Бедейл: Солтүстік Йоркширдің тарихы мен мұрасы

Кіріспе

Солтүстік Йоркширдегі базар қаласы және азаматтық приход, Англия.

Беделл (Bedale) – Солтүстік Йоркширдегі базар қаласы және азаматтық приход. Тарихи тұрғыдан Йоркширдің Солтүстік бөлігіне (North Riding) кіретін қала, Лидс қаласынан солтүстікке қарай 55 км (34 миль), Миддлсбро қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 42 км (26 миль) және графтық орталық Нортхеллртоннан оңтүстік-батысқа қарай 11 км (7 миль) қашықтықта орналасқан. Бұрын Ричмондшир аймағына қарасты болған және «Domesday Book» кітабында Кэттерик вапентейкінің (wapentake) бір бөлігі ретінде тіркелген. Бұл аймақ Хангшир деп те аталып келген (Фингхоллдегі Ханг Банкінің атымен), кейін бөлініп, Беделл Шығыс Ханг аймағында қалды. Беделл Бек өзені – Йоркшир Долиналарының бірін құрайтын Суэл өзенінің саласы. Аймақтың негізгі бөлігі ауыл шаруашылығымен және оған байланысты шағын дәстүрлі кәсіптермен байланысты, бірақ туризмнің маңызы жылдан жылға артып келеді.

Тарих

Солтүстік Беделді Харрингке дейін Торпин (Торфинн) басқарды, осы есімді кейіннен танымал Дик Турпин сақтап қалды. Парақ шіркеуі де осы кезеңде салынған (оның криптасы куәландырады), ірі масштабты жаңартуларға дейін. Алғашқы 9 ғасыр шіркеуі Солтүстік Харрингтен зардап көрмей құтылып, «Соңғы сот кітабында» тіркелген. Жақында табылған Беделл қазынасы бұл аймақтағы жоғары мәртебелі ағылшын-саксон және викинг дәуірінің қызметіне қосымша дәлелдер келтіреді. Қала Беделл немесе Бедал деп аталды және «Беданың Халх» деген сөзден шыққан, яғни Беданың бұрышы немесе жері деген мағынаны білдіреді.

Ричмонд бритондарының тұсында

Граф Алан Ле Ру өзінің туысы Бодин Миддлхэмге қысқа мерзімге бергеннен кейін, жаңа базар қаласын Сколандус (кейін Генрих III бекіткен жарғымен) құрды, ол Ричмонд қамалындағы мұрагерлік лауазымда болған бретондық офицер еді. Беделл Холл Англия королі Эдуард I тұсында Беделл әулетінің иесі, кейін барон ФицАлан болған Сэр Брайан ФицАлан салған қамалдың орнын көрсетеді. Лливелин ап Груффидты жеңуге үлес қосқаннан кейін ФицАлан Суррей графынан кейін Эдуард I-нің Шотландия сақшысы және күзетшісі қызметін атқарды және 1298 жылғы Фолкирк шайқасы мен 1300 жылдың шілдесіндегі Кэрлаверк қоршауында шайқасты. ФицАлан Уильям Уоллеспен болған шайқаста қаруласы қаза тапты, сондай-ақ Данди және Форфар қамалдарын, Шотландияның төмендіктеріндегі Роксбург және Джедбург қамалдарын басқарды. Бұл барон Йоркширде Киллерби және Аскхэм Брайан қамалдарын да салдырды.

