Питер Мартин Дункан: Палеонтолог және ғалымның өмірбаяны

Кіріспе

Питер Мартин Дункан (Peter Martin Duncan) (20 сәуір 1821 – 28 мамыр 1891) – ағылшын палеонтологы.

Өмірбаян

Дункан 1821 жылғы 20 сәуірде Туикенхемде дүниеге келді. Оның әкесі, Питер Кинг Дункан, ескі шотландтық әулеттен тараған, былғары саудагері болған; анасы – Эссекс округының Ильфорд қаласынан шыққан капитан Р. Мартиннің қызы. Ол алғашқы білімін Твикенхэм гимназиясында, содан кейін Женева көлінің жағасындағы Ньон қаласында алды, ал 1840 жылы Лондондағы дәрігердің шәкірті болды. 1842 жылы Дункан Лондондағы Король колледжінің медициналық факультетіне қабылданды, оны үздік көрсеткіштермен бітірді және 1846 жылы Лондон университетінде медицина бакалавры (M.B.) дипломын алғаннан кейін 1849 жылы колледждің мүшесі болып сайланды. Біраз уақыт Рочестердегі доктор Мартиннің ассистенты болып жұмыс істеді, ал 1848 жылы Колчестерде жеке практика ашты. Мұнда ол жергілікті басқару ісіне де белсенді қатысты және 1857 жылы қала әкімі болып сайланды, осы лауазымды екінші рет де атқарды. Оған ауданның табиғи тарихы мен археологиясы да қызығушылық тудырды, қалалық мұражайды ұйымдастыруға үлкен үлес қосты. Оның алғашқы ғылыми жұмысы – «Тұқым бүршігі туралы байқаулар» (Observations on the Pollen Tube) 1856 жылы Эдинбург ботаникалық қоғамының басылымдарында жарияланды, одан кейін көптеген жұмыстары жарық көрді. 1860 жылы ол Блэкхитке көшіп, ғылымға көбірек уақыт арнап, әсіресе кораллдарды зерттеуге берілді. 1870 жылы Король колледжінде геология профессоры болып сайланды, ал келесі жылы колледждің мүшесі болды, содан кейін Куперс Хилл колледжінде геология профессоры болып тағайындалды. 1877 жылы ол Регентс паркіне жақын Лондонға қоныс аударды, 1883 жылға дейін онда тұрды, содан кейін Ганнерсбериге көшті. Дункан 1849 жылы Геологиялық қоғамның мүшесі болды, 1864 жылдан 1870 жылға дейін хатшы, 1876 жылдан 1878 жылға дейін президент болды және 1881 жылы Волластон медалін алды. Ол 1879 жылы өткен Британ қауымдастығының геологиялық бөлімінің президенті болды, сондай-ақ Зоологиялық және Линнеевтік қоғамдардың мүшесі болды, екеуінде де қызмет атқарды, Микроскопиялық қоғамның белсенді мүшесі болды және 1881 жылдан 1883 жылға дейін президенттік лауазымды атқарды. 1868 жылғы 4 маусымда Корольдік қоғамның мүшесі (F.R.S.) болып сайланды. Дунканның еңбекқорлығы соншалықты жоғары болды, ол лекция оқып, зерттеу жұмыстарын жүргізуден басқа, көптеген танымал және ғылыми еңбектер жазды. Ол Касселлдің «Табиғи тарихының» (6 том, 1876-1882) редакторы болды және оған бірнеше маңызды мақалалар жазды. Ол «Физикалық географияның кіріспесі» (1882), ботаниктер, геологтар және зоологтардың өмірбаянынан тұратын «Ғылымның батырлары» (1882), «Теңіз жағалауы» (1879) және 1881 жылы үшінші басылымына жеткен «Индия геологиясының шолуы» (1875) кітаптарын жазды. Ол сонымен қатар әртүрлі журналдарға мақалалар жазды, Гриффит пен Хенфридің микрографиялық сөздігінің үшінші басылымын дайындауға көмектесті (2 том, 1875) және Лайелдің «Геологияның студенттік элементтері» (1885) кітабының төртінші басылымын қайта қарады. Оның жеке ғылыми еңбектерінің саны жүзге жетеді, ал «Үшінші және екінші дәуірлік кораллдарға қосымшасы» Палеонтографиялық қоғамның басылымдарында бір томды құрайды. «Үшінші дәуірлік эхиноидтар» (оның авторларының бірі) 1882 жылы «Палеонтология Индика» журналында жарияланды. Ол кораллдар мен эхиноидтарды ерекше зерттеді, сонымен қатар офиуридтерге, губкаларға және протозоаларға қызығушылық танытты, барлық мәселелерді философиялық зоологтың көзқарасымен де, түрлердің таралуын пайдаланып ежелгі физикалық географияны түсіндірумен де қарастырды. Ол Мальта, Ява, Хиндустан, Австралия, Тасмания және Батыс Үндістан аралдарындағы, сондай-ақ Синд пен басқа да елдердегі шоқбалықтардың қазбаларын сипаттады. Бұл зерттеулердің нәтижесі екі құнды еңбекте жинақталды: 1884 жылғы тамызда Линнеев қоғамы жариялаған «Мадрепорарияны қайта қарау» және 1889 жылы сол қоғам жариялаған «Эхиноидтардың тұқымдары мен ірі топтарын қайта қарау». «Коралл фаунасы түсіндірілген мезозой және камозой кезеңдеріндегі Батыс Еуропаның физикалық геологиясы», «Жер бедерінің қалыптасуы» және «Көлдер мен олардың пайда болуы» атты басқа да еңбектер ғылымға маңызды үлес қосты. Дунканның денсаулығы өлімінен екі жыл бұрын нашарлай бастады, ол 1891 жылғы 28 мамырда ауыр сырқаттан кейін қайтыс болды. Ол Чизвик шіркеуінің маңына жерленді.

