20 ғасырдағы «Fox Film Corporation» студиясының тарихы

Кіріспе

Американдық кино өндіріс компаниясы, 1915–1935 ж.
Жойылып кеткен киностудиясы

Fox Film Corporation (кейде «Фокс студиясы» деп те аталады) – Уильям Фокс (1879–1952) 1915 жылы оның бұрынғы «Үлкен Нью-Йорк фильмінің жалға беру компаниясы» мен «Box Office Attraction Company» (1913 жылы құрылған) компанияларын біріктіру арқылы құрылған тәуелсіз американдық кино өндіріс студиясы. Компанияның алғашқы киностудиясы Нью-Джерси штатының Форт-Ли қаласында ашылды, бірақ 1917 жылы Уильям Фокс Сол М. Вурцельді Голливудқа, Калифорнияға, кино түсіруге ыңғайлы жағдайлары бар Батыс жағалаудағы студияның өндіріс құрылыстарын қадағалау үшін жіберді. 1926 жылдың 23 шілдесінде компания дыбысты фильмге жазуға арналған Movietone дыбыс жүйесінің патентін сатып алды. 1929 жылғы Уолл-стрит құлауынан кейін Уильям Фокс 1930 жылы жаулап алу кезінде компанияның бақылауын жоғалтты. Жаңа президент Сидни Р. Кент басшылығымен жаңа иелері, негізін қалаушылар Джозеф М. Шенк және оның досы Даррил Занукпен бірге «ХХ ғасыр фильмдерімен» бірігу мүмкіндігін талқылай бастады. Шенк, Занук және Спайрос Скоурас 1935 жылы «Фокс студиясын» «Twentieth Century» компаниясымен біріктіріп, «20th Century Fox» компаниясын құрды.

Өмірбаян

Уильям Фокс 1904 жылы Бруклиндегі никелодеонның үштен бір бөлігін 1667 долларға сатып алғанда киноиндустриясына қадам басты. Ол алғашқы орнынан түскен пайдасын қайта инвестициялап, қаладағы он бес ұқсас орынға кеңейді және сол кездегі ірі студиялардан фильмдер сатып алды: Biograph, Essanay, Kalem, Lubin, Pathé, Selig, Phonoson Coles, Tsereteli және Vitagraph. Одан кейін ол тікелей көрсетілімдермен қатар кинофильмдер де көрсетіп, сәттілікке жетті. Содан кейін ол үлкен орындарға кеңейді, ескі Гайти театрын сатып алып, Нью-Йорк пен Нью-Джерсиде, соның ішінде Музыка академиясында сатып алуларын жалғастырды. Фокс киноиндустриясына фильмдерді дистрибьютор ретінде «Үлкен Нью-Йорк киносынды жалға беру компаниясын» құру арқылы одан әрі инвестиция салды. Ірі киностудиялар 1908 жылы «Motion Picture Patents Company» және 1910 жылы «General Film Company» компанияларын құрып, кинофильмдерді жасау және тарату монополиясын құруға тырысты. Фокс монополияға сатудан бас тартты және Шерман монополияға қарсы заңы бойынша сотқа шағымданып, ақырында 370 000 доллар төлемақы алды, сондай-ақ фильмдердің ұзындығы мен сценарийлерге төленетін бағаларға қойылған шектеулерді жойды. 1914 жылы ол өзінің бизнесінің кеңейген ауқымын көрсете отырып, компанияны «Box Office Attraction Company» деп атады. Ол «Balboa Amusement Producing Company» киностудиясымен келісімшарт жасасты, олардың барлық фильмдерін Нью-Йорк аймағындағы театрларда көрсету үшін сатып алды және осы фильмдердің көшірмелерін бүкіл ел бойынша басқа көрсетушілерге жалға берді. Ол сондай-ақ Винсор Маккейдің «Герти динозавры» сияқты басқа да материалдарды дистрибьюциялауды жалғастырды. Кейіннен сол жылы Фокс басқа компанияларға тым көп тәуелді болудың дұрыс емес екенін түсінді, сондықтан ол Нью-Джерси штатының Форт-Ли қаласындағы «Éclair» студиясының базасын, сондай-ақ Стейтен-Айлендтегі жерді сатып алды және актерлер мен түсірілім тобын ұйымдастырды. Компания «Box Office Attraction Company» деген атпен киностудияға айналды, ал оның алғашқы фильмі «Life's Shop Window» болды.

