Кіріспе

Шотландияның Солтүстік Айрширдегі қала.

Бейт қаласы Шотландияның Солтүстік Айрширдегі Гарнок аңғарында, Глазгодан шамамен 20 миль (32 км) оңтүстік-батысқа қарай орналасқан шағын қала. Қала төбенің басында орналасқан және бастапқыда оның Сарай төбесінен кейін "Бейт төбесі" (көгалды төбе) деп аталған.

Атауы

Бейт атауы Огамнан шыққан деп есептеледі, оны кейде "келттік ағаш әліпбиі" деп атайды, себебі ол әр әріпке ағаштардың аттарын сәйкестендіреді. Бейт ескі ирланд тілінде қайың ағашын білдіреді (латын тілінде betula сөзімен туыс). Бүкіл аймақ бір кезде орманмен жабылған болуы мүмкін деп ойлауға негіз бар. Бейт қаласының өзі бұрын "Бейт төбесі" деп белгілі болған, өйткені бұл феодалдық барондық атауы еді және ол Бейт төбесі қамалының жанындағы Сот төбесінен шыққан. Басқаша айтқанда, Бейт кумбрик тіліндегі *baɣeδ, "доңыз" (уэльс тілінде baedd) сөзінен туындауы мүмкін. Атаудың жергілікті айтылуы осы теорияны қолдайды. Бейт орманы, қазір "Бейт моры" деп аталады, Артур дәуіріне қатысты орын ретінде танылған, онда Талиессин "Кануан" атты өлеңінде Бейт орманында күн батқанда шайқас болғанын айтады.

Сент-Инан

Бейт қасиетті Инанның кейде тұратын жері болған, ол белгілі бір атақты адамдардың рухани кеңесшісі болған, ал оның негізгі мекені Ирвин болды. Ол шамамен 839 жылы өркендеген. Ол шөлге кетіп, жалғыз өмір сүрген адам болған десе де, дәстүр бойынша қасиетті Инан Бейтке жиі барып, Рокинг Стоун және басқа да тарихи ескерткіштері бар Куф Хиллде көп уақыт өткізген. Локлендс төбесінің батыс бетіндегі жарық әлі күнге дейін «Инанның отыратыны» деп аталады және қасиетті адам оны уағыз айту үшін пайдаланған деседі. Пиза архиепископы Бонцидің кітапханасында сақталған деп айтылған қасиеттінің жазбаларын 19 ғасырда Колдуэлл полковнигі Мюре табыса алмады. Қасиетті Инан төбедегі отыратын жерден жиналған халыққа уағыз айтқан деседі. Сол кезде бұл аймақта көп халқы болмаған, адамдар Бейтте емес, Бигольм төбесінде, ескі Бейт су бөгеттерінің жанында қоныстанған. Алғашқы қоныстар бөгеттердің айналасындағы тығыз орманды жерлерде болған, онда адамдар шабуылдан қорғанып, жерден азық-түлік, көлдерден балық ала алған. Ежелгі қасиеттілер халық бар жерге барып, сонымен қатар бұрынғы пұтқа табынушылық болған жерлерге де баратын. Жоғары Богсайд фермасы, бұрын Беллсгроув деп аталған, шын мәнінде «Баальсгроув» болған деген болжам бар, бұл қасиетті Инанның пұтқа табынушыларға бару оқиғасына сәйкес келеді. Қалада қасиетті Инанның есімімен аталатын жыл сайынғы мереке өткізіледі.

Александр Монтгомери

XVI ғасырдағы ақын Александр Монтгомери, шамасы, Бейттің шетінде, Гейтсайдтан тыс орналасқан Хейзелхед (қазіргі Хессилхед) қамалында дүниеге келген. Монтгомери орта шотланд поэзиясының ең көрнекті ақындарының бірі және, әлдеқанда, сонет өнерінің ең ұлы шотланд шебері саналады.

