Лондонның кәріз жүйесі: тарихы мен дамуы

Кіріспе

Англия инфрақұрылым жүйесі

Лондонның канализация жүйесі – Англияның Лондон қаласын сумен қамтамасыз ететін су инфрақұрылымының бір бөлігі. Қазіргі заманғы жүйе 19 ғасырдың соңында салынды, ал Лондонның өсуімен бірге жүйе кеңейтіліп келді. Қазіргі таңда оған Thames Water компаниясы иелік етеді және басқарады, сондай-ақ Ұлы Лондонның көбіне қызмет көрсетеді.

Тарих

XIX ғасырдың басында Темза өзені ашық канализация болып саналды, бұл Лондонның қоғамдық денсаулығына ауыр зиян келтірді, оның ішінде холера эпидемиялары да болды. Бұл жағдайға Vibrio cholerae бактериясының энтеротоксин өндіретін штаммдары себеп болды. 1849 жылы доктор Джон Сноу сумен жабдықтаудың ластануын дұрыс анықтағанмен, 1866 жылғы індетке дейін миазма, яғни нашар ауа жағдайдың себебі деп есептелді. Кәріз жүйесін жаңғырту туралы алғашқы ұсыныстар 1700 жылдардың басында жасалған, бірақ мұндай жобаның жоғары құны ілгерілеуге кедеріс келтірді. 1856 жылы тағы да ұсыныстар енгізілді, бірақ олар да шығындарға байланысты назарсыз қалды. Дегенмен, 1858 жылғы Ұлы иіс тарағаннан кейін Парламент мәселенің шұғыл екенін түсініп, заманауи кәріз жүйесін құруға шешім қабылдады. Жозеф Базалгет, азаматтық инженер және Метрополитен құрылыс басқармасының бас инженері, осы жұмыстың жауапкершілігін өз мойнына алды. Ол және оның әріптестері, соның ішінде Уильям Хейвуд, қалдықтарды негізгі халық тығын жерлерінен төменгі Темза сағасына бағыттайтын кең ауқымды жер асты кәріз жүйесін жобалады. Жалпы ұзындығы шамамен 160 км (100 миль) болатын алты негізгі тұтқыш кәріз құрылысы салынды, олардың кейбіреулері Лондонның «жоғалған» өзендерінің бөліктерін қамтыды. Олардың үшеуі өзеннің солтүстігінде орналасқан, ал ең оңтүстік, төменгі деңгейдегісі Темза бөгетіне енгізілді. Бөгет сонымен қатар жаңа жолдар, жаңа қоғамдық бақтар мен Лондон метросының Circle желісіне мүмкіндік берді. Виктория бөгеті 1870 жылдың 13 шілдесінде ресми түрде ашылды. 1859-1865 жылдары салынған тұтқыш кәріздер 720 км (450 миль) ұзындығындағы негізгі кәріз желілерімен қамтамасыз етілді, олар өз кезегінде шамамен 21 000 км (13 000 миль) кішкентай жергілікті кәріздердің мазмұнын жеткізді. Тұтқыш жүйенің құрылысына 318 миллион кірпіш, қазылған топырақ және бетон қажет болды. Портленд цементін инновациялық қолдану туннельдерді нығайтты, олар 150 жылдан кейін де жақсы жағдайда сақталды. Гравитация канализация суының шығысқа қарай ағып кетуіне мүмкіндік береді, бірақ Челси, Дептфорд және Эбби Миллс сияқты жерлерде суды көтеру және жеткілікті ағынды қамтамасыз ету үшін сорғы станциялары салынды. Темзаның солтүстігіндегі көптеген кәріздер Солтүстік ағынды кәрізге құяды, ол ағынды суларды Бектон ағынды суларды тазарту жұмыстарына тасымалдайды. Өзеннің оңтүстігінде Оңтүстік ағынды кәріз Кроснесстегі ұқсас нысанға дейін созылады. Кішкентай тазарту станциялары Лондонның орталық бөлігінен алыста орналасқан аймақтарға, мысалы Могден мен Эдмонтонға қызмет көрсетеді. XX ғасырда Темза сағасы мен Солтүстік теңіздің ластануын едәуір азайту үшін канализация жүйесі мен ағынды суларды тазарту шараларын жақсартуға үлкен үлес қосылды. 1950-53 жылдары Темасқа ағып жатқан су құбырлары батыстан шығысқа қарай мыналар болды: + Темасқа ағып жатқан су құбырлары (1950-53) Су құбырларыЛондон көпірінен шақырымдарКүнделікті ағымы миллион галлонГам17.3 жоғарыда0.15Могден15.083.2Ричмонд12.15.7Актон9.83.1Бектон11.4 төменде190.0Шығыс Хам11.74.5Кросснес13.696.5Дагенхам15.18.8Батыс Кент19.422.6Стоун20.90.3Сванском22.20.2Солтүстік флот24.80.6Тилбери27.02.8Грейвсенд27.81.2Станфорд ле Хоуп32.10.4Ринггем35.80.15Невендон35.80.0Питси35.80.15Кэнви Айленд37.10.15Саут Бенфлит40.00.25Лей-он-Си40.00.45Саутенд-он-Си44.66.6

