Кіріспе
1957 жылы түсірілген Роберт Альтманның фильмі — Роберт Альтманның жазған, өндірген және режиссерлік еткен 1957 жылғы американдық драмалық фильмі. Альтманның режиссерлік дебюті болғандықтан, ол оны 1956 жылдың жазында Миссури штатының Канзас-Сити қаласында, 63 000 долларлық бюджетпен түсірді. Бұл Альтманның режиссерлік дебюті ғана емес, сонымен қатар Том Лафлиннің кинодағы алғашқы рөлі.
The Delinquents is a 1957 American drama film written, produced, and directed by Robert Altman. As the directorial debut of Altman, he filmed it in his hometown of Kansas City, Missouri during the summer of 1956 on a $63,000 budget. It is not only the first film Altman directed, but also the first to star Tom Laughlin.
Өмірбаян
Элмер Роден-күлкі Кензас-Ситидегі кинотеатрлар желісінің иесі, Миссури, Канзас, Арканзас, Айова, Оклахома және Солтүстік Дакота штаттарындағы көрнекті «Commonwealth Theaters» желісінің президенті болды. Роден фильмдерді өндірумен айналысуды қалады. Оның фильмдерді таратуға қажетті құралдары мен инвестиция үшін жеткілікті капиталы болды. Телевизия көрермендерді кинотеатрлардан тартып алғанымен, жасөспірімдер әлі де кинотеатрларға жиі баратын, ал жақын арада кинопродюсерлер үлкен «жасөспірімдер нарығын» пайдалана алатынын түсінді. 1950 жылдардың ортасынан соңына қарай, American International Pictures компаниясының «Shake, Rattle & Rock!» және «Hot Rod Girl» сияқты жасөспірімдер нарығына бағытталған фильмдерінің сәттілігінен кейін, «эксплуатациялық фильмдер» деп аталатын фильмдердің үлкен толқыны Голливудтың ірі студиялары мен тәуелсіз компаниялардың бірігіп жасауымен пайда болды. 1950 жылдардағы жасөспірімдер фильмдерінің тақырыптарына жасөспірімдердің құқық бұзушылығы, рок-н-ролл, қорқыныш, ғылыми фантастика және жылдам көліктер кіретін. Роден-күлкі киноиндустриясындағы осы өзгерістерді байқаған алғашқы тәуелсіз кинотеатр иелерінің бірі болды және оны өзінің бизнесі үшін пайдалы етуге бекінді. «Paramount Ruling» шешімінің «келісім туралы жарлық» бөлігіне сәйкес, ірі студиялар монополияға қарсы шешіммен өздерінің кинотеатрлар желісін брондаудан шектелді. Бірақ «Commonwealth» желісі және басқа да шағын аймақтық тәуелсіз кинокомпаниялар, бұрын фильм өндірушілер ретінде танылмағандықтан, осы ережеден босатылды. Бұл төмен бюджетті аймақтық кинорежиссерлердің дәуірінің бастауы болды. Роден «жасөспірімдер фильмдерін» арзанға өндіріп, оларды өзінің «Commonwealth» желісіне сатса, оған жақсы пайда табуға болатынын ойлады. Сондықтан 1956 жылдың көктемінде ол Канзас-Ситидегі басқа жергілікті кәсіпкерлердің көмегімен 63 000 доллар жинады, өзінің алғашқы жасөспірімдер фильмінің қиын жасөспірімдер туралы болатынын шешті, оған атауын ойлап қойды және жергілікті кинорежиссер Роберт Альтманды (Роден-күлкімен жақсы таныс және жергілікті «Calvin Company» үшін өндірістік фильмдер мен деректі фильмдер түсірген) фильмді жазу және режиссерлік ету үшін жалдады. «Blackboard Jungle», «The Wild One» және «Rebel Without a Cause» сияқты фильмдерден шабыт алып, Альтман «The Delinquents» фильмінің сценарийін 5-7 күнде жазды.
