Тасман жағажайындағы Педдер көлінің тарихы және даулары
Lake Pedder
Тасман жағалауындағы Педдер көлі: Австралияның екінші ірі көлі, электр энергиясын өндіру үшін жасалған. Тарихы, даулары мен географиясы туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Педдер көлі, бұрын мұздықтан пайда болған көл, Австралияның Тасмания штатының оңтүстік-батысында орналасқан, адам жасаған суқойма және су бұру көлі. Фрэнкленд тауларынан табиғи су жиналатын алабынан басқа, көл 1972 жылы Тасманияның Гидроэлектр комиссиясы Серпентин және Хуон өзендеріне бөгет салу арқылы гидроэлектр энергиясын өндіру мақсатында құрылған. Осының нәтижесінде суға батқан Педдер көлінің бетінің ауданы шамамен 15 км² құрайды, бұл оны Тасманияның екінші ірі көлі етеді.
Lake in South West Tasmania, Australia
Lake Pedder, once a glacial outwash lake, is a man made impoundment and diversion lake located in the southwest of Tasmania, Australia. In addition to its natural catchment from the Frankland Range, the lake is formed by the 1972 damming of the Serpentine and Huon rivers by the Hydro Electric Commission of Tasmania for the purposes of hydroelectric power generation. As a result, the flooded Lake Pedder now has a surface area of approximately , making it Tasmania's second largest lake.
Климат
Педер көлі мұхиттық климат аймағында орналасқан (Köppen: Cfb).
Lake Pedder has an oceanic climate (Köppen: Cfb).
Жағажай салу
Тасмания мен Австралия материгінде алғашқы көлдің суға батуына қарсы наразылықтар, бөгеттер салынар алдында, олар салынып жатқанда және салынғаннан кейін де болды. 1967 жылы Тасмания үкіметі 1955 жылдан бері көлді қорғап келген Педдер көлі ұлттық паркінің мәртебесін жойғаннан кейін наразылықтар басталды. HEC-тің Тасмания үкіметінің өкілі ретіндегі рөлі, Тасманияның қоршаған ортасына HEC-тің билігіне қарсы саяси немесе кеңінен әлеуметтік наразылықтардың жеңіліске ұшырауы сезілген кезде анық көрінді. Тасманияның саяси жетекшісі, премьер-министр Эрик Рис және HEC комиссары Аллан Найт, Тасманияны «бөгеу» идеясының басты жақтаушылары ретінде қарастырылды, олар кез келген қарсы пікірге қарсы тұрып, көлді бөгеу құқығын растайтын штаттық және ұлттық жарнамалық кампанияларға өз пікірлерін жеткізуге дайын болды. Рис HEC-ті және Гордон өзеніндегі қуатты дамыту жобаларын ынталы түрде қолдағаны үшін белгілі болды, соның арқасында оған «Электрлік Эрик» деген лақап ат берілді. 1972 жылы Рис Педдер көлін су басуға рұқсат берді, наразылық қозғалысына және премьер-министр Гоф Уитлэмнің Педдер көлі аумағын сақтау үшін шексіз қаражат ұсынысына қарамастан, бұл процеске кедересіз жол берілді. Рис Уитлэмнің ұсынысын қабылдамай, «Федералдық үкімет Тасманияның егемендік құқықтарына араласпайды» деді. «Онда ұлттық парк болған, бірақ ол қайда екенін нақты есімде жоқ. Дегенмен, ол істің мәні үшін аса маңызды болған жоқ. Бастысы, біз өнеркәсіп пен қоғамның қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін он жыл ішінде осы штаттағы қуат өндірісін екі есеге арттыруымыз керек болды. Ал осы жоба біз үшін жұмыстың көп бөлігін атқаруға мүмкіндік беретіндей көрінді», – деді Тасмания премьер-министрі Эрик Рис. 1976 жылғы Тасмания жылнамасының бірнеше суреттері Педдер көлі аумағының суға бату процесін көрсетті.
There were protests in Tasmania and mainland Australia at the flooding of the original lake, before, during and after construction of the dams. Protests began when in 1967 the Tasmanian Government revoked the status of the Lake Pedder National Park that had protected the lake since 1955. The role of the HEC as a surrogate wing of the Tasmanian government was perceived when the political or wider social dissent against the HEC power over the Tasmanian environment seemed impregnable. Tasmania's political leader, Premier Eric Reece and Allan Knight, the HEC Commissioner, were seen as the leading proponents of the 'damming' of Tasmania against any opinion to the contrary, and were not averse to taking their opinions to statewide and national advertising campaigns asserting their right to dam the lake. Reece was well known for his staunch support of the HEC and its power development schemes on the Gordon River, which earned him the nickname "Electric Eric". In 1972, Reece approved the flooding of Lake Pedder, which proceeded despite a determined protest movement and a blank cheque offer from Prime Minister Gough Whitlam to preserve the Lake Pedder area. Reece refused Whitlam's offer, stating that he would "not have the Federal Government interfering with the sovereign rights of Tasmania". "There was a National Park out there, but I can't remember exactly where it was . at least, it wasn't of substantial significance in the scheme of things. The thing that was significant was that we had to double the output of power in this state in ten years in order [to] supply the demands of industry and the community. And this was the scheme that looked as though it could do a greater part of [the] job for us. "|Eric Reece, Premier of Tasmania
A series of photographs in the 1976 Tasmanian Year book illustrated the process of flooding of the Lake Pedder area.
