Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лос-Анджелес су құбырының инженері және құрылысшысы (1855–1935)
Engineer and builder of the Los Angeles Aqueduct (1855–1935)
15 жасында Мулхоланд Ұлыбритания сауда флотының мүшесі болды. Келесі төрт жыл бойы ол «Глениффер» кемесінде теңізші болып жұмыс істеді, Атлантика мұхитын кем дегенде 19 рет Солтүстік Америка мен Кариб теңізіндегі порттарға жасады. 1874 жылы ол Нью-Йоркте түсіп, батысқа қарай Мичиганға бет алды, онда жаз бойы Ұлы көлдердегі жүк кемесінде, ал қыста ағаш кесу лагерінде жұмыс істеді. Ағаш кесу кезінде аяғын жоғалтуға шамалы жеткен соң, ол Огайо штатына көшіп, қол ұстасы болып жұмыс істеді. Мулхоланд ағасы Хьюмен қайта байланысып, 1876 жылдың желтоқсан айында Калифорнияға бағытталған кемеге жасырын отырды. Олар Панамада табылғандықтан кемеден түсуге мәжбүр болды. Содан кейін олар Балбоаға дейін 47 мильдей жолды жаяу өтті. Мулхоланд 1877 жылы Лос-Анджелеске, жаңа құрылған Лос-Анджелес қалалық су компаниясымен (LACWC) келді. Алта Калифорнияда испан және мексикалық биліктері тұсында су Лос-Анджелес қаласына үлкен ашық канал арқылы, Занья Мадре арқылы жеткізілді. Каналды күзететін адам «занджеро» деп аталды. 1880 жылы Мулхоланд Лос-Анджелестегі алғашқы темір су құбырының салынуын қадағалады. Мулхоланд 1884 жылы LACWC-ден қысқа уақытқа кетіп, бірақ желтоқсанның ортасында қайта оралды. 1885 жылы ол қайтадан кетіп, «Сеспе» жер және су компаниясында жұмыс істеді. Алдын ала келісім бойынша, оған Сеспе өзенінің жанында жиырма акр жер берілді. 1886 жылы ол LACWC-ге оралды және қазан айында АҚШ азаматы болды. Жыл соңында ол LACWC-тің басқарушысы болып тағайындалды. 1898 жылы Лос-Анджелес қалалық әкімдігі LACWC-мен келісімшартты жаңартпау туралы шешім қабылдады. Төрт жылдан кейін Лос-Анджелес су департаменті құрылды, оның басқарушысы Мулхоланд болды. 1911 жылы Су департаменті Су жұмыстары және жабдықтау бюросы болып қайта аталды, ал Мулхоланд бас инженер болып тағайындалды. 1937 жылы, Мулхоландтың қайтысынан кейін екі жыл өткен соң, Су жұмыстары және жабдықтау бюросы Электр қуаты және жарық бюросымен бірігіп, Лос-Анджелес су және электр қуаты департаментін (LADWP) құрды; бұл мекеме қаланың барлық тұрмыстық қызметтерін бақылауға, жеткізуге және күтіп ұстауға жалғастырып келеді.
At 15, Mulholland was a member of the British Merchant Navy. He spent the next four years as a seaman on Gleniffer, making at least 19 Atlantic crossings to ports in North America and the Caribbean. In 1874 he disembarked in New York and headed west to Michigan where he worked a summer on a Great Lakes freighter and the winter in a lumber camp. After nearly losing a leg in a logging accident, he moved to Ohio where he worked as a handyman. Mulholland reconnected with his brother Hugh, and in December 1876 they stowed away on a ship in New York bound for California. They were discovered in Panama and were forced to leave the ship. They then walked over 47 miles through jungle to Balboa. Mulholland arrived in Los Angeles in 1877. with the newly formed Los Angeles City Water Company (LACWC). In Alta California during the Spanish and Mexican administrations, water was delivered to Pueblo de Los Angeles in a large open ditch, the Zanja Madre. The man who tended the ditch was known as a zanjero. In 1880, Mulholland oversaw the laying of the first iron water pipeline in Los Angeles. Mulholland left the employment of the LACWC briefly in 1884, but returned in mid December. He left again in 1885 and worked for the Sespe Land and Water Company. As part of his compensation he was granted twenty acres on Sespe Creek. In 1886 he returned to the LACWC, and in October became a naturalized American citizen. At the end of the year he was made the superintendent of the LACWC. In 1898, the Los Angeles city government decided not to renew the contract with the LACWC. Four years later, the Los Angeles Water Department was established with Mulholland as its superintendent. In 1911, the Water Department was renamed the Bureau of Water Works and Supply with Mulholland named as its chief engineer. In 1937, two years after Mulholland's death, the Bureau of Water Works and Supply merged with the Bureau of Power and Light to form the Los Angeles Department of Water and Power (LADWP); the agency continues to control, supply and maintain all the city's domestic services.