Құқық тасушы

Бейттің контрабандамен тарихи байланысы бар және 18-ші ғасырда қала заңды емес ниеттері бар адамдарды бағындыратын орын ретінде танымал болды. 1733 жылы қырық немесе елу Бейт контрабандисі Ирвин кеден үйін шабуылдап, тәркіленген контрабандалық тауарларды жеңіп алды. 1789 жылға қарай қалаға 76 сарбаздан тұратын әскер орналастырылып, шай, темекі және спирттің жалғасқан заңсыз саудасын тоқтатуға кірісті. Бұл әскерилерге үйі иелік еткен заңды азаматтарға үлкен ыңғайсыздық туғызды. Кейін қала осылайша біраз уақыт бойы күзетілді. Сондықтан, Мейн-стриттегі танымал мейрамхана әлі де Контрабандистер тавернасы деп аталады, Бейттің теңіз жағасы мен Пейсли және Глазго арасындағы орналасқан жері, оны заңсыз қызметпен айналысатын адамдар үшін қолайлы тоқтау орнына айналдырғанын еске түсіреді. Бейттің контрабандалық дәуірінен қалған мүмкін нәрсе – Эглинтон көшесінен Килбирни көліне дейін созылатын құпия туннель.

Морришилл мен Джеймс Монтгомери

Қазір шағын тұрғын үй кешені, Morrishill үйі мен жері Бейттің оңтүстігінде шамалы қашықтықта орналасқан. Ол жерден көрнекті көрініс ашылады және ағаштармен жақсы қорғалған. 1748 жылы жерді сатып алған Роберт Шедденге тиесілі болған бұл үй Джеймс Монтгомери ісімен тығыз байланысты. Джеймс Монтгомери, құл болған африкалық, Шедден оны Вирджиниядан Бейтке әкелді. Шедден Монтгомериді, сол кезде "Шенкер" деп аталған, ағаш шеберінің шәкірті етіп, білім беруді қалаған, осылайша оны Вирджинияға қайтарғанда жоғары бағаға сатуға болады деп ойлаған. Джеймсті ағаш өңдеуге Шедденнің әпкесі Элизабет Монтгомеридің күйеуі Роберт Моррис үйреткен. Шенкер Бейт шіркеуінде крещениеден өткенде (пастор Джон Уизерспун 1745 жылы Бейт халқын Глазгоға алып барып, «45-ші жылғы көтерілісте» король Георг III-ті жас тәждік талапкерге қарсы қорғады. Бейтке оралуға бұйрық алғанмен, Уизерспун жолын жалғастырды, Фолкирк шайқасында тұтқындалды және біраз уақыт Даун қамалында түрмеде отырды. Ол 1794 жылы Принстонның сыртында салып біткен «Тускулум» деген фермасында қайтыс болды және Принстон зиратына жерленді. Оның тікелей ұрпақтарының арасында актриса Риз Уизерспун бар, ал ол Вашингтон қаласында, Пейслидегі Батыс Шотландия университетінде орнатылған ескерткіштермен және 2009 жылы Бейт қаласының орталығында DSDI орнатқан тақтамен еске алынады.

Роберт Таннахилл

Шотланд ақыны Роберт Таннахиллдің туыстары Гейтсайдқа жақын орналасқан Богхолл шаруашылығында тұрған. Оның анасы Джанет Поллок Богхоллдан шыққан, бірақ өмірінің көп бөлігін Лохвиннохқа жақын, Кальдер Гленнің етегіндегі Лангкрофт шаруашылығында жұмыс істеген әйелінің ағасы Хью Бродидің үйінде өткізді. Роберт Таннахилл (3 маусым 1774 – 17 мамыр 1810) «Тоқымашы ақын» деп белгілі болды, оның музыкасы мен поэзиясы Роберт Бернспен бір дәуірде жаралды және олар екеуі де салыстырмалы түрде жас шақта қайтыс болды.

