Зәр шығаруға ұялу немесе қоғамда зәр шығара алмау қорқынышы

Кіріспе

Басқалардың нақты немесе ойдағы қатысуында несеп шығара алмау.

Пауреза, сондай-ақ ұялшақ көк шұлық синдромы деп те аталады, бұл фобияның бір түрі, онда адам басқалардың нақты немесе елестетілген қатысуында, мысалы, қоғамдық дәретханада несеп шығара алмайды. Ішек қозғалысына қатысты ұқсас жағдай паркопресис немесе ұялшақ ішек деп аталады.

Белгілері мен симптомдары

Кейбір адамдар басқа адамдар жақын болған кезде қысқа мерзімді, жекелеген зәр шығару қиындықтарын бастан өткереді. Дегенмен, паурез – қарапайым ұялшақтықтан, ұялудан, әшкере болуден немесе зәр шығара алмағаны үшін сынға ұшырау қорқынышынан асып түседі. Көшкенде көліктерде немесе тыныш дәретханаларда немесе тұрғын үйлерде зәр шығару дыбысына тым қатты назар аударудан зәр шығара алмайтын адамдар да болады. Ең ауыр жағдайларда, паурезбен ауыратын адам тек үйде жалғыз болғанда немесе катетер арқылы ғана зәр шығара алады.

Себептер

Парурездің бір мүмкін себебі – бұрын босқылау цистоуретрографиясынан (VCUG) өту. "Екі жыныста да болатын асқынулар: несеп жолдарының инфекциясы, гематурия, цистит, сондай-ақ катетеризациядан кейін несеп шығару дисфункциясы, несеп шығарудан қорқу, түнгі несеп шығару және несеп тоқтату. Әдебиетте ВКУГ салдарынан туындаған психологиялық травма, әсіресе қыздарда, зорлау сияқты күшті жарақат ретінде қарастырылған."

Патофизиология

Парурез симпатикалық жүйке жүйесінің реакциясынан туындаған сфинктер немесе несеп құбырының мойын аймағының тартылуымен сипатталады. Бұл бейіншалық жүйкелік реакцияны тудыратын адреналин күштілігі шеткі және орталық жүйке жүйелеріне де әсер етеді. Ішкі несеп құбыры сфинктері (тұйық бұлшық ет тіні) немесе сыртқы несеп құбыры сфинктері (жолақты бұлшық ет), levator ani (әсіресе pubococcygeus) бұлшық еттері аймағы, немесе осылардың кез келген комбинациясы қатысуы мүмкін. Рефлекстік жол арқылы детрузордың бұйрығына тосқауыл қойылуы да мүмкін. Понтин несеп шығару орталығы (Баррингтон ядросы) да қатысуы мүмкін, себебі оның тоқтатылуы детрузордың босаңсуына және ішкі сфинктердің босаңсуына кедерес келтіреді.

Диагностика

Бұл жағдай Ұлыбритания түрмелерінде есірткіге қарсы міндетті несеп тексеру ережелерінде қарастырылған, сондай-ақ Ұлыбританиядағы мүгедектік жәрдемақы төлеу жөніндегі трибуналдар да оны мойындайды. Ол NHS онлайн энциклопедиясында аурулар мен бұзылыстар тізімінде келтірілген. Қазіргі уақытта ол қазылар алқасының құрамына кіруден босатуға негізді себеп ретінде қабылданғаны туралы хабарламалар бар. 2005 жылдың 1 тамызынан бастап, Ұлыбританиядағы сотқа бағынышты адамдарды тексеру ережелеріндегі нұсқаулықта пауреза, сынақ үлгісін тапсыруға қабілетсіздіктің заңды себебі ретінде көрсетілген, бұл бас тарту болып есептелмейді. Бұл жағдайды Америка урологиялық қауымдастығы мойындайды және оны аурулардың онлайн тізіміне енгізеді. Парурез DSM IV TR-дің 300.23 бөлімінде "қоғамдық дәретхананы пайдалануға байланысты алаңдаушылық" деп сипатталған, бірақ аталымы айтылмаған. Психикалық аурулардың диагностикалық және статистикалық нұсқаулығында (DSM 5) пауреза аталымымен келтірілген. Каплан мен Садоктың психиатрия бойынша анықтамалығында былай делінген: "Әлеуметтік фобиясы (немесе әлеуметтік дауылпаны) бар адамдар әртүрлі әлеуметтік жағдайларда, мысалы, көпшілік алдында сөйлеу, қоғамдық дәретханада (кейде "ұялшақ несеп шығару" деп те аталады) немесе жақын адаммен сөйлесу кезінде ұятқа қалу немесе қорлану қорқынышын сезінеді". Анықтамалықта ұялшақ несеп шығару "қоғамдық дәретханада несеп шығаруға қабілетсіздік" деп сипатталған, сондай-ақ демалыс жаттығуларының осы бұзылысты емдеу үшін мінез-құлық терапиясының бір әдісі екендігі айтылған. Кейбір пауретиктің несеп шығаруы кешіктіріледі және олар алаңдаушылықтары басылғанша күтуге мәжбүр, ал басқалары мүлдем несеп шығара алмайды.