Лос-Анджелес су құбыры
Мулхоланд Лос-Анджелестің көп есеге ұлғаятынын көз алдына елестетті. Лос-Анджелестің өсуіне кедеріс келтіретін фактор – сумен қамтамасыз етілуі болды, себебі климаты жартылай шөлді, жауын-шашынның болуы сенімсіз. "Су алсаң ғана қажет болады", - деп әйгілі айтқан Мулхоланд. Мулхоланд 1898 жылдан 1900 жылға дейін Лос-Анджелестің мэрі болған Фредерик Итонмен Лос-Анджелестің болашақ даму жоспары туралы бөлісті. Екеуі де 1880-ші жылдары Лос-Анджелес су компаниясында бірге жұмыс істеген. 1886 жылы Итон қалалық инженер, ал Мулхоланд су компаниясының басқарушысы болды. Итон Лос-Анджелес қаласының мэрі болып сайланғанда, 1902 жылы су компаниясын қалалық басқаруға көшіруде маңызды рөл атқарды. Он жыл өткен соң, көрсеткіш үш есеге өсіп, шамамен 320 000-ға жетті. Бұл кеңеюді іске асыру үшін Итон мен Мулхоланд Сьерра-Невада тауларындағы Оуэнс аңғарындағы судың көп көлемін гравитациялық су құбыры арқылы Лос-Анджелеске жеткізуге болатынын түсінді. Мулхоланд Лос-Анджелестің өсуі үшін қажетті су мөлшерін артық бағаламау арқылы қала тұрғындарының пікірін жаңылыстырды. Лос-Анджелес су құбыры 1913 жылдың қараша айында пайдалануға берілді. Жобаның ең қызыл кезенінде 3900 жұмысшы жұмыс істеді және 164 тоннель қазылды. Құрылыс 1908 жылы басталды. Жобаның күрделілігі Панама каналын салумен салыстырылды. Оуэнс өзенінен келген су 1913 жылдың 5 қарашасында Сан-Фернандо аңғарындағы су қоймасына жетті. Гидрологиялық тұрғыдан алғанда, Сан-Фернандо аңғары өте қолайлы болды: оның су жинағы буланусыз тегін су сақтау орны ретінде қызмет ете алатын. 1915 жылға қарай алғашқы қосылулар аяқталды, ал 1926 жылға қарай Лос-Анджелес ауданы екі есеге ұлғайып, АҚШ-тағы ең үлкен қалаға айналды. Муниципальді су желісіне қосылуға шешім қабылдаған аудандар: Оуэнсмут (Канога Паркі) (1917), Лорел Каньоны (1923), Ланкершим (1923), Санленд (1926), Ла Туна Каньоны (1926) және Тужунга қаласы (1932). Мулхоландтың су құбыры шаруашылықты бидайдан жүгері, бұршақ, қабақ, мақта сияқты суармалы дақылдарға, абрикос, персимон, жаңғақ ағаштарына және апельсин мен лимонның ірі цитрус бақтарына ауыстырды. Бұл қала шебінде келесі даму кезеңіне дейін жалғасты, содан кейін жерді пайдалану қалалық аудандарға айналды. Оркутт ранчо паркі мен CSUN кампусындағы бақшалар сияқты бірнеше шағын аудандар сақталды.