Генри Фолдс

1843 жылы Бейт қаласында саусақ іздерін сот-медициналық мақсатта қолдану тұжырымын алғаш рет ұсынған Генри Фолдс дүниеге келді. Әлемнің көп жерін аралаған ол, қылмыскерлерді анықтау үшін саусақ іздерінің қолайлылығын түсіндірді және өз идеяларын жеткізу үшін Чарльз Дарвинге хат жазды. Алайда, ол хат жарияланбады. Генри Фолдс 1930 жылы 86 жасында қайтыс болды, өзінің еңбегіне лайықты құрмет көрсетілмегеніне өкінді. Оның Жапониядағы қызметі Токиодағы ескерткіш таспен мәңгіленді. 2007 жылы Сент-Маргарет шіркеуінің қабіріне жақын, Вулстантон қаласында да оның құрметіне мемориал орнатылды. 2004 жылғы 12 қарашада Бейт қаласының орталығында, оның туған үйі орналасқан Нью-Стрит көшесіне жақын жерде, түсіндірме тақталары бар айтулы ескерткіш тас ашылды.

Роберт Айткен

Айткен жерөлшеуші және картограф болған, ол 1829 жылы Бейт қаласында Айршир жаңа округтік атласын жариялаған.

Тоқыма бұйымдары

Біріккен Одақ актісі кезінде Бейтке зығыр мата саудасы енгізілді, ол өте кеңейді, сондықтан Бейт базарларына көршілес қалалардан саудагерлер әр апта сайын келіп тұратын. 1730 жылдары зығыр мата бизнесі төмендеп, оның орнына зығыр жіп саудасы дамыды. Кроуфорд ағайындар, зығыр және аяқ киім жіптерін өндірушілер 1775 жылы Краммокта ашылып, 1836 жылы Барр фермасындағы Баррмилдегі фабрикаға көшті. Фабрика қолы ауысып, 1946 жылға дейін "Англия тігін компаниясы" ретінде өндірісті жалғастырды. Бейт саудагерлері жергілікті жерде жасалған жіптерді сатып алып, Пейсли және Глазго өндірушілеріне сататын. Осы тауарға деген сұраныс жергілікті шаруаларды көп мөлшерде зығыр өсіруге ынталандырды, ал зығыр жіп саудасы шамамен 1760 жылы ең жоғары деңгейге жетті. Жібек марляның өндірісі екі сауданы да ығыстырды, 1777 жылдан 1789 жылға дейін қалада марля тоқитын станоктардың саны шамамен 170-ке жетті.

Жиһаз жасау

1845 жылдан 1980 жылдарға дейін Бейт Шотландиядағы ең маңызды жиһаз өндіруші қаласы ретінде танымал болды, және жоғары сапалы жиһаздарымен аты шықты. Өнеркәсіптің бастауы 1845 жылы жергілікті тұрғындарға қолмен жасалған жиһаз жасауды бастаған Мэтью Дейлге дейін жетеді. Дейлдің бұрынғы қызметкері Мэтью Поллок, қала сыртындағы Бейт Норт теміржол станциясы маңындағы фабрикаға машиналар енгізу арқылы өндірісті дамытты. Шамамен он екі жылдан кейін Поллок пен оның бауырлары фабриканы Роберт Балфурға сатып, өздерінің бизнесін кеңейту үшін қалаға көшіп келді. Балфур Поллок бауырлары сияқты, қала тұрғындарының жұмысқа жаяу баратындығына қарамастан, қызметкерлерді тартуда қиындықтарға тап болды. 1872 жылы ол Бейт Таун теміржол станциясының жанында зауыт салып, теміржол компаниясын шикізат пен дайын өнімді оңай тасымалдау үшін қосымша теміржол желісін салуға көндірді. Өнеркәсіп жергілікті аймаққа кеңейіп, жиһаз өндірісіндегі орталыққа айналды, және бүкіл әлемде танымал болды. 1920 жылдардың соңында көлік теміржолдан басқа бағытқа бұрылды, бірақ өнеркәсіп жоғары сапалы жиһаз өндіретін көптеген компаниялармен дамуын жалғастырды: Macneill Bros кеңес бөлмесі мен кітапхана жиһаздарына маманданған, Stevenson and Higgins көптеген қонақүйлер мен универмагтарға орнатылған лифт кабиналарын жасады, Balfours көп жыл бойы Шотландиядағы мантельдердің негізгі өндірушісі болды, олардың кейбіреулері әсем стильде жасалып, шебер ағаш кесушілердің дағдысын қажет етті. Matthew Pollock Ltd жиһазды Бейтке де, Бейтке де жеткізді. Мен Бейттенмін және RMS Queen Elizabeth II кемесі үшін жиһазды Бейтхрофт жеткізгенін ойлаймын.

