Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дартмут бөгеті – Митта-Митта, Гиббо және Дарт өзендері, Морасс сағасы және көптеген шағын салалары арқылы бақыланбайтын құлама арнасы бар ірі тас толтыру бөгеті. Бөгет Австралияның Виктория штатының солтүстік-шығысында, Богонг тауының жанында орналасқан. Бөгеттің мақсаты – суару, гидроэлектр энергиясын өндіру, сумен жабдықтау және су ресурстарын сақтау. Бөгет арқасында пайда болған су қоймасы Дартмут су қоймасы деп аталады, кейде Дартмут көлі деп те айтылады. Ұлттық желіге электр қуатын беретін Дартмут электр станциясы – бөгеттің қабырғасына жақын орналасқан гидроэлектр станциясы. Бас бөгеттен шамамен төмен ағысында, Митта-Митта өзені арқылы орналасқан, Банимула ГЭС-іне іргелес, Дартмут бөгетін реттеуші тоған немесе Банимула тоғаны, Дартмут бөгетінің құрылыс кешенінің бір бөлігі болып табылады.
Dartmouth Dam is a large rock fill embankment dam with an uncontrolled chute spillway across the Mitta Mitta, Gibbo and Dart rivers, the Morass Creek and a number of small tributaries. The dam is located near Mount Bogong in the north east of the Australian state of Victoria. The dam's purpose includes irrigation, the generation of hydro electric power, water supply and conservation. The impounded reservoir is called Dartmouth Reservoir, sometimes called Lake Dartmouth. The Dartmouth Power Station, a hydro electric power station that generates power to the national grid, is located near the dam wall. A smaller pond, called the Dartmouth Dam Regulating Pond or Banimboola Pondage, approximately downstream of the main dam, also across the Mitta Mitta River, is located adjacent the Banimboola Hydroelectric Power Station and forms part of the Dartmouth Dam complex of facilities.
Орналасуы және ерекшеліктері
Виктория штатының Мемлекеттік өзендер және сумен жабдықтау комиссиясы жобалаған, құрылысы 1973 жылы басталып, 1979 жылы Тисс бауырларымен 179 миллион австралиялық долларға аяқталды. Бөгеттің қабырғасы жергілікті өзегі мен тау жыныстарынан тұрғызылған, іргетастың ең төменгі бөлігінен бөгеттің үстіңгі жағындағы жолға дейінгі биіктігі Австралиядағы ең биік бөгетке айналдырады. Қабырғаның негізгі құрамдас бөліктері – тас, ұсақталған тастан жасалған сүзгі материалдары және өзектің жері. Сыйымдылығы Сидней портының шамамен 6,7 есеге тең, ал қалыпты жағдайда тәулігіне шамамен су шығаруға мүмкіндік береді. Бақыланбайтын ағызудың жотасы ұзындығында және толы болған кезде тасқын су ағыны жотадан асып, бетоннан жасалған құлама арқылы төмен құлайды. Содан кейін су ашық тау жыныстарынан құралған каскад арқылы өзенге қайта оралады, ол өзен деңгейіне жеткенде біртіндеп кеңейеді. Дартмут су қоймасы 99% сыйымдылыққа жеткенде "толыққан" деп есептеледі, содан кейін су деңгейінің одан әрі көтерілуін болдырмау үшін ағын сулар төмен қарай жіберіледі. Су мүмкіндігі болғанда шығыс құрылыстары мен электр станциясы арқылы жіберіледі, ал су тек су тасқыны кезінде, су қоймасы толып кеткенде ғана ағызу жолынан асып өтеді. Бұл тәсіл төменгі ағындағы су тасқынының қаупін азайтады, гидроэлектростанцияның жұмыс істеу икемділігін арттырады және ағызу жолын қорғайды. Су қоймасы Виктория штатының Басты өнеркәсіп министрлігімен үнемі толықтырылатын танымал балық аулау орны болып табылады.
Designed by the State Rivers & Water Supply Commission of Victoria, construction commenced in 1973 and was completed in 1979 by Thiess Brothers, at a cost of A$179 million. The embankment dam wall is constructed with an earth core and rock fill, rising to a height of from the lowest part of the foundation to the roadway across the top of the dam; making the dam wall the highest in Australia. The core component materials of the wall include of rock, of filter material made from crushed quarried rock, and of earth for the core. or approximately 6.7 times the capacity of Sydney Harbour; and can release a maximum outflow of approximately per day in normal operation. The crest of the uncontrolled spillway is and is approximately long. When full, flood flows spill over the crest and down an concrete chute. The water then returns to the river via an open rock cascade which gradually widens to at river level. Once Dartmouth Reservoir reaches 99% capacity, it is considered to be 'operationally full' and releases are then set to pass inflows downstream to prevent the level rising further. Releases are passed through the outlet works and power station whenever possible and water will only flow over the spillway if significant flood inflows enter from upstream when the storage is close to full. This approach reduces the chance of downstream flooding, maximises operating flexibility for hydro power generation and protects the spillway. The reservoir is a popular recreational trout fishery, being regularly restocked by the Victorian Department of Primary Industries.