During the early 19th century the River Thames was an open sewer, with disastrous consequences for public health in London, including cholera epidemics. These were caused by enterotoxin producing strains of the bacterium Vibrio cholerae. Although the contamination of the water supply was correctly diagnosed by Dr John Snow in 1849 as the method of communication, up to the outbreak of 1866 it was believed that miasma, or bad air, was responsible. Proposals to modernise the sewerage system had been made in the early 1700s but the costs of such a project deterred progress. Further proposals followed in 1856, but were again neglected due to the costs. However, after the Great Stink of 1858, Parliament realised the urgency of the problem and resolved to create a modern sewerage system. Joseph Bazalgette, a civil engineer and Chief Engineer of the Metropolitan Board of Works, was given responsibility for the work. He and his colleagues, including William Haywood, designed an extensive underground sewerage system that diverted waste to the Thames Estuary, downstream of the main centre of population. Six main interceptor sewers, totalling almost 160 km (100 miles) in length, were constructed, some incorporating stretches of London's "lost" rivers. Three of these sewers were north of the river, the southernmost, low level one being incorporated in the Thames Embankment. The Embankment also allowed new roads, new public gardens, and the Circle line of the London Underground. Victoria Embankment was finally officially opened on 13 July 1870. The intercepting sewers, constructed between 1859 and 1865, were fed by 450 miles (720 km) of main sewers that, in turn, conveyed the contents of some 13,000 miles (21,000 km) of smaller local sewers. Construction of the interceptor system required 318 million bricks, of excavated earth and of concrete. The innovative use of Portland cement strengthened the tunnels, which were in good order 150 years later. Gravity allows the sewage to flow eastwards, but in places such as Chelsea, Deptford and Abbey Mills, pumping stations were built to raise the water and provide sufficient flow. Many sewers north of the Thames feed into the Northern Outfall Sewer, which transports sewage to Beckton Sewage Treatment Works. South of the river, the Southern Outfall Sewer extends to a similar facility at Crossness. Smaller sewage treatment plants also serve areas further away from central London, such as at Mogden and Edmonton. During the 20th century, major improvements were made to the sewerage system and to the sewage treatment provision to substantially reduce pollution of the Thames Estuary and the North Sea. The sewage works, from west to east, discharging into the tidal Thames in 1950 53 were:
+Sewage works discharging into the tidal Thames (1950 53)Sewage worksMiles from London BridgeFlow, million gallons per dayHam17.3 above0.15Mogden15.083.2Richmond12.15.7Acton9.83.1Beckton11.4 below190.0East Ham11.74.5Crossness13.696.5Dagenham15.18.8West Kent19.422.6Stone20.90.3Swanscombe22.20.2Northfleet24.80.6Tilbury27.02.8Gravesend27.81.2Stanford le Hope32.10.4Corringham35.80.15Nevendon35.80.0Pitsea35.80.15Canvey Island37.10.15South Benfleet40.00.25Leigh on Sea40.00.45Southend on Sea44.66.6