Mulholland envisioned Los Angeles growing much larger. The limiting factor to the growth of Los Angeles was its water supply, because it has a semi arid climate with unreliable rainfall. "If you don't get the water, you won't need it," Mulholland famously remarked. Mulholland shared the vision of a much larger Los Angeles with Frederick Eaton, the mayor of Los Angeles from 1898 through 1900. They both worked together in the private Los Angeles Water Company in the 1880s. In 1886, Eaton became City Engineer and Mulholland became superintendent of the Water Company. When Eaton was elected mayor of Los Angeles, he was instrumental in converting the Water Company to city control in 1902. Ten years later it had tripled to almost 320,000. To create this expansion, Eaton and Mulholland realized that the large amount of runoff from the Sierra Nevada in Owens Valley could be delivered to Los Angeles through a gravity fed aqueduct. Mulholland misled Los Angeles public opinion by dramatically understating the amount of water then available for Los Angeles' growth. Los Angeles Aqueduct, inaugurated in November 1913. The project required 3900 workers at its peak, and involved the digging of 164 tunnels. Construction began in 1908. The complexity of the project has been compared to the building of the Panama Canal. Water from the Owens River reached a reservoir in the San Fernando Valley on November 5, 1913. From a hydrological point of view, the San Fernando Valley was ideal: its aquifer could serve as free water storage without evaporation. By 1915, the initial annexations were completed, and by 1926 the land area of Los Angeles had doubled, making it the largest city in the United States by area. Areas that opted to join the municipal water network were Owensmouth (Canoga Park) (1917), Laurel Canyon (1923), Lankershim (1923), Sunland (1926), La Tuna Canyon (1926), and the incorporated city of Tujunga (1932). The water from Mulholland's aqueduct also shifted farming from wheat to irrigated crops such as corn, beans, squash, and cotton; orchards of apricots, persimmons, and walnuts; and major citrus groves of oranges and lemons. These continued within the city environs until the next increment of development converted land use into suburbanization. A few enclaves remain, such as the groves at the Orcutt Ranch Park and CSUN campus.
Кәсіби тану
Өзін-өзі оқытқан Мулхоланд 1906 жылы Silver Lake су қоймасын салу кезінде бөгет салу үшін гидравликалық шлюздерді қолданған алғашқы американдық инженер-құрылысшы болды. Бұл жаңа әдіс инженерлер мен бөгет салушылардың бүкіл елдегі назарын өзіне аударды. Үкімет инженерлері Панама каналы аймағында Гатун бөгетін салу кезінде осы әдісті қолданды, онда Мулхоланд кеңесші болды. 1914 жылы Берклидегі Калифорния университеті Мулхоландқа құрметті докторлық дәрежесін берді. Дипломдағы жазуда: "Percussit saxa et duxit flumina ad terram sitientum" (Ол тастарды сындырып, өзенді шөлді жерге әкелді) деп жазылған. Сол қазан айында бөгеттің құрылысы жүріп жатқан кезде Сан-Францисконың қалалық инженері Майкл О'Шонесси, Йосемити ұлттық паркінде Хетч-Хетчи су қоймасы мен су жүйесін салуға рұқсат алуға қалаға көмектескен инженер Джон Р. Фриманға жазған хатында Мулхоланд туралы теріс пікір білдірді. О'Шонесси Мулхоланд пен SVWC бас инженері Ф. К. Германның "өздері істегеннің бәрін сынға алуға болмайды деп ойлайтынын" айтты. Ол дұрыс емес деп санаған құрылыс ерекшеліктеріне немесе тәсілдеріне сілтеме жасап, О'Шонесси Калаверас бөгетіндегі салғылық пен бейхабарлық туралы жазды; ол "өзіне ұнамайтын тағы бір ерекшелік" - "жұмысты басқаратын жас студенттердің және Мулхоландтың, оның жетістік туралы үлкен ойларымен, осы өте маңызды инженерлік жобаны қолға алуы" екенін айтты. 1918 жылдың 24 наурызында бөгеттің жоғарғы беткейі ішінара құлады. Ол кезде су қоймасының тереңдігі 15 метрге жеткен, су шығарылмады.