Кастинг
Роден сценарийді мақұлдады және Олтманға актерлерді таңдауға, түсірілім ордаларын іздеуге және басқа да қажетті жұмыстарға рұқсат берді. Көптеген актерлердің ішінде Олтман Канзас-Ситидегі жергілікті актерлерге жүгінді, олармен қоғамдық театрларда және индустриалдық фильмдерде бірге жұмыс істеген, соның ішінде Джеймс Ланц, Леонард Белове және Кермит Эколс, сондай-ақ оның сол кездегі әйелі Лотос Корелли және сегіз жасар қызы Кристин. Дегенмен, Голливуд стиліндегі фильм түсіруді көздеген Олтман мен Роден Калифорнияға сапар шегіп, үш басты рөлге актерлерді іздеді. Олар Чолли рөліне «Blackboard Jungle» фильмінен Питер Миллерді, ал Эдди рөліне Рихард Бакалянды таңдады. Том Лафлин басты рөлдегі Скотти рөліне ие болды, бұл оның кинодағы тұңғыш дебюты болды. Олтман мен Роден Калифорниядан дыбыс режиссері Боб Пост және оператор Гарри Бирчпен бірге қайтып келді. Олтман өзінің достарын және «Calvin» компаниясындағы әріптестерін түсірілім тобына шақырды, олардың ішінде режиссердің ассистенті/атқарушы продюсері Реза Бадийи және оның қарындасы Джоан продюсерлік менеджер ретінде жұмыс істеді. Олтман Канзас-Ситидегі түсірілім ордаларын іздестіріп, Лоуз-паркті, сондай-ақ өзінің сүйікті орындарының бірі – Jewel Box Nightclub-ты, сонымен қатар Crest Drive In Theater (Роденге тиесілі) және Allen's Drive In сияқты бірнеше танымал жасөспірімдер жиналатын орындарды таңдады. Канзас-Ситиде туған Джордж Кунның көмегімен, фильмдегі жасөспірімдер тобының актерлерінің бірі, Олтман Скотти мен Дженистің үйлерін уақытша пайдалануға рұқсат алды. Олардың бірі Кун мен оның ата-анасына, екіншісі олардың көршілеріне тиесілі болды.
Түсірілім
Олтман 1956 жылдың жазында үш апта ішінде "Бұзықтар" фильмін түсірді. Роден ресми түрде атқарушы өндіруші болғанымен, Альтман осы жұмыстың көп бөлігін өзі атқарды. Альтман кейін жылдар өткен соң былай деді: "Мен осы туындыны бес күнде жаздым, актерлерді іріктедім, түсірілім орнын таңдадым, генераторды жүргіздім, адамдарды жинадым, ешқандай ақша алмадым, жай ғана істедік, сонда барлық нәрсе осылай болды". Альтманға жергілікті кәсіпкерлер мен Канзас-Сити полиция департаменті де көмектесті. Альтман мен Роден бұзықтар мен олардың проблемаларын дұрыс бейнелеу үшін полицияға барып, көшелерді жабу және полиция бөлімін кейбір сахналарға пайдалану үшін олардың ынтымақтастығын алу үшін хабарласты. Олар фильмде актерлер ретінде нағыз полиция қызметкерлерін де пайдаланды. Альтманның түсірілім тобы көбінесе оның Кальвинмен бірге жұмыс істеген әріптестерінен құралды. Кальвин фотографы Чарльз Паддок операторлық режиссер, ал Бадии – режиссердің ассистенті болды. Кальвин суретшісі және дизайнер (сонымен қатар Альтманның жеңешесі) Чет Аллен көркемдік директор, ал Альтманның қарындасы Джоан сценарийші (немесе сценарийді жазатын адам) қызметін атқарды, ал Альтманның әйелі (Лотос Корелли) мен қызы Кристин де фильмде түсті. Альтманның Канзас-Сити тобында калифорниялық Гарри Бирч (оператор) және Боб Пост (дыбыс жазушы) да болды. Лохлинге рөл берген кезде Альтман Боб Лонгнекермен кеңесті, ол – Лохлиннің жалғыз агенті еді. Лохлин мен Альтман актерлік өнер туралы әртүрлі пікірде болды. Альтман үшін Лохлин "ешқандай жақсылықты көрмейтін адам" еді, ол дінге келгенде кінәлі еді, "үлкен католиктерге сенуші және Джеймс Дин комплексімен жүрді". Бірде Альтман Лохлиннің физикалық шаршаған күйде көрінуі керек болатын сахнаны түсіруге дайын болғанда, Лохлин "Мен қазір көңіл күйге енуім керек" деп кешірім сұрады. Содан кейін Лохлин актерлер мен түсірілім тобы күтіп тұрғанда бірнеше рет блок айналып жүгіруді талап етті. Лохлин "Джеймс Диннің не істегенін естігеннің бәрін" жасауға тырысты, бірақ Лохлиннің актерлік әдістері актерлер мен түсірілім тобының қалғанына ұнаған жоқ, ол фильмнен кетуді қалады. Альтман