Қазір Бейтте жиһаз өндірісі тоқтатылды, себебі әртүрлі өндіріс фирмалары жабылды. Жабылулар экономикалық төмендеу, өздігінен құрастырылатын жиһаз фирмаларымен бәсекелесе алмау және олардың танымалдылығының артуы сияқты көптеген проблемаларға байланысты болды. Соңғы ірі жиһаз өндіруші Beithcraft (бұрын Balfours) 1983 жылы жұмысын тоқтатты (бірнеше жыл бұрын зауыттың үлкен бөлігін жойған өрттен кейін), 420 жұмыс орны жойылды. Осы жабылу Бейттің елдегі маңызды жиһаз өндірушілерінің бірі ретіндегі беделін аяқтады. Осы ағаш өңдеу тарихы жергілікті футбол командасының лақап атында сақталған, Бейт Джуниорс командасы көбінесе "Кабес" (Cabinet Makers - жиһаз жасаушылар) деп аталады.

Д.М. Бейт

Бейт пен Баррмилл арасында ірі Қорғаныс қару-жарағы (ҚҚЖ) орталығы орналасқан. Бұл нысан 1943 жылы Корольдік Әскери-теңіз флоты үшін дәстүрлі Корольдік Әскери-теңіз қару-жарақ депосы, оқ-дәрілер қоймасы ретінде салынған. Қорғаныс министрлігі аймақта DM Beith қару-жарақ депосын күтіп келген. 2005 жылы Қорғаныс министрлігінің қайта ұйымдастыру жоспары аясында DM Beith-тегі 360 штаттық бірлік 60-қа қысқартылды. Бұл жабдықтар мен жабдықтаманы сақтау және тарату әдістеріндегі өзгерістерге байланысты болды, сонымен қатар 2010 жылға дейін жылына 50 миллион фунт стерлингке дейін шығындарды азайтуға мүмкіндік береді деп күтілді.

Өңірлік өндірістер

Тарихи тұрғыдан алғанда, жақында ғана аймақтағы ең ірі жұмыс берушілер Гленгарнок болат зауыты және Линвуд автомобиль құрастыру зауыты болды. Жиһаз өнеркәсібінен басқа, жергілікті тұрғындардың көп бөлігі осы өнеркәсіптерде жұмыс істеді. Болат зауыты өндірістің ең жоғары деңгейінде 3000 қызметкерді жұмысқа алды, бірақ 1985 жылы жабылған кезде саны 200-ге дейін азайды. Линвуд автомобиль зауыты BMC Mini-ге бәсекелес болған Hillman Imp көлігін шығарды және ең жоғары өндіріс кезеңінде 9000-ға дейін жұмыс орнын ұсынды, бірақ 1981 жылы Peugeot Citroen компаниясы оны жапты. Линвуд зауытының жабылуының тікелей және жанама салдарынан аймақта 13000 жұмысшы жұмыссыз қалды деп есептеледі.

Бейт - бүгінде

1966 жылы жергілікті сараптама бойынша халықтың 48% қала шегінен тыс жерде жұмыс істеген, ал қазір бұл көрсеткіш шамамен 80% құрайды. Қазіргі уақытта халық саны 6000-ға жуық, бұл 1966 жылдан бері салынған он жеке тұрғын үй кешендерінің аяқталуымен және қала ішіндегі участаларды жаңарту арқасында мүмкін болды. Қала Глазгомен жақсы көлік байланысына ие. Бейтті жаңартуға бағытталған аумақ 359 шаңырақты және 635 адамды құрайды (шамамен қала халқының 10%).