William Fox entered the film industry in 1904 when he purchased a one third share of a Brooklyn nickelodeon for $1,667. He reinvested his profits from that initial location, expanding to fifteen similar venues in the city, and purchasing prints from the major studios of the time: Biograph, Essanay, Kalem, Lubin, Pathé, Selig, Phonoson Coles, Tsereteli and Vitagraph. After experiencing further success presenting live vaudeville routines along with motion pictures, he expanded into larger venues beginning with his purchase of the disused Gaiety theater, and continuing with acquisitions throughout New York City and New Jersey, including the Academy of Music. Fox invested further in the film industry by founding the Greater New York Film Rental Company as a film distributor. The major film studios responded by forming the Motion Picture Patents Company in 1908 and the General Film Company in 1910, in an effort to create a monopoly on the creation and distribution of motion pictures. Fox refused to sell out to the monopoly, and sued under the Sherman Antitrust Act, eventually receiving a $370,000 settlement, and ending restrictions on the length of films and the prices that could be paid for screenplays. In 1914, reflecting the broader scope of his business, he renamed it the Box Office Attraction Company He entered into a contract with the Balboa Amusement Producing Company film studio, purchasing all of their films for showing in his New York area theaters and renting the prints to other exhibitors nationwide. He also continued to distribute material from other sources, such as Winsor McCay's early animated film Gertie the Dinosaur. Later that year, Fox concluded that it was unwise to be so dependent on other companies, so he purchased the Éclair studio facilities in Fort Lee, New Jersey, along with property in Staten Island, and arranged for actors and crew. The company became a film studio, using the name Box Office Attraction Company; its first release was Life's Shop Window.

Fox Film Corporation компаниясы

Шоуменге қарағанда кәсіпкерлік қабілеті жоғары болған Фокс театрларды сатып алу мен салуға күш салды, ал фильмдер оған екінші деңгейдегі маңызға ие болды. Компанияның алғашқы киностудиясы Форт-Лиде ашылды, онда 20 ғасырдың басында Американың алғашқы киноиндустриясындағы оның және тағы да көптеген киностудиялар орналасқан болатын. 1917 жылы Уильям Фокс Сол М. Вурцельді Голливудқа, студияның Батыс жағалауындағы өндіріс орталықтарын бақылау үшін жіберді, онда кино түсіруге қолайлырақ және арзан жағдайлар болды. 1915-1919 жылдар аралығында «Вамп» атымен танымал Теда Бараның қатысуымен түсірілген фильмдер арқылы «Fox Films» миллиондаған доллар табыс тапты, ол өте ерекше экзотикалық бейнелерді көрсету қабілетімен көзге түсті. Дыбыс технологиясы енгізілгеннен кейін Фокс кинодағы дыбыс беру процесіне құқықтарды алуға кірісті. 1925-1926 жылдары Фокс Фримен Харрисон Оуэнстің жұмысына, үш неміс өнертапқышының ойлап тапқан «Tri Ergon» жүйесіне және Теодор Кейстің жұмысына АҚШ құқықтарын сатып алды. Осының нәтижесінде «Movietone Studio»-да жасалған, кейін «Fox Movietone» деп аталған дыбыс жүйесі пайда болды. Сол жылы компания музыка мен дыбыс эффектілері бар фильмдерді ұсына бастады, ал келесі жылы «Fox Movietone News» апталық жаңалықтар фильмін көрсетуге кірісті, ол 1963 жылға дейін көрсетілді. Компанияның өсуіне байланысты кеңістік қажет болды, сондықтан 1926 жылы Фокс Беверли-Хиллстің батысындағы ашық даладан 300 акр (1,2 км²) жер сатып алып, сол заманның ең жабдықталған студиясы «Movietone City»-ді салды. Уильям Фокс Нью-Йоркте қалуды жөн көргендіктен, «Fox Film Corporation»-ның Голливудтағы фильмдерін көбінесе Фокс киноөндірушілері басқарды. Жанет Гейнор 1920 жылдардың соңында компанияның ең танымал жұлдыздарының біріне айналды, ал кейін пара беру және жалған куәлік беру айыптарымен түрмеге қамалды. 500-ден астам кинотеатры бар «Fox Film» компаниясы таратылды. Банктің мәжбүрлі түрде жүргізген қайта ұйымдастыруы компанияны біраз уақытқа қолдады, бірақ оның үлкендігіне қарамастан, Фокс өздігінен тұра алмайтыны анық болды. Уильям Фокс өзінің компаниясынан қуылғанына наразылық білдірді және 1933 жылы жарық көрген «Уптон Синклер Уильям Фоксты таныстырады» кітабында оны өзіне қарсы жасалған қастандық ретінде көрсетті.