Mulholland, who was self taught, became the first American civil engineer to use hydraulic sluicing to build a dam while constructing the Silver Lake Reservoir in 1906. This new method attracted nationwide attention of engineers and dam builders. Government engineers adopted the method when building Gatun Dam, on which Mulholland was a consultant, in the Panama Canal Zone. In 1914, the University of California, Berkeley awarded Mulholland an honorary doctorate degree. The inscription on the diploma read, "Percussit saxa et duxit flumina ad terram sitientum" (He broke the rocks and brought the river to the thirsty land). That October, with construction of the dam underway, San Francisco's City Engineer, Michael O'Shaughnessy, wrote negatively of Mulholland in a letter to John R. Freeman, an engineer who had assisted the city in its pursuit of permission to construct the Hetch Hetchy reservoir and water system in Yosemite National Park. O'Shaughnessy expressed the view that Mulholland and F. C. Hermann, chief engineer for the SVWC, were "so intensely conceited that they imagine all they might do should be immune from criticism." Indicating construction details or practices that he thought incorrect, O'Shaughnessy wrote of what was, in his view, sloppiness and recklessness at Calaveras dam site; he said "another feature which made objectionable impressions" on him was "the flippant manner in which the young college boys in charge of the work and Mulholland, with his swollen ideas of accomplishment, have undertaken this very serious engineering project." On March 24, 1918, the dam suffered a partial collapse of the upstream slope. At the time, the water in the reservoir was fifty five feet deep; no water was released.
Оуэнс аңғарындағы қақтығыс
Лос-Анджелес су құбыры салынғаннан кейін, Сан-Фернандо инвесторлары Оуэнс аңғарынан тым көп су талап еткендіктен, ол «Калифорнияның Швейцариясы» деген атағынан айырылып, шөлге айнала бастады. 1924 жылы фермерлер мен шаруалар қарсылыққа көтерілді. Мулхолланд жасаған бірқатар қауырсындарға жауап ретінде жергілікті шаруалар да қауіп төндіріп, Лос-Анджелес мүлкіне зиян келтірді.
After the Los Angeles Aqueduct was completed, the San Fernando investors demanded so much water from the Owens Valley that it started to transform from "The Switzerland of California" into a desert. By 1924, farmers and ranchers rebelled. A series of provocations by Mulholland were, in turn, followed by corresponding threats from local farmers, and the destruction of Los Angeles property.
Сент-Франсис бөгетінің құлауы
Мулхоландтың мансабы 1928 жылғы 12 наурызда, ол және оның көмекшісі, бас инженер және бас менеджер Харви Ван Норман, нысанды жеке тексергеннен кейін он екі сағат өткен соң, Сент-Франсис бөгетінің күйреуімен аяқталды. Күйрегеннен кейін бірнеше секунд ішінде бөгеттің орталық бөлігінің үлкен бөлігі ғана тік тұрды, ал су қоймасының 12,4 миллиард галлон (47 миллион м³) суы сағатына 18 миль (29 км/сағ) жылдамдықпен Сан-Францисквито шатқалында 140 фут (43 м) биіктікте ағып кетті. Шатқалда ол Powerhouse Number Two (су электр стансасы) ауыр бетонды құлатып, онда тұратын 67 жұмысшының 64-і мен олардың отбасыларының өмірін қиды. Су оңтүстікке қарай ағып, Санта-Клара өзенінің арнасына құйылып, қазіргі Валенсия және Ньюхоллдың бір бөлігін су басып кетті. Өзен арнасымен су батысқа қарай ағып, Вентура округындағы Кастаик Джанкшн, Пиру, Филлмор, Бардсдейл және Санта-Паула қалаларын су басты. Судың ені шамамен 3 километрге жетті және мұхитқа сағат 5:30-да сағатына 8 километр жылдамдықпен жетті, құрбандарын және қиындыларын Монтальво маңындағы Тынық мұхитқа лақтырып жіберді. Теңізге шығарылған көптеген мәйіттер теңізден табылды, кейбіреулері Мексика шекарасына дейін оңтүстікке қарай; ал кейбіреулері табылмады. Санта-Паула ең көп зақым көрді, әсіресе өзенге жақын төмен жатқан аймақтарда. Көптеген үйлердің орнында тек іргетастар мен қиындықтар ғана қалды. Құтқару жұмыстары қиын болды, ал аймақты қалың лай қаптағандықтан жүру қауіпті болды. Құтқарушылар бірнеше күн бойы мәйіттерді қазып шығарды және су тасқынының жолынан лайды тазартты. Қайтыс болғандардың саны кем дегенде 431 адамға жетеді деп есептеледі, оның ішінде кем дегенде 108-і кәмелетке толмағандар. Мулхоланд 20 ғасырдағы ең ірі американдық апат деп аталған