Ескі Кирк

Бейт-Олд-Кирк 1593 жылы приход шіркеуі ретінде салынды. Ол крест пішіндес және киелі Инанға арналған. 1800 жылы қоңырау мұнарасы мен сағаты қосылды. Ескі қоңырау әлі де тұр және мына жазуы бар: "Бұл қоңырауды Хью Монтгомери, Хессилхедтің ұлы, 1614 жылы сыйлады, ал Бейттің мұрагерлері 1734 жылы қайта құйды". Кирк жардың қауіпті беткейіне салынған, сондықтан 1807-1810 жылдары төбеден сәл жоғарырақ жаңа приход шіркеуі ретінде қайта салынды. Мұрагерлер содан кейін Олд Кирктің ескі бөліктерін жаңа шіркеуге көшіріп, тек кіреберіс есігін, сағатты және қоңырау мұнарасын қалдырды. Одан кейін ескі шіркеуден көп нәрсе қалмады, ол Вудсайд отбасының зираты ретінде пайдаланыла бастады. Бірақ кейіннен ол қосымша жерлеулер үшін жабылып, ішінара жаңартылды, ескі биік қабырғаның орнына қоршаулар қойылды және жерге жолдар салынды. Қазіргі уақытта ескі барондық отбасылардың ешқандай қабірлері сақталмаған, ал ең көне қабірлер 1710 жылға дейін барады. Кирк аумағында Spier және Dobie отбасыларына арналған бірнеше ескерткіштер орналасқан, сондай-ақ Hazelhead-тен шыққан Роберт Патрикке (Әскери ауруханалардың бас инспекторы) арналған ескерткіш те бар. 1840 жылдарға жататын күн сағатын да көруге болады, ал Реформа көшесінде Олд Кирк сарайынан шыққан деп саналатын тас гербті табуға болады.

Қалалық үй

Бейт Таунхаусы 1817 жылы халықтың қаржысына салынған; ғимараттың төменгі бөлігі бастапқыда екі дүкеннен тұрды, олардың бірі 1862 жылдан 1900 жылға дейін Джордж Б. Инглис басқарған темір саудасы болды. Жоғарғы залға әкелінгенге дейін тұтқындар ұсталатын шағын бөлме де болды, ол JP соты, шерифтің кіші қарыздар соты, жол қоршыларының отырысы және қоғамдық жиналыстар залы ретінде пайдаланылды. Ол сондай-ақ қоғамдық оқу бөлмесі ретінде де қолданылды. Алғашқы жиырма жыл бойы Таунхаус басқаруы Бейт, Далри және Килбирнидің әділеттерінің, приходтардың иелерінің, Бейттегі белгілі бір үйлердің иелерінің және соңында айқастың ішіндегі үйлердің жалға алушыларының қолында болды.

Ғибадат орындары

Бейтте 19 ғасырда салынған үш шіркеу орналасқан: Шотландия шіркеуінің екі Бейт шіркеуі және Мәңгілік жәрдем Әйелдің Рим-католик шіркеуі. Үшбірлік шіркеуі 1883 жылы архитектор Роберт Балдидің жобасымен салынды. Сыртқы жағының ерекшелігі – әдемі сегізбұрышты мұнара. Ішкі бөлігі 1917 жылы өрт салдарынан қирап, 1926 жылы қайта жаңартылды. Готикалық стильдегі, тіктөртбұрышты нефті, готикалық аркалы ғибадатханасы және шығыс жағында бір трансепті бар. Витраждарды Джон С. Холл & Co компаниясы жасаған. Органды 1937 жылы Хилл, Норман және Беард компаниясы орнатқан. Шіркеу C санаттағы ескерткіш болып табылады. Бейт Жоғары шіркеуі 1807 жылы салынды және 1885 жылы кеңейтілді. Биік бес қабатты мұнарасы бар готикалық T пішіндес кирк. Витраждардың авторы – Гордон Вебстер. 1885 жылы Харрисон және Харрисон компаниясы құбырлы орган орнатқан. Жоғары шіркеу B санаттағы ескерткіш. Мәңгілік жәрдем Әйелдің Рим-католик шіркеуі 1816 жылы, бұрынғы 1761 жылғы ғимаратты алмастыру үшін, шіркеу қорымен бірге салынды. 1910 жылы қайта салынды және 1921 жылы Рим-католиктердің құдайға сыйынған орнына айналды.