Емдеу

Паурезаның психикалық аспектісін емдеу үшін, бітірілген экспозициялық терапия және когнитивті-мінездік терапия қолданылуы мүмкін. Бітірілген экспозициялық терапияда, бастапқыда емделушінің сенген адамы дәретхананың сыртында тұрады, ал қорқыныш жеңілген соң, бақылаушы бірте-бірте жақындатылып, фобия толығымен жеңіледі. Халықаралық Пауреза қауымдастығы осы әдістің егжей-тегжейлі сипаттамасын өз веб-сайтында ұсынады. Бітірілген экспозициялық терапияға қоса, когнитивті-мінездік терапия пациенттің жағдайға қатысты ойлау жолын өзгертуге бағытталған, яғни, несеп шығара алмайтын адамнан, несеп шығара алатын немесе көпшілік алдында несеп шығара алмағанда қатты үрейленбейтін адамға айналдыруға көмектеседі.

Тарих

Парурез терминін Уильямс пен Дегенхарт (1954) "Парурез: зәр шығару бұзылысының шолуы" атты мақаласында, "Жалпы психология журналында" 51:19–29 беттерде енгізді. Олар 1419 колледж студентін сауалнамаға алып, олардың 14,4%-ында парарез кездесетінін анықтады, бұл жағдай кездейсоқ немесе тұрақты болуы мүмкін.

Басқа атаулары

Парурез сонымен қатар көптеген халықтық атаулармен белгілі, оның ішінде ұялшақ несеп шығару, ұялшақ бүйректер, сахналық қорқыныш, зәр шығарудан ұялу және ұялшақ несеп қуығы синдромы.

Есірткіге қарсы тест

Кейбір есірткіге қарсы тестілеу органдары паурезаны қиындық тудыратын жағдай деп санайды, ал кейбіреулері "ұялды қабылдау процедураларын" енгізеді, олар бұл жағдайға тек қана сөзбен ғана көңіл бөледі және осы мәселе бойынша нақты зерттеу жүргізгендеріне ешқандай дәлел жоқ. АҚШ Түрме бюросындағы Федералды ережелер кодексінде былай делінген: "Егер тұтқын белгіленген уақыт ішінде зәр үлгісін тапсырмаса, ол үлгі беруге дайын емес деп есептеледі. Тұтқын тәртіптік іс жүргізу кезінде осы болжамға қарсы дәлел келтіре алады". АҚШ соттары дұрыс диагноз қойылған паурезаны емдемеу тұтқынның конституциялық құқықтарын бұзуы мүмкін деп шешкенімен, соттар "есірткіге қарсы тестілеуді аяқтамау үшін оны пайдалануға тырысатын күдікті немесе негізсіз әрекеттерді әдетте қабылдамайды", әсіресе егер паурезаның бар екенін растайтын медициналық құжаттама немесе дәрігердің куәлігі болмаса. Халықаралық паурезия қауымдастығы адамның жағдайын медициналық түрде құжаттаудың маңыздылығын атап көрсетеді, өйткені "ештеңе тапсыра алмаған адам ешқандай дәлел болмаған жағдайда кінәлі деп есептеледі". Кейбір түрмелер "құрғақ камераны" ұсынады, яғни дәретханасы жоқ, бірақ тұтқынның қалдықтарын жинауға арналған контейнері бар камераны, паурезасы бар тұтқынға бақыланатын зәр үлгісін беруге мүмкіндік ретінде. FBOP Бағдарламалық мәлімдеме 6060.08 былай дейді: "Көбінесе тұтқыннан сұралғаннан кейін екі сағат ішінде зәр үлгісін беру күтіледі, бірақ капитан (немесе лейтенант) нақты жағдайларға байланысты (мысалы, тұтқынның медициналық немесе психологиялық мәселесі бар, дегидратацияға шалдыққан және т.б.) уақытты ұзартуы мүмкін. Қызметкерлер тікелей бақылауда зәр үлгісін беруге дайын, бірақ оны бере алмайтынын айтқан тұтқынға жанама бақылау жасауды қарастыруы мүмкін. Мысалы, тұтқын мен бөлмеге мұқият іздеу жүргізілгеннен кейін, қауіпсіз, құрғақ бөлмеде үлгі беруге рұқсат ету арқылы мұны істеуге болады". Кем дегенде алты штаттың түрме жүйесі – Флорида, Массачусетс, Мэриленд, Мичиган, Нью-Йорк және Теннесси – есірткіге қарсы тестілеу ережелерін өзгертіп, паурезасы бар тұтқындарға жағдай жасады. "Түзетутік психикалық денсаулық туралы нұсқаулықта" былай делінген: "Паурезаның болуын растайтын немесе жоққа шығаратын нақты немесе объективті тест жоқ. Бұрын емделмеуі немесе кейбір әлеуметтік жағдайларда, бірақ басқаларында зәр шығара алмауы оны жоққа шығармайды. Әлеуметтік фобияны емдеуге байланысты әдістер кейбір адамдарға көмектессе де, жалпыға бірдей тиімді дәрі-дәрмек немесе басқа емдеу жоқ. Паурезасы бар адамды бақылау кезінде күшпен сұйықтық беру сияқты мәжбүрлеу шаралары тиімсіз және ауыр медициналық асқынуларға әкелуі мүмкін. Өзінен-өзі хабарлаған адамдар үшін зәр үлгісін алудың баламалары құрғақ бөлмеде бақылаусыз жинау, шашты сынау, пластырьпен терді сынау және қанды сынау ("Есірткіге қарсы тестілеу" 2002). Бұл баламалар шын мәнінде паурезасы бар тұтқындарды жалған шағымдар жасағандардан ажыратуға тырысудың нәтижесіз әрекеттерін болдырмайды".