оқиғаға толық жауапкершілікті мойнына алды. Лос-Анджелес қалалық сотындағы тергеу кезінде Мулхоланд: "Бұл тергеуге қатысу мен үшін өте қиын, бірақ оның себебі осы тергеудің өзі. Мен осы оқиғада қаза тапқандарға ғана қызғанамын" деді. Кейінірек сұраққа жауап бергеннен кейін ол: "Жақсы немесе жаман болсын, ешкімді кінәламаңыз, жауапкершілікті маған жүктеңіз. Егер адамдық қателік болса, мен адаммын, мен оны ешкімге таңбаламаймын" деп қосты. Тергеу комиссиясы апатқа инженерлік шешімнің қателігі, атап айтқанда, бөгеттің негізі ретінде аймақтың геологиялық тұрақтылығына қатысты, сондай-ақ мемлекеттік саясаттағы қателіктер себеп болғанын тұжырымдады. Олар Мулхоландты қылмыстық жауапкершілікке тартуды ұсынбады, өйткені олар өз шешімінде: "Біз, қазылар алқасы, Лос-Анджелес қаласының Су жұмыстары және жабдықтау жөніндегі кеңесінің, кез келген инженердің немесе Сент-Франсис бөгетін салуға және пайдалануға қатысқан қызметкердің қылмыстық әрекеттері немесе ниеттеріне қатысты ешқандай дәлел таппадық" деді. Дегенмен, оның сыншылары Мулхоланд кеңесші болған тағы бір бөгет күйрегенін және қала Сан-Габриэльдегі бөгет жобасын аяқталмай тоқтатып кеткенін көрсетті.
Mulholland's career effectively ended on March 12, 1928, when the St. Francis Dam failed twelve hours after he and his assistant, Assistant Chief Engineer and general manager Harvey Van Norman, had personally inspected the site. Within seconds after the collapse, only what had been a large section of the central part of the dam remained standing and the reservoir's 12.4 billion gallons (47 million m3) of water began moving down San Francisquito Canyon in a 140 feet (43 m) torrent at 18 miles per hour (29 km/h). In the canyon, it demolished the heavy concrete Powerhouse Number Two (a hydroelectric power plant) and took the lives of 64 of the 67 workmen and their families living there. The waters traveled south and emptied into the Santa Clara riverbed flooding parts of present day Valencia and Newhall. Following the river bed, the water continued west, flooding the towns of Castaic Junction, Piru, Fillmore, Bardsdale and Santa Paula in Ventura County. It was almost two miles (3 km) wide, and still traveling at 5 miles (8 km) per hour when it reached the ocean at 5:30 am; emptying its victims and debris into the Pacific Ocean near Montalvo, 54 miles (87 km) from the reservoir and dam site. Many of the bodies that had been washed out to sea were recovered from the sea, some as far south as the Mexican border; others were never found. Santa Paula received some of the worst damage, especially the low land areas nearer the riverbed. Here, in many areas, only foundations or rubble marked where many homes had been. Rescue efforts were hampered and walking was made hazardous by a thick layer of mud which carpeted the area. Recovery crews worked for days to dig out bodies and clear away the mud from the flood's path. The final death toll is estimated to be at least 431, of whom at least 108 were minors. Mulholland took full responsibility for what has been called the worst US man made disaster of the 20th century During the Los Angeles Coroner's Inquest, Mulholland said, "this inquest is very painful for me to have to attend but it is the occasion of what is painful. The only ones I envy about this whole thing are the ones who are dead." In later testimony, after responding to a question he added, "Whether it is good or bad, don't blame anyone else, you just fasten it on me. If there was an error in human judgment, I was the human, I won't try to fasten it on anyone else." The inquest jury concluded that responsibility for the disaster lay in an error in engineering judgment about the suitability of the area's geology as a stable foundation for the dam, and in errors in public policy. They recommended that Mulholland not be held criminally responsible as they stated in their verdict, "We, the Jury, find no evidence of act of criminal act or intent on the part of the Board of Water Works and Supply of the City of Los Angeles, or any engineer or employee in the construction or operation of the St. Francis Dam "
Nonetheless, his critics pointed out that another dam on which Mulholland had acted as a consultant collapsed, and the city abandoned a dam project in San Gabriel before completion.