Скапа коттедж

Scapa Cottage жергілікті тұрғындарда "Думми Коттедж" деп белгілі. Құмтастан салынған ғимараттың сыртындағы барлық беті ерекше көрініс беретін іздермен ойылып жасалған; бұрын ол жол төлемі қабылдайтын үй болған. Ескі кездерде осы коттеджде саңырау және сөйлей алмайтын жас жігіт тұрғандықтан, оған "Думми Коттедж" деген есім берілген.

Килбирни көлінің

Килбирни көлі (NS 330 543), Килбирни, Гленгарнок және Бейт арасындағы тасқын салынған аймақта орналасқан, оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай дерлік созылып, көбінесе шамамен ені бар және шамамен ауданына ие. Көлді негізінен Майх суымен толықтырады, ал Касл Семпл көліне құятын Дуббс суы көлден суды шығарады. Ерте авторлар жиі "Гарнот" немесе "Гарнотт" терминін қолданады, бұл Килбирни көлі мен Лох Виннохты (Барр және Касл Семпл көлдері) біріктіретін бір үлкен көлге сілтеме болуы мүмкін. Боэце өзінің 1527 жылғы Historia Gentis Scotorum (Шотландия халқының тарихы) кітабында бұл бірлік "балыққа толы Лох-Дундан ешқандай айырмасы жоқ" деді. Локвинок аймағында дренаж жүйелері мен шаруашылық жұмыстарының ұзақ тарихы бар, ал үйлестірілген әрекеттер шамамен 1691 жылдан бастап Лорд Семпилдің бастамасымен, содан кейін 1774 жылы Касл Семпил полковнигі Макдоуэл, Бернфуттың Джеймс Адамсы және басқалардың күш-жігерімен жүзеге асырылды. Осы дренаж жұмыстарына дейін Лох Виннох пен Килбирни көлі су тасқыны кезінде жиі жақын болып, тіпті бірігіп кеткен, сондықтан Боэце, Холлингс және Петруччо Убальдини сияқты ерте жазушылар оларды бір көл деп санап, "Гарнот" немесе "Гарнотт" деп атаған. Мектеп бастапқыда ақы төленетін күндізгі және интернат мектеп ретінде ашылды, 1937 жылы округтік білім беру жүйесінің бір бөлігіне айналды. Гарнок академиясы салынғаннан кейін, Шпиер мектебі 1973 жылы жабылды және ғимараттар 1984 жылы бұзылды. Роберт Спиер мен оның отбасы Бейт қаласында, бұрынғы Ванг көшесі болған Эглинтон көшесінде, 62-ші үйінде тұрды және олардың жерінде ерекше жеке капелласы болды. Орман мен бақтардың кеңістігі итті серуендетушілер, құс бақылаушылар және ауылдық жерді тамашалауға келгендер үшін танымал орын болып табылады. Спиер отбасына арналған бірнеше ескерткіштер Олд-Кирк аумағында және жергілікті жерлерде орналасқан. Гейлсленд – Шотландия шіркеуінің CrossReach бағдарламасының бөлігі ретінде басқарылатын арнайы мектеп болды.