Степлтон, Ловелл және басқалар

Оның заң жүзінде мұрагері, Карлтоннан сэр Гилберт де Стейплтон, Пирс Гевестонды өлтіруге қатысқан. Сэр Майлз Степлтон – Кале қамалында және Креси шайқасында шайқасқан Гартер орденінің негізін қалаушы рыцарь. Степлтондар «Лоллард рыцарлары» атанды және ұрпақтар бойы Бедел иелігінде болды. Бедел дәстүрлі түрде Ланкастер аймағы болып келді, бірақ кейіннен Кингмейкер, Кларенс және Глостер Ричмонд және Миддлхэм қамалдарын басып алды. Босворт шайқасынан кейін, 1-ші виконт Франсис Ловелл, Ричмонд графына қарсы Йорк ақсүйектерінің Стаффорд пен Ловелл көтерілісін басқарды. Аймақ тұрғындары бірнеше рет наразылық білдірді, мысалы, Грейстің қажылығы және Снейп қамалында Джон Невиллге, 3-ші барон Латимерге (Кэтрин Паррдың Генри VIII-ге дейінгі күйеуі) қиындықтар туғызды. Бұл Солтүстік көтерілісінде де жалғасты, Генри VII-нің қолдаушысы Саймон Дигби Айскеуде жазаланды және оның орнын Уорвик графының 3-ші титулы иесі Амброз Дадли басты. Оның әйелі оны жергілікті тұрғындар Сэр Уильям Теакстон мен Джон Джексонға сатты, кейін ол Кавалер Генри Пирске сатылды, оның ұрпақтары қалада тұрды. Ағылшыл азамат соғысы кезінде Филип Степлтон Гай Фокс сияқты Тюдорлар мен Стюарттарға қарсы көзқарасын сақтап қалды. Бір шотланд лорды одан осынша көп ұнтақпен не істемек екенін сұрағанда, Фокс: «Сіздерді, шотланд кедейлерін, өз туған тауларыңызға қайтару үшін!» деп жауап берді. Содан кейін парламентарийлер Миддлхэм қамалын бұзуға бұйрық берді, осылайша роялистер оны қайта басып ала алмас еді. Алайда, бұл бұйрық орындалғанына ешқандай құжаттық дәлел жоқ.

Кейінгі тарих

18 ғасырда Беделе ат жарыстарының орталығы еді. Англияда үш жасар тайыншаларға арналған жарыстар осы жерде алғаш рет ұйымдастырылды (бұрынғыда бұл жарыстар ересек жылқыларға ғана шектелген болатын).

Басқару

Бір атаудағы сайлау округі бар, оған Айскеу қауымы кіреді, 2011 жылғы халық санағы бойынша жалпы саны 4 601 адамды құрайды. 2018 жылдың қазан айында қала Францияның Луара алқабындағы Азай-сюр-Шер қаласымен бауырластық байланыс орнатты. 1974 жылдан 2023 жылға дейін Беделл Солтүстік Йоркширдің Хамблтон ауданының құрамында болды. Беделл Ричмонд (Йоркшир) парламенттік округінің бөлігі болып табылады. Қазіргі парламент депутаты - консерватор Риши Сунак, ол сонымен қатар Ұлыбританияның қазіргі премьер-министрі.