Duncan was born at Twickenham on 20 April 1821, his father, Peter King Duncan, a descendant of an old Scottish family, being a leather merchant; his mother was daughter of Captain R. Martin, R. N., of Ilford, Essex. He received his earlier education first at the grammar school, Twickenham, next at Nyon, by the lake of Geneva, after which he was apprenticed in 1840 to a medical practitioner in London. In 1842, Duncan entered on the medical side at King's College, London, passing through it with distinction, and being elected an associate in 1849, after graduating as M. B. at the university of London in 1846. For a time he was assistant to Dr. Martin at Rochester, and in 1848 took a practice at Colchester. Here he was also active in municipal affairs, and in 1857 was elected mayor, holding the office for a second time. The natural history and archaeology of the district also greatly attracted him, and the arrangement of the town museum was largely his work. His first scientific paper, Observations on. the Pollen Tube, was published in 1856 in the Proceedings of the Edinburgh Botanical Society, but it was soon followed by others. In 1860 he removed to Blackheath, thus obtaining more time for science, and devoting himself especially to the study of corals. More complete freedom was obtained by election to the professorship of geology at King's College in 1870, of which he became a fellow in the following year, and shortly afterwards he was appointed professor of geology at Cooper's Hill College. In 1877 he settled in London near Regent's Park, residing there till 1883, when he removed to Gunnersbury. Duncan became a Fellow of the Geological Society in 1849, was secretary from 1864 to 1870, and president 1876 to 1878, receiving the Wollaston Medal in 1881. He was president of the geological section of the British Association at the meeting in 1879; was also a fellow of the Zoological and the Linnean Societies, holding office in both, and an active member of the Microscopical Society, being president from 1881 to 1883. He was elected F. R. S. on 4 June 1868. Duncan's industry was so unflagging that he got through a great amount of work, of both a popular and a scientific character, besides lecturing and examining. He was editor of Cassell's Natural History (6 vols. 1876 82), to which he contributed several important articles. He wrote a Primer of Physical Geography (1882) ; a small volume of biographies of botanists, geologists, and zoologists entitled Heroes of Science (1882) ; another on The Sea shore (1879); and an Abstract of the Geology of India, 1875, which reached a third edition in 1881; besides contributing to various periodicals, assisting in preparing the third edition of Griffith and Henfrey's Micrographic Dictionary (2 vols. 1875), and revising the fourth edition of Lyell's Student's Elements of Geology (1885). His separate scientific papers are not less than a hundred in number, and his 'Supplement' to the Tertiary and Secondary Corals forms a volume in the publications of the Palaeontographical Society. The 'Tertiary Echinoidea of India' (of which he was joint author) appeared in Palæontologia Indica, 1882 6. He made a special study of the corals and echinids, taking also much interest in the ophiurids, sponges, and protozoa, regarding all questions from the point of view not only of the philosophical zoologist, but also of one who applied the distribution of species to elucidate ancient physical geography. He described the fossil coral fauna of Malta, Java, Hindustan, Australia, Tasmania, and the West Indies, the echinids of Sind, and of other countries. The results of these researches were summed up in two very valuable papers, 'Revision of the Madreporaria,' published by the Linnean Society in August 1884, and ' Revision of the Genera and Great Groups of the Echinoidea,' published by the same society in 1889. Others papers on the 'Physical Geology of Western Europe during Mesozoic and Camozoic Times, elucidated by the Coral Fauna,' on 'The Formation of Land Masses', and the remarkable paper 'On Lakes and their Origin', were also important contributions to science. Duncan's health began to fail about two years prior to his death, which closed a painful illness on 28 May 1891. He was buried in Chiswick churchyard.

Отбасы

Ол екі рет үйленген: 1851 жылы Джейн Эмили Кукпен, ал 1869 жылы, оның қайтысынан көп ұзамай, Мэри Джейн Эмили Лиддел Уитмаршпен, ол одан бір ұлмен аман қалды. Бірінші некесінен туған төрт ұлы мен жеті қызы да сақталды. Оның ұлы Фрэнсис зоолог болды, көптеген танымал табиғат тарихы еңбектерін жазды және 1900 жылдары продюсер Чарльз Урбан үшін табиғат тарихы саласындағы жаңа фильмдер түсірді.