Always more of an entrepreneur than a showman, Fox concentrated on acquiring and building theaters; pictures were secondary. The company's first film studios were set up in Fort Lee where it and many other early film studios in America's first motion picture industry were based at the beginning of the 20th century. In 1917, William Fox sent Sol M. Wurtzel to Hollywood to oversee the studio's West Coast production facilities where a more hospitable and cost effective climate existed for filmmaking. Between 1915 and 1919, Fox Films earned millions of dollars through films featuring Theda Bara, known as "The Vamp" due to her unique ability to display exoticism. With the introduction of sound technology, Fox moved to acquire the rights to a sound on film process. In the years 1925–26, Fox purchased the rights to the work of Freeman Harrison Owens, the U. S. rights to the Tri Ergon system invented by three German inventors, and the work of Theodore Case. This resulted in the Movietone sound system later known as "Fox Movietone" developed at the Movietone Studio. Later that year, the company began offering films with a music and effects track, and the following year Fox began the weekly Fox Movietone News feature, that ran until 1963. The growing company needed space, and in 1926 Fox acquired 300 acres (1.2 km2) in the open country west of Beverly Hills and built "Movietone City", the best equipped studio of its time. Because William Fox opted to remain in New York, much of the Hollywood filmmaking at the Fox Film Corporation was instead managed by Fox's movie makers. Janet Gaynor would also become one of the company's most prominent stars by the late 1920s. and later ended up in jail on bribery and perjury charges. Fox Film, with more than 500 theatres, was placed in receivership. A bank mandated reorganization propped the company up for a time, but it soon became apparent that despite its size, Fox could not stand on its own. William Fox resented the way he was forced out of his company and portrayed it as an active conspiracy against him in the 1933 book Upton Sinclair Presents William Fox.

Бірігу

Жаңа президент Сидни Кент басшылығымен жаңа иелері 1935 жылдың көктемінде жаңа ғана құрылған, бірақ күшті тәуелсіз Twentieth Century Pictures компаниясымен келіссөздер жүргізе бастады. Сол көктемде екі компания бірігіп, 20th Century Fox болып құрылды. Компания 1985 жылы News Corporation компаниясымен сатып алынып, кейіннен 2020 жылы The Walt Disney Company компаниясы сатып алып, 20th Century Studios деп атады. Көп жылдар бойы 20th Century Fox 1915 жылы құрылғанын айтты; мысалы, 1945 жылды 30 жылдық мерекесі ретінде атап өтті. Дегенмен, соңғы жылдары 1935 жылғы бірігуді құрылған күні деп есептейді, 2010 жылы 95 жылдық емес, 75 жылдық мерекесін тойлады.