Қоғамдастық жауабы
Педдер көлінің су басуына қарсылық Тасманиядан асып, бүкіл Австралияға және халықаралық деңгейде тарады. Оңтүстік-Батыс Тасманияның жабайы аймағы экологиялық күрестің ортасы ретінде танылғаннан кейін, аймаққа қызығушылық артты және көптеген адамдар көл суға батқанға дейін мәселенің мәнін көру үшін Педдерге сапар жасады. 1971 жылы көптеген адамдар көлдің су астында қалуына дейін Педдерге барып, сол жылдың наурыз айындағы бір демалыс күні көп адамның қатысуына байланысты «Педдерге зыярат» деп аталды. Наразылықтарға Тасманияның жасыл партиясының алғабастысы болған және қазір әлемдегі алғашқы жасыл партия ретінде танылған Біріккен Тасмания тобы да қатысты. Тасманияның жабайы табиғаты қоғамының алдындағы ұйым – Оңтүстік-Батыс Тасмания іс-қимыл комитеті, су басудан кейін де жұмысын жалғастырды, себебі HEC Тасманияның оңтүстік-батысы мен батысындағы басқа су жинау алаптарын зерттеп, бағалауды жүргізіп жатқанын білді. Бөгетке қарсылар экономикалық, экологиялық және инженерлік тұрғыдан күрделі аргументтер келтіргенімен, Гидро және оның жақтастары сынды тіпті Франклин жобасынан кейін ғана қарастыра бастады. 1972 жылы христиан белсендісі Бренда Хин ұшқыш Макс Прайспен бірге Педдер көлінің бөгетіне қарсылық білдіру үшін Тасманиядан Канберраға ұшып бара жатқанда жолбарыс ұшақта қаза тапты; бөгетті жақтаушылар ұшақтың ангарына кіріп, отын бакінің біріне қант салған деген күдік туды. Олар көлді құрғатып, бастапқы қалпына келтіруді ұсынды, бірақ бұл жоба сәтті болмады. «Педдер көлі іс-қимыл комитеті» деп аталатын ұйым осы мақсатпен айналысып, әлі де белсенді қызметін жүргізуде.
Opposition to the flooding of Lake Pedder extended well beyond Tasmania and spread throughout Australia and internationally. The focus on the South West Tasmania Wilderness area as an environmental battleground increased interest in the area, and many travelled to Lake Pedder before it was flooded to see what the issues were about. In 1971, a large number of people travelled to Pedder to see the lake before it was to be inundated, and a particular weekend in March of that year became known as the Pedder Pilgrimage due to the large number of people present. The protests included the United Tasmania Group who were the precursor to the Tasmanian Greens and are now recognised as the world's first green party. The group that preceded the Tasmanian Wilderness Society – the South West Tasmania Action Committee continued after the flooding, with the knowledge that surveying and appraising other catchments in the south west and west of Tasmania was well underway by the HEC. Although increasingly sophisticated economic, environmental and engineering arguments were raised by the opponents of the dam, it was not until the Franklin scheme that either the Hydro or its defenders were even considering the critiques. In 1972, the Christian activist Brenda Hean perished with pilot Max Price in a tiger moth aircraft they were flying from Tasmania to Canberra to protest the damming of Lake Pedder; it was alleged that pro dam campaigners had entered the plane's hangar and placed sugar in one of its fuel tanks. They proposed, unsuccessfully, the draining and restoration of the lake to its original state. There is an ongoing low key campaign with the same goal by the group known as the Lake Pedder Action Committee which remains active.
Даулы және дау тудырған атау
Көптеген жер пайдалану, жер меншігі және аумақтық дауларда болатындай, осы су айдынына қазіргі уақытта ресми түрде берілген атаудың маңызы зор. Бұл су айдынының су электр станциясының бір бөлігі ретіндегі техникалық мәртебесін түсіну үшін де маңызды. Техникалық тұрғысынан алғанда, қазіргі Педер көлін көл немесе су қоймасы деп дұрыс атауға болады, себебі Педер көлінен су Макпартлан өткелі арқылы Гордон көліне ағып, осылайша Гордон электр станциясына жалғанады. Дегенмен, бастапқы көлдің суға батыруына қарсы шығушылар 1972 жылы оны батып кеткен су айдынының ресми, жарияланған Педер көлі деген аталуын заңды деп мойындамайды. Олардың орнына Хуон-Серпентин тоғаны деген атауды қолдануды ұсынады. Бұл атау қазіргі көлді құру үшін бөгеттелген екі ірі өзенді (Хуон және Серпентин) көрсетеді және көлдің су электр станциясының құрамындағы техникалық мәртебесін (тоған) көл немесе су қоймасы деген сөздерден гөрі дәлірек сипаттайды. Табиғатты зерттеушілер оны кейде "Жалған Педер" деп атайды.