Some drug testing authorities find paruresis a nuisance, and some implement "shy bladder procedures" which pay no more than lip service to the condition, and where there is no evidence that they have conducted any real research into the matter. In the U. S. Bureau of Prisons, the Code of Federal Regulations provides that "An inmate is presumed to be unwilling if the inmate fails to provide a urine sample within the allotted time period. An inmate may rebut this presumption during the disciplinary process." Although U. S. courts have ruled that failure to treat properly diagnosed paruresis might violate prisoner's constitutional rights, the courts have also "routinely rejected suspicious or unsubstantiated attempts to invoke it in defense of failure to complete drug testing," particularly when there were no medical record or physician testimony to back up the claim of paruresis. The International Paruresis Association stresses the importance of medical documentation of one's condition since "[t]he person who is unable to produce a urine sample is presumed guilty in the absence of any evidence." Some prisons have offered the use of a "dry cell"—i. e., a cell with no toilet facilities, but only a container for the prisoner's waste—as an accommodation to inmates who are hindered by paruresis from providing an observed urine sample. FBOP Program Statement 6060.08 states, "Ordinarily, an inmate is expected to provide a urine sample within two hours of the request, but the Captain (or Lieutenant) may extend the time if warranted by specific situations (for example, the inmate has a documented medical or psychological problem, is dehydrated, etc.). Staff may consider supervising indirectly an inmate who claims to be willing but unable to provide a urine sample under direct visual supervision. For example, this might be accomplished by allowing the inmate to provide the sample in a secure, dry room after a thorough search has been made of both the inmate and the room." At least six state prison systems—Florida, Massachusetts, Maryland, Michigan, New York and Tennessee—have modified their drug testing regulations to provide accommodations for prisoners with paruresis. Per the Handbook of Correctional Mental Health, "No definitive or objective test is available to confirm or refute the presence of paruresis. The absence of prior treatment or the ability to void in some social situations but not in others does not rule it out. Although modalities associated with the treatment of social phobias help some individuals, no universally effective medication or other treatment exists. Coercive interventions, such as forcing fluids while observing a person with paruresis, are ineffective and can cause serious medical complications. Alternatives to observed urine specimen collection for individuals who self report paruresis include unobserved collections in a dry room, testing of hair specimens, sweat testing with a patch, and blood testing ('Test for Drugs of Abuse' 2002). These alternatives preclude the need for futile attempts to differentiate inmates with true paruresis from those who fabricate complaints."

Танымал мәдениет

Бұл жағдай кейде танымал мәдениетте комедиялық эффект немесе пародия үшін бейнеленеді. Мысалдар: 2005 жылғы "Күту" комедиясында, паурезиспен ауыратын ұялшақ кейіпкер көптеген дәретханалық әзілдердің бірі болып табылады. 2015 жылы Халықаралық Парурез Ассоциациясы Роб Лоудың түсінген DirecTV жарнамасына қарсылық білдірді, онда паурезиспен ауыратын адам ақымақ, белдік сөмке киген және шашы ортасынан бөлінген болып көрсетілген. Америкалық "Биг Бенг Теориясы" ситкомында Пенни кейіпкерінің несеп шығарудан ұялатыны белгілі болады.