Заманауи даму қажеттіліктері

Бастапқы жүйе су жиналатын аймақта сағатына 6,5 мм (1/4 дюйм) жауын-шашынға төтеп беруге және қазіргіге қарағанда аз тұрғындарды қамтамасыз етуге арналған еді. Лондонның өсуі кәріз жүйесінің сыйымдылығына күш түсірді. Мысалы, дауыл кезінде сағатына 6 мм-ден астам жауын-шашын қысқа мерзім ішінде жүйенің көтере алмайтын деңгейге жетеді. Кәріздер мен тазалау қондырғылары жүйеге келіп түсетін жаңбыр суының үлкен көлемін қабылдауға шамасы жетпейді. Жаңбыр суы біріктірілген кәріздерде кәріз суларымен араласып, артық су Темзаға төгіледі. Егер бұл жеткілікті жылдамдықпен болмаса, жергілікті су тасқыны (артық жүктеме) орын алады. Мұндай санитарлық кәріздің ағып кетуі көшелерді су мен кәріз суларының қоспасымен толтырып, денсаулыққа қауіп тудыруы мүмкін. 1980 жылдардың соңы мен 1990 жылдардың басында Шығыс Лондонның Иттер аралы және Корольдік доктар аудандарын қайта жаңарту кезінде Лондондық доктарды дамыту корпорациясы болашақтағы кәріз суларын және жер бетінен ағатын суларды басқару үшін жаңа дренаждық инфрақұрылымға үлкен инвестиция жасады. Консалтингтік инженер сэр Уильям Халкроу және Партнерлер жаңа сорғы станцияларымен қызмет көрсететін үлкен диаметрлі туннельдер жүйесін жобалады. Корольдік доктарда шамамен 16 миль (25 км) кәріз және жер беті суларын құрғату желілері, сондай-ақ Ричард Роджерс Партнершипі жобалаған Tidal Basin және Николас Гримшоу архитектуралық шешімімен салынған Солтүстік Вулвичтегі сорғы станциялары салынды. Иттер аралы дренаж желісі Джон Отрам Ассошиэйтс жобалаған Стюарт көшесінде орналасқан дауылдық суды сорғылайтын станциямен қамтамасыз етіледі.

Темзаның су тасқыны схемасы

Лондонның канализация жүйесінің сыйымдылығын арттыру мәселесі бірнеше жылдан бері талқыланып келеді. Жаңа "Темза тасқыны" жобасы, батыстағы Хаммерсмиттен шығыстағы Бектон/Кроснеске дейін Темза өзенінің төсегінің астында 22 миль (35 км) ұзындықтағы, кең диаметрлі сақтау және тасымалдау туннелін (ішкі диаметрлері 7,2 м және 9 м деп ұсынылған) қамтиды. Бұл мегажобаның құны 4,9 миллиард фунт стерлинг.

Әдебиет немесе БАҚ сілтемелері

Бұл жүйе ағылшын жазушысы Нил Гейманның 1996 жылы жарық көрген "Неверверью" романында да кездеседі. Жүйе австралиялық жазушы Майкл Роботамның 2005 жылғы "Жоғалған" романында (ә.к.а. Суға батып бара жатқан адам) да қолданылады. Ол BBC телесериалындағы осы аттас серияда өнеркәсіптік әлемнің жеті кереметінің бірі ретінде көрсетілген. Элеонора Апдейлдің "Монтморенси" романдары (Монтморенси: өтірікші, ұры, джентльмен? басталады) Лондон канализациясы жүйесінің салынуына қарсы фонде орын алады. Лондон канализациясының құрылысы Энн Перридің 2006 жылғы "Қараңғы қастандық" романының оқиғасының орталық бөлігін құрайды, онда Ұлы сасық иіс туралы да айтылады. Терри Пратчеттің "Доджер" романының басты кейіпкері, Оливер Твисттегі "Артфул Доджер" кейіпкеріне негізделген, уақытының көп бөлігін Лондонның канализациясында, Базалгетті қоса алғанда, танымал тарихи тұлғалармен бірге өткізеді. BBC-дің "Бес миллиард фунттық супер канализация" атты деректі фильмі Темзаның тасқынына арналған. Чарльз Паллизердің "Квинкункс" романында он тоғызыншы ғасырдың басындағы Базалгетке дейінгі ескі Лондон канализациясы кеңейтілген қосымша сюжетте бейнеленген. Канализация жүйесі 1986 жылғы Disney-дің "Ұлы тышқан детективі" фильмінде профессор Ратиганның тығылған жері ретінде пайда болды.