As is the case in many land use, land ownership and territorial disputes, the name currently officially assigned to this body of water has considerable significance. It is also important in terms of understanding the technical status of the body of water as a component of a hydro electric scheme. From a technical, hydro electric scheme point of view, the current Lake Pedder can be correctly termed a lake or reservoir as the water from Lake Pedder can flow into Lake Gordon via the McPartlan's Pass canal and is thereby connected to the Gordon power station. However, people opposed to the flooding of the original lake do not accept the legitimacy of the official, gazetted name of Lake Pedder for the body of water that drowned it in 1972. Instead, they prefer to use the name Huon–Serpentine Impoundment. This name denotes the two major rivers dammed to create the current lake (Huon and Serpentine) and describes the technical status of the lake as an element of a hydro electric scheme (impoundment) more accurately than the terms lake or reservoir. Bushwalkers sometimes informally refer to it as "Fake Pedder".
Педер көлінің жойылуы
Педер көлінің құрты (Hypolimnus pedderensis) 1971 жылы Тасманиядағы Педер көлінің жағалауынан алынған типтік нұсқасымен ғана белгілі. Көл суға батқаннан кейін, бұл омыртқасыз жануар қайтадан көрінбеді. 1996 жылы жасалған, аймақта осы түрдің әлі де бар-жоғын анықтауға бағытталған зерттеуде ешқандай мысал табылмады. 2003 жылдан бері Педер көлінің құрты IUCN қауіпті түрлердің қызыл тізімінде жойылған деп тіркелді. Су тасқынынан кейін жойылды деп есептелетін тағы бір түр – Педер көлінің планарлысы (Romankenkius pedderensis), эндемикалық жазық құрт. 1996 жылдан бері бұл омыртқасыз жануар да IUCN қауіпті түрлердің қызыл тізімінде жойылған деп тіркелді. 2012 жылы осы түрдің әлі де бар екені туралы хабар тарады. Австралиялық тұщы су балығы Педер галаксиясы Педер көлі мен оның салаларындағы табиғи ортасында жойылған деп саналады, бірақ ол әлі де тұтқын күйінде және екі көшірілген популяцияда сақталып қалған, біреуі Батыс Артурс тауларындағы Оберон көлінде, екіншісі Стратгордонның жанындағы сумен жабдықтау тоғанында.
The Lake Pedder earthworm (Hypolimnus pedderensis) is only known by the type specimen collected from a beach on Lake Pedder, Tasmania in 1971. After the flooding of the lake, this invertebrate was never seen again. A 1996 survey that sought to determine whether the species still existed in the area failed to find any examples. Since 2003 the Lake Pedder Earthworm has been listed as extinct on the IUCN Red List of Threatened Species. An extinction claimed to have occurred after the flooding is that of the Lake Pedder planarian (Romankenkius pedderensis), an endemic flatworm. Since 1996 this invertebrate has also been listed as extinct on the IUCN Red List of Threatened Species. In 2012, the continued existence of this species was reported. The Pedder galaxias, an Australian freshwater fish, is considered extinct in its natural habitat of Lake Pedder and its tributaries, although it still exists in captivity and in two translocated populations, one at Lake Oberon in the Western Arthurs mountain range and the other at a modified water supply dam near Strathgordon.
Қайта қалпына келтіру науқаны
Біріккен Ұлттар Ұйымының 2021–2030 жылдар аралығындағы Экологиялық қалпына келтіру онжылдығымен сәйкес, Педер көлін қалпына келтіру комитеті көлді бастапқы жағдайына қайтаруды мақсат тұтып отыр. Кристин Милн бастаған және Тодд Дадли, Боб Браун, Пол Томас және Табата Бэджер қолдауымен құрылған комитет, бастапқы Педер көлін және оны қоршаған танымал экожүйелерді қалпына келтіру үшін Экологиялық басқару жоспасын жасауды жоспарлап отыр.
To coincide with the United Nations Decade of Ecological Restoration, 2021–2030, the Lake Pedder Restoration Committee is aiming to have the lake restored to its original state. The committee, convened by Christine Milne with support from Todd Dudley, Bob Brown, Paul Thomas and Tabatha Badger, plans to have an Ecological Management Plan to restore the original Lake Pedder and surrounding iconic ecosystems.