Краммак үйі

Бұл сарай және оған қарасты жер Бейттің шетінде, қазір Глазгоға дейінгі басты Далри – Глазго тас жолымен тілінген аймақта орналасқан. 18 ғасырда Керр отбасы үшін салынған Краммок 1815 жылы Уильям Уилсонға сатылды, ол үйді кеңейтіп, жерді жақсартты. Тарихшы және жазушы Джеймс Доби мен оның отбасы 1836 жылдан бастап осы жерде тұрды. Қазір бұзылып, орнына тұрғын үйлер салынған, бірақ кейбір шекара қабырғалары мен коттедж сақталған. Асүй бағына кіргізілген тарихи тастар, соның ішінде «ғибадатхана» деп аталатын аркалы тас, Солтүстік Айршир мұра орталығына тапсырылды. Бұл тастардың суреттерін төмендегі Галерея бөлімінен қарауға болады. Джеймс Добиді еске алу үшін тақта Бейт-Олд-Кирк шіркеуінде орнатылған.

Сот төбесі

Сот төбесі Бейт төбесінің жанында, Бейт қамалының орнының төменінде, Гейтсайдта, Бейттің ескі барониясында орналасқан. Доби былай мәлімдейді: бұл Килвиннинг аббатының вассалдары мен жалдамалы жұмысшыларына әділдік тағайындаған төбе. Бұл кішкентай шатқалдың етегінде орналасқан, жазық беті бар, сопақша келген үйінді. Үйіндінің беткейлерінде бірнеше ірі тастар көрінеді. Ол шөппен жабылған, тіккендегі таудың төменгі бөлігінде орналасқан және көбінесе қолмен жасалған. Бұрынғы Богхолл көлінің (NS35SE 14 қараңыз) бұл батпақты ағынында, оны айналып өтетін арна салынғанға дейін, үйінді оқшауланған болуы мүмкін. 12 ғасырда Бейт барониясы Сер Ричард де Морвиллдің әйелімен Килвиннинг аббаттығының тиронн монахтарына сыйға берілді. Монахтардың шаруашылығы немесе Гранж Гранж төбесі деген атпен белгіленген, ал аймақта болған қамалмен қоршалған мұнара аббаттың баронияға келіп, Сот төбесінде әділдік орындағанда немесе басқа да істермен айналысқандағы жергілікті тұрағы болған болуы мүмкін, кейіннен жергілікті лардтың да мекені болды. Мұнараның немесе қора ғимараттарының нақты қалдықтары табылған жоқ, алайда жергілікті пастор Джордж Колвилл жазған 1845 жылғы «Жаңа статистикалық есептемеде» қамал Сот төбесінің жанында тұрғандығы айтылған.

Богхолл көлінің

Бренд немесе Бран – бұрын Богхолл көлі деп аталатын көлдің ескі аты. Қазірге таяу толығымен құрғап қалған бұл көл – Поугри Бёрн өзенінің басты бастауы және ішінара Богхолл жерінде орналасқан. Көлдің жағасында немесе айналасында емен немесе қарағаш ағашынан жасалған үйінділер мен қазықтар табылды, және олар кранногтардың қалдықтары болуы мүмкін деген болжам бар.

Бейт Рокинг Стоун

Бейт Рокинг Стоун, Кафф төбесінде орналасқан. Жергілікті халықтың әңгімелеріне сәйкес, киелі Инан осы тасқа жиі келіпті. Аңыз бойынша, тас көзге көрінбейтін білікте оңнан-солға қарай қозғалған, алайда қазір ол қозғалмайды және тас толығымен жерге бекітілген. 1907 жылы "Камнок Хроникасы" газетінде тастың орнынан жылғауының себебі жайлы мақала жарияланған. Мақалаға Роберт Бойл мен Роберт Кьюри қол қойған.

Саздықтар (Ангелдің үлесі саңырауқұлағы)

Уиллоуярдс пен оның виски қоймасын қоршаған аймақ, тірі және тірі емес беттердің барлығында әртүрлі деңгейде көрінетін қара дақпен сипатталады. Осы қара және жұмсақ қабықтың себебін ғылыми тұрғыдан анықтауға бастаған алғашқы зерттеулердің бір бөлігі Уиллоуярдтан алынған үлгілерді пайдаланып жүргізілді. Көбінесе "қойма дағы" деп аталатын бұл құбылысты тудыратын организм – қара саңырауқұлақ, Baudoinia compniacensis, ол зиянсыз және виски шелектерінен буланған спирттің "Періштелердің үлесімен" қоректенеді.