Су электр қуатын өндіру
Виктория штатының Электр энергетикасы комиссиясы жобалаған, Льюис Констракшнз компаниясы салған және 1981 жылдың қаңтарында пайданына берілген Дартмут электр станциясында бір Франсис турбиналық генераторы бар. Бұл Австралиядағы ең ірі жеке орнатылған гидротурбина, оның қуаты – . Ол AGL Energy компаниясына тиесілі және осы компания басқарады.
Designed by the State Electricity Commission of Victoria, and constructed by Lewis Constructions, and commissioned in January 1981, Dartmouth Power Station has one Francis turbine generator, with a generating capacity of , the largest single installed hydroelectric turbine in Australia. It is owned and operated by AGL Energy.
Электр станциясының зақымдануы
1990 жылдың 2 мамырында 180 МВт-тық Франсис турбиналық генераторы толық жылдамдықпен жұмыс істеп тұрғанда, жөндеуден кейін су өткізгіште қалған сыртқы зат салдарынан дереу тоқтатылды. Орналым 3,906 GL көлеміндегі су қоймасының жер және тас-қиыршық толы гравитациялық бөгет қабырғасының іргесінде шамамен 2 метрге ығысты. Қабырғаның тұтастығына қатысты бастапқы алаңдаудан кейін (ұзақ саралаудан кейін қауіпсіз деп жарияланды), гидроорналым жөнделді/алмастырылды, бірақ бірнеше жыл бойы пайдаланудан шығарылды. Егер қабырға бұзылғанда, Митта Митта аңғарындағы 120 км-лік салыстырмалы түрде тар аумақта орналасқан бірнеше шағын қалалар мен сирек қоныстанған ауыл шаруашылығы жері жойылар еді, бірақ одан да маңыздысы, Мюррей өзені бойындағы 200 км төменде орналасқан 3,038 GL көлеміндегі Хьюм көлінің топырақтан жасалған қабырғаларының суға батып, күйреуіне себеп болар еді. Бұл Албери және Водонга қалаларынан жоғары орналасқан және тығыз қоныстанған суару аймағы, және салдары апатты болар еді. 1990 жылдың мамыр айында турбина корпусы мен электр станциясын қоршаған бетондық машина блогы екі болат сәуле турбинаға кірген кезде қирады. Бұл электр станциясы мен бөгеттің басқару жүйелерін бүлдіріп, бөгеттің толық сыйымдылығына жақын болғанда суды дәстүрлі тәсілмен біртіндеп босатуды мүмкінсіз етті. Жеделдетілген жүйе, суды ағызу арнасынан сыпырып алу үшін үлкен құбырларды орнату арқылы жабдықталды, бірақ ерекше ылғалды көктемнен келген су ағыны бөгеттің қалай болғанда да асып кетуіне әкелер еді, нәтижесінде бөгет құрылысына пайдаланылған тас аңғар қабырғаларынан қазылған үлкен тас сатылар арқылы керемет каскад құрылар еді. Кейіннен станция қайта салынды және 1993 жылы қайта қолданысқа берілді.
On 2 May 1990, the 180 MW Francis turbine generator running at full speed was instantaneously stopped by a foreign body left in the penstock following maintenance. The installation shifted about 2 m within the base of the earth and rock fill gravity dam wall of the 3,906 GL reservoir. After initial consternation regarding the integrity of the wall (declared safe after lengthy assessment), the hydro installation was repaired/replaced but was off line for several years. A breach of the wall would have obliterated only a couple of small towns and a sparsely settled agricultural area in the relatively narrow 120 km Mitta Mitta valley below the dam, but more significantly, would have resulted in the over topping and probable failure of the earthen walls of the , 3,038 GL Lake Hume, 200 km downstream on the Murray River. This is immediately upstream of the regional cities of Albury and Wodonga and a much more intensively settled irrigation area, and consequences would have been disastrous. The turbine casing and concrete machine block surrounding the power station were destroyed in May 1990 when two steel beams entered the turbine. The resulting force ruined the power station and the dam's control systems, making it impossible to gradually release water from the near capacity dam by conventional means. An improvised system, placing large pipes over the spillway to siphon water over it, was soon installed, but the inflow from an unusually wet spring was such that the dam would have overflowed anyway, leading to a spectacular cascade over the huge rock steps formed when the rock used for the dam itself was quarried from the valley walls. The station was subsequently re built and recommissioned in 1993.
Понтаждың кеңейуі
2003 жылы электр станциясының қуат өндірісінің икемділігін одан әрі жақсарту үшін реттеуші су қоймасының сыйымдылығы арттырылды. Станция 220 кВ желісі арқылы электр желісіне қосылған, қашықтықта орналасқан.
The capacity of the regulating pondage was increased in 2003 to further optimise the power station's generation flexibility. The station is connected to the electricity grid via a 220 kV transmission line to Mount Beauty, away.
Климат
Аймақтың климаттық деректері бөгет қабырғасының төменгі жағынан, теңіз деңгейінен жоғары, салыстырмалы түрде қорғалған жерден алынады. Жаңбыр жауын-шашынының тіркелмесі 1918 жылға дейін жетеді, бірақ температураның тіркелмесі 1975 жылдан бастау алды. Қыс жазға қарағанда екі есе көп жауын алады, және кейде қар жаууы мүмкін.
Climate data for the region are sourced at the bottom of the dam wall, in a relatively sheltered spot at above sea level. Although rainfall records span as far back as 1918, temperature records did not commence until 1975. Winter is twice as wet as summer, and occasionally it may snow.