содан кейін байланыс үшін келісімге келді, ол бойынша Альтман Лохлинге кез келген сахнада нені қалайтынын нақты айтатын еді. Альтманның айтуынша, Лохлин "фильмнің соңғы жартысын наразылықпен орындады". Өзін "әдістемелік актер" емес, "Станиславский актері" деп сипаттаған Лохлин өндірісті "өте әуесқой" деп сипаттады, Альтманның ұйымдастырушылық қабілетінің жетіспеушілігіне наразы болды, мысалы, Лохлин камераны өзі қосып, Альтман түсірілім тобына келгенше күтудің орнына сахнаны түсіруді шешті (өндіріс Роденнің ақшасына жүргізіліп жатқаны үшін өкініш сезінді), бұл Лохлиннің режиссер болуының бастамасы болды. Альтманның эксперименталды режиссерлік стилі әлі де дамып жатқан еді, бірақ оның болашақ режиссерлік жетістіктерінің бір белгісі Альтманның жас актерлерінің бірі Сьюэллен Фридтің фильмдегі кешкі той сахнасын түсіру туралы айтқан әңгімесінен көрінеді: "Ол Уолворт бульварынан ескі үйді жалға алды және бізге өміріміздегі ең қызықты кешті өткізіп жатқандай болыңыз деді, ал ол камераны бөлмеден бөлмеге жылжытып, не болып жатқанын түсірді. Біз камераның қашан іске қосылатынын білмедік. Біз жай ғана қатты көңіл көтердік". Альтман (фильмді жазуды ол өз қарындасы Джоанға диктант жазған, сахналар түсірілім алаңында импровизацияланатын көрінеді) сценарий жасау туралы ойларын білдірді, ол кейіпкерлердің дауысы бірдей болмайтындай сценарий жасау туралы ойларын айтты.
Өндірістен кейінгі
Соңында, "Delinquents" фильмі де "техникалық өте жақсы жасалғаны" үшін аталып (және мақталып) өтті, әсіресе қара-ақ түстің сапасы үшін. Оператор Чарльз Падок "Жиназашылар" фильмін түсіруге кіріспес бұрын, Олтман оған "Асфальт джунглилері" фильмін көруге және сол фильмнің жарықтандыру стилін қайталауға кеңес бергенін айтты. Фильмнің түсірілімі 1956 жылдың тамыз айында аяқталды. Олтманның Роденмен жасасқан шартында фильмнің пост-өндірісі мен монтаждалуы Голливудта кәсіби деңгейде жүзеге асырылатыны туралы шарт болған. Тамыздың соңында Олтман мен Реза Бадии Калифорнияға Хелен Тернермен бірге машинамен (Роден әуе билетін мақұлдамады) бара жатып фильмді монтаждады. Фред Браун дыбыс эффектілерін қосты. Аяқталған фильмті басқа студиялармен бәсекелесу үшін жасөспірімдерге қатысты фильмді қалаған United Artists компаниясы 150 000 долларға алды. United Artists аяғын сәл өзгертті және басы мен соңына бір актердің нұсқаулық сөздерін қосты. Олтман фильмнің алдын ала көрсетілімін көргенге дейін бұл туралы білмеді және оған бұл ұнамады.
Шығарылуы және мұрасы
"Делинквенттер" 1957 жылдың ақпан айында Канзас-Ситиде әлемдік премьерасын өткізді. Фильм көрсетілімінен бұрын тікелей музыка, би сайысы және фильмде жұмыс істеген тұрғындарды тасымалдаған Corvette көліктерінің шеруі өтті. Бұл оқиға тікелей радио хабарымен жарық көрді және театрдың шамдары жандырылды. 1957 жылы фильмді Ұлыбританиялық фильмдерді жіктеу кеңесі қабылдамады. "United Artists" компаниясы келесі айда фильмді бүкіл әлем бойынша шығарды. Фильм кеңінен көрсетілмеді, көбінесе ашық аспан кинотеатрларында көрсетілді. Дегенмен, ол "United Artists" компаниясына 1,000,000 доллар табыс әкелді. Альфред Хичкок фильмді көрген соң, Альтманға "Альфред Хичкокпен ұсынылады" телесериалының эпизодтарын режиссерлік етуге шақырды, бұл Альтманның келесі он жылда телевизияда жұмыс істеуіне мүмкіндік берді. Роден Канзас-Ситиде тағы бір фильм түсірді ("The Cool and the Crazy") және TIME журналында "жаңа толқын" продюсерлердің бірі ретінде танылды. Одан кейін ол Голливудта жасөсперімдердің қылмыстық әрекеттері туралы "Daddy O" фильмін түсірді, бірақ оның шағын магнаттық дәуірі ұзаққа созылмады. Ішімдікке тәуелді болған ол 1959 жылы 37 жасында жүрек талмасынан үш ай кейін қайтыс болды.
Үй медиасы
2011 жылдың 29 сәуірінен бастап фильм Amazon.com арқылы DVD-R форматында жарық көрді.