Демография

Ұлттық статистика басқармасының мәліметтері бойынша, 2011 жылғы санақ бойынша Бейт қаласының 6200 тұрғынының 91,2 пайызы Шотландияда, 6,9 пайызы Ұлыбританияда, 0,8 пайызы Еуропалық Одақтың басқа елдерінен, ал 1,2 пайызы басқа елдерде туған деп көрсетілген. Бейт Глазго орталық станциясына тікелей теміржол байланысын қамтамасыз етеді және Клайд жағалауына, сондай-ақ Глазго Прествик әуежайына қатынайтын қызметтер ұсынады. Бейт Глазго халықаралық әуежайынан оңтүстік-батысқа қарай, Глазго Прествик әуежайынан солтүстікке қарай және Эдинбург әуежайынан батысқа қарай орналасқан.

Футбол

Жергілікті футбол клубы, Бейт-Жуниорс, 1938 жылы 1920 жылдары Шотландия футбол лигасында ойнаған Бейт клубының ізбасары ретінде құрылды. Командада қатысады және өздерінің үй ойындарын Беллсдейл паркінде өткізеді, ол еңісімен танымал. Клубтың ең әйгілі бұрынғы ойыншысы – Стив Кларк, ол «Сент-Миррен» және «Челси» клубтарында ойнаған, сондай-ақ «Вест-Бромвич Альбион», «Рединг» және «Килмарнок» клубтарын жаттықтырған. Қазіргі таңда ол Шотландия ұлттық құрамасының бас жаттықтырушысы.

Астромен бірге

Бейт Астро Бейт Трасттың ықпалымен құрылды. 2010 жыл бойындағы науқандар мен лоббилеудің нәтижесінде Солтүстік Айршир кеңесі 2012 жылдың сәуір айында жабық ғимараттар қоғамдық басқаруға өтетін алдында синтетикалық алаңды жөндеуге 300 000 фунт стерлинг бөлді. Бейт Траст екі шөп алаңы мен ауыстыру павильондарына қоғамдық меншік құқығын да қамтамасыз етті. Бейт Астро – толық өлшемді, он бір адамдық синтетикалық алаң, қазір оны Бейт Траст пен оның серіктес қоғамдық бағдарламалары мен топтары ғана емес, сонымен қатар Бейт Джуниорс футбол клубы және барлық он екі Бейт қауымдық футбол клубы да пайдаланады.

Регби

Бейттің жалғыз регби футбол клубы, «Олд Спирианс» 1972 жылы Далри орта мектебінің түлектері клубымен (Dalry High School FP) бірігіп, «Гарнок RFC» клубын құрды. Бұл, Спиер мектебінің, Далри орта мектебінің, Килбирни орталық мектебінің және Бейт академиясының жабылуымен қатар жүрді, олардың барлығы «Гарнок академиясын» құру үшін біріктірілді. «Олд Спирианс» клубы 20 ғасырдың басында құрылған және 1911 жылы Шотландия регби одағына мүше болған. «Гарнок» өз алаңындағы ойындарын Килбирни көлінің жағасындағы «Лохшор» стадионында өткізеді және 2010 жылғы мәлімет бойынша, Шотландияның «Гидро Премьер-лигасының» 3-ші дивизионында ойнайды.

Гольф

Бейтте сондай-ақ қаланың шығысындағы Бихолм ауданында, Лохланд төбесіндегі Сент-Инан орындығынан жаяу арақашықтықта орналасқан 18 тесікті, 68 парлы гольф алаңы бар.

Кино

Қаладағы Джордж кинотеатры 1982 жылдың күзінде сатылымға қойылды, бірақ сол Рождество маусымында «E.T.» фильмінің күтпеген сәтті көрсетілімі келесі жазға дейін оны ашық ұстауға мүмкіндік берді. Соңында 1983 жылдың 25 маусымында бильярд клубына айналдыру үшін жабылды, алайда ғимарат кейіннен бұзылып кетті.