Кейінгі өмір және өлім
Мулхоланд өмірінің қалған бөлігін ауыр қайғыға батып, көпке көрінбей, тыныш өмір сүрді. Зейнетке шыққан соң өмірбаян жаза бастады, бірақ оны аяқтаған жоқ. Өліміне аз уақыт қалғанда Хувер бөгеті мен Колорадо өзенінің су тас жобаларына кеңес берді. 1935 жылы инсульттан көз жұмды және Калифорния штатының Глендейл қаласындағы Forest Lawn Memorial Park зиратына жерленді.
Mulholland spent the rest of his life in relative seclusion, devastated by the tragedy. In retirement, he began writing an autobiography but never completed it. Shortly before his death, he was consulted on the Hoover Dam and Colorado River Aqueduct projects. He died in 1935 from a stroke, and is buried at Forest Lawn Memorial Park Cemetery in Glendale, California.
Мұра
Су және қуат атты кітабында тарихшы Уильям Л. Карел Мулхоландтың қоғамдық су дамыту саласына қосқан үлесін былай бағалады:
In his book Water and Power, historian William L. Kahrl summed up Mulholland's public legacy to the principle of public water development in writing:
Мулхоландтың іс-әрекеттеріне ең ауыр сын – ол қоғамдық су дамыту принципіне келтірген зиян болды. Уильям Мулхоланд су құбырын салу және Метрополитен су округін құру арқылы Калифорния тарихында судың мемлекеттік меншігі принципін берік орнатып, басқа ешкімге ұқсамайтын із қалдырды. Бірақ, оның қоғамдық қызметінің соңғы жеті жылында жасаған қателіктерінен туған дау-дамай оның беделін түсіріп, өмір бойы құруға тырысқан идеалдың қарсыластарына қолдау көрсетті. Мулхоланд тас жолы мен Мулхоланд орта мектебі оның құрметіне аталған.
<blockquote>The harshest judgement of Mulholland's actions lay in the damage he had done to the principle of public water development. More than any other individual, William Mulholland, through the building of the aqueduct and the formation of the Metropolitan Water District, established the principle of public ownership of water indelibly on California's history. But the furor that followed upon the mistakes made in the last seven years of his public service discredited the man and thereby gave aid to the enemies of the ideal he had labored all his life to establish. Mulholland Highway and Mullholland Middle School are named for Mulholland.
Танымал мәдениетте
Әнші-сазгер Фрэнк Блэк Уильям Мулхолландтың өмірі мен еңбектері туралы екі ән жазды: "Оле Мулхолланд" ("Жылдың жасөспірімдері", 1994) және "Сент-Франциск бөгеті апаты" ("Құмдағы ит", 2001). Уильям Мулхолланд және Калифорниядағы су соғыстары BBC Солтүстік Ирландияның "Патрик Киелтидің Мулхолланд Драйвы" деректі фильмінің тақырыбы болды. Бағдарлама 2016 жылдың ақпан айында Ұлыбританияда көрсетілді және оны ирландтық комедия актері және тележүргізуші Патрик Киелти ұсынды. 1974 жылғы "Қытай қаласы" фильмінде Холлис Малврэй кейіпкері шамалы дәрежеде Мулхолландтың бейнесімен байланысты. Мулхолландты Джек Блэк Comedy Central арнасының "Масты тарих" бағдарламасының бір эпизодында оның мұрасын пародиалады.
Singer/songwriter Frank Black recorded two songs about the life and works of William Mulholland: "Ole Mulholland", from Teenager of the Year (1994), and "St. Francis Dam Disaster", from Dog in the Sand (2001). William Mullholland and the California Water Wars are the subject of the BBC Northern Ireland television documentary Patrick Kielty's Mulholland Drive. The program was broadcast in the UK in February 2016 and presented by Irish comedian and television personality Patrick Kielty. In the 1974 film Chinatown, the character of Hollis Mulwray is based loosely on Mulholland. Mulholland was portrayed by Jack Black in an episode of Comedy Central's Drunk History that parodied his legacy.