considerable fortune to various charitable causes, and the Busby Trustees still administer his wishes.