Кіріспе
Аденоидты хирургиялық жолмен алу. Аденоидектомия – мұрын арқылы тыныс алудың қиындығы, созылмалы инфекциялар немесе қайталанатын құлақ аурулары сияқты себептермен аденоидты хирургиялық жолмен алу операциясы. Балаларда қайталанатын мұрын симптомдарын және/немесе мұрынның бітілуін жақсарту мақсатында аденоидты алып тастаудың тиімділігі толыққанды зерттелмеген. Ересектерде, балаларға қарағанда аденоид кішкентайрақ және аз белсенді болғандықтан, бұл операция сирек жасалады. Әдетте, операция амбулаториялық жағдайда жалпы анестезия астында жүргізіледі. Операциядан кейінгі ауырсыну көбінесе аз болады және мұзды немесе суық тағамдар тұтыну арқылы жеңілдетіледі. Процедура көбінесе тонзиллэктомиямен біріктіріледі (осы комбинация әдетте "аденотонзиллэктомия" немесе "T&A" деп аталады), оның сауығу мерзімі шамамен 10–14 күн, кейде одан ұзаққа созылуы мүмкін, бұл көбінесе жасқа байланысты. Аденоидтардың функциясы организмнің иммундық жүйесінің бір бөлігі болғандықтан, аденоидэктомия көбінесе бір жасқа толмаған балаларға жасалмайды, бірақ осы жастан кейін оның үлесі біртіндеп төмендейді.
Adenoidectomy is the surgical removal of the adenoid for reasons which include impaired breathing through the nose, chronic infections, or recurrent earaches. The effectiveness of removing the adenoids in children to improve recurrent nasal symptoms and/or nasal obstruction has not been well studied. The surgery is less commonly performed in adults in whom the adenoid is much smaller and less active than it is in children. It is most often done on an outpatient basis under general anesthesia. Post operative pain is generally minimal and reduced by icy or cold foods. The procedure is often combined with tonsillectomy (this combination is usually called an "adenotonsillectomy" or "T&A"), for which the recovery time is an estimated 10–14 days, sometimes longer, mostly dependent on age. Adenoidectomy is not often performed under one year of age as adenoid function is part of the body's immune system but its contribution to this decreases progressively beyond this age.
Жиілігі
1971 жылы бір миллионнан астам америкалық тонзиллэктомия және/немесе аденоидэктомиядан өтті, олардың 50 мыңы тек аденоидэктомия болды. 1996 жылға қарай, амбулаториялық және стационарлық жағдайларда жарты миллионға жуық баланың аденоиды және/немесе тонзилласы бойынша операция жасалды. Бұл шамамен 60 000 тонзиллэктомия, 250 000 тонзиллэктомия және аденоидэктомияның біріктірілген орындалуы, және 125 000 аденоидэктомияны қамтыды. 2006 жылға қарай жалпы саны 700 000-нан асты, бірақ халық санының өзгеруіне байланысты тонзиллэктомияның «көрсеткіші» мың балаға шаққанда 0,62-ден 0,53-ке дейін төмендеді. Біріктірілген тонзиллэктомия және аденоидэктомия көрсеткіші мың балаға шаққанда 2,20-дан 1,46-ға дейін күрт төмендеді. Созылмалы инфекциялық себептерге байланысты аденоидэктомия көрсеткішінде елеулі өзгеріс болған жоқ (0,25-ке қарсы 0,21/1000).
Тарих
Аденоидэктомияны алғаш рет 1867 жылы Уильям Мейер мұрын қуысы арқылы сақиналы қысқышпен (форцепс) жасаған. 1900 жылдардың басында аденоидэктомияны тонзиллэктомиямен бірге жасау жиі болды. Бастапқыда бұл процедураларды оториноларингологтар, жалпы хирургтар және жалпы тәжірибелі дәрігерлер орындаған, бірақ соңғы 30 жылда оларды негізінен оториноларингологтар ғана жасайды. Бұрын аденоидэктомия анорексия, ақыл-ой кемістігі және энурезді емдеу үшін, немесе «жақсы денсаулықты» нығайту мақсатында қолданылған. Қазіргі стандарттар бойынша мұндай көрсеткіштер қызық көрінеді, бірақ балалардың созылмалы жұтқыншақ қабынуы немесе ауыр обструктивті ұйқы апноэсі (OSA) болған жағдайда, олардың қалыпты дамуына кедергі келтіруі мүмкін деген гипотезамен түсіндірілуі мүмкін. Сондай-ақ, ортаңғы құлақтың созылмалы қабынуынан нашар естіген балалардың сөйлеу дамуының кешігуі зиялылық жетіспеушілік деп жаңылысқан болуы мүмкін. Аденоидэктомия құлақтағы сұйықтықтың проблемаларын, сөйлеудің кешігуін және оның салдарынан туындаған интеллектінің төмендеуіне қатысты пікірлерді шешуге көмектескен болуы мүмкін. Энурез бен обструктивті апноэ арасындағы байланыс және аденоидэктомияның тиімділігі күрделі және даулы мәселе. Бір жағынан, балалар өскен сайын энурез жиілігі азаяды. Екінші жағынан, аденоидтардың мөлшері, демек, олардың тудыруы мүмкін кедергілер де жас ұлғайған сайын азаяды. Бұл екі фактор аденоидэктомияның пайдасын жасқа байланысты спонтанды жақсарудан ажыратуды қиындатады. Әрі, медициналық әдебиетте аденоидэктомияның тиімділігін көрсететін көптеген зерттеулер жағдай туралы есептер немесе жағдайлар тізімі түрінде келтірілген. Мұндай зерттеулер қателіктерге бейім. Соңғы алты мың балаға жасалған зерттеуде энурез бен жалпы ұйқы бұзылысы арасында байланыс жоқ екені көрсетілді, бірақ обструктивті ұйқы апноэсінің ауырлығы артқан сайын, қыздарда ғана байқалады. Процедураның жиілігі 1930 жылдары азайды, себебі оның қолданылуы күмәнді болды. Микробқа қарсы препараттардың пайда болуы және үлкен мектеп оқушылары арасында жоғарғы тыныс алу жолдарының инфекциясының азаюымен хирургиялық араласуды қажет ететін тонзиллит пен аденоидиттің жиілігі азайды. Сонымен қатар, бірнеше зерттеулер аденоидэктомия мен тонзиллэктомия сол кездегі көптеген жағдайларда тиімсіз болғанын көрсетті, сондай-ақ процедурадан кейін полиомиелитке шалдығу қаупінің артуы туралы ұсыныс та дәлелденбеді. Соңғы 20 жылда жүргізілген клиникалық сынақтар тонзиллэктомия және аденоидэктомия (Т&А), тонзиллэктомия ғана және аденоидэктомия ғана үшін тиімді көрсеткіштерді қайта анықтады.