Қасиетті Григорий

Шіркеуде кейбір католиктік реликвиялар сақталған, бірақ Англия азаматтық соғысы кезінде пуритандар мүсіндер сияқты заттарды қиратқан. Сент-Грегориде әйгілі Сент-Джорджтың жыланды өлтіруін бейнелейтін сурет бар, ерекшелігі – Сент-Джордж сол жақ қолымен сомдалған. Бедел Сент-Грегори – Лидс диоцезінің шеңберіндегі Уэнсли ауылдық округіндегі Англия шіркеуінің қауымдық шіркеуі, ал оның меценаты – қазіргі Бересфорд Пирс баронеті. Шіркеу ішіндегі тақташада осы қауымдық жердің барлық дін қызметкерлерінің тізімі жазылған. Беделдің бұрынғы иелері туралы тағы бір тақташа бар, онда осы адамдардың немесе олардың отбасыларының гербтері бейнеленген: ФицАлан, Степлтон, Ротерфилдтің Грейлері (Леди Джейн Греймен туыс), Шеффилд, де Уоррен (Суррей графы), Брайан де Торнхилл, Лоуренс де Торнхилл, Ричард, Корнуоллдың 1-ші графы, Генри, Ланкастердың 3-ші графы, Физ Хью Танфилд, Джон Бриттаниялық, Ричмонд графы, Мармион, Артур III, Бриттания герцогы және Аскоу/Айскеу. Сент-Грегоридің Сент-Августин шіркеуі және Лиминг Бардағы ауылдық үйі бар, ол енді құлшылық ету үшін қолданылмайды, сондай-ақ Бурриллдегі миссионерлік шапкіш ғимарат та бар. Айналасында Крекехоллдегі Сент-Грегори және Патрик Бромптондағы Сент-Патрик сияқты басқа да англикандық шапкіш ғимараттар бар. Сент-Грегоридің қауымдық жеріне қосылған тағы екі қауымдық жер – Сент-Джон Баптист (Лиминг ауылы) және Сент-Мария (Торнтон Уотласс). A684 тас жолы бұрын қаладан өтетін, бірақ 2016 жылдың тамызында айналма жол салынды, соның арқасында Лиминг Бар, Айскеу және Бедел қалаларын өтпелі көлік айналып өтеді. Қала A684 тас жолы арқылы немесе Айскеу ауылы арқылы Лиминг Бардағы A1(M) тас жолынан батысқа қарай 3 шақырым жерде орналасқан. Беделде сақталған Уэнслидейл теміржолында теміржол станциясы бар. Станция 1855 жылы ашылып, Британ теміржолы 1954 жылдың сәуір айында жапқанға дейін шамамен бір ғасыр бойы жұмыс істеді. Желі 1980 жылға дейін жергілікті тауарлар тасымалы үшін, ал 1992 жылға дейін Редмирдегі әк тас карьері үшін ашық болды. Қорғаныс министрлігі желіні жаңартуға және жақсартуға 750 000 фунт стерлинг жұмсады, осылайша Каттерик гарнизоны мен Ұлыбританиядағы басқа Қорғаныс министрлігі объектілері арасында ауыр көліктерді (көбінесе танктерді) тасымалдауға мүмкіндік болды. Бұл пойыз әлі де сирек жүреді. Желі 2003 жылы Лиминг Бар мен Редмир арасында мұражайлық теміржол ретінде қайта ашылды. Станция шын мәнінде Айскеуда орналасқан, өйткені ол Бедел Бектің шығысында жатыр, ол екеуінің арасындағы шекараны құрайды. Кейіннен желі Скрутонға және Нортхеллертонның батысына дейін созылды. Бедел Бекті Гетенбидегі Суэл өзеніне дейін кемелерге жүзуге жарамды ету жұмыстары 1768 жылы басталды, нәтижесінде қаланың оңтүстік жағында «Гавань» деп аталатын аймақ пайда болды. Жоспар 1855 жылы теміржол ашылған кезде тоқтатылды, бірақ бөгет пен кейбір темір мойынтұғырлары әлі де Беделден Айскеу көпірінің оңтүстігінде сақталған. Көпiрден бастап Бедел Бегінің бойымен жаяу жүрiп баратын қоғамдық жол 1 шақырымнан астам аралықта соқпақ үйi мен гаваньнан өтедi.

The church retains some Catholic relics, although during the English Civil War Puritans vandalised features such as statues. St Gregory's has a painting of St George slaying the dragon, unusual in that St George is depicted as being left handed, Bedale St Gregory is the parish church in the Church of England in the rural deanery of Wensley within the Diocese of Leeds and its patron is the present Beresford Peirse baronet. There is a plaque in the church listing all priests of the parish. There is another plaque of the previous landlords of Bedale, featuring coats of arms of these people or their families: Fitzalan, Stapleton, Grey of Rotherfield (related to Lady Jane Grey), Sheffield, de Warrene (Earl of Surrey), Brian de Thornhill, Lawrence de Thornhill, Richard, 1st Earl of Cornwall, Henry, 3rd Earl of Lancaster, Fitz Hugh of Tanfield, John of Brittany, Earl of Richmond, Marmion, Arthur III, Duke of Brittany and Ascough/Aiskew. St Gregory's had a daughter church known as St Augustine's Church and Village Hall at Leeming Bar, no longer used for worship, and a Mission Chapel at Burrill. There are other local Anglican chapels, such as St Gregory's at Crakehall and St Patrick's at Patrick Brompton. Two other parishes with churches joined in the benefice with St Gregory's are St John the Baptist (Leeming village) and St Mary the Virgin (Thornton Watlass). The A684 road used to go through the town but a bypass was opened in August 2016, which means through traffic now avoids Leeming Bar, Aiskew and Bedale. The town is only 2 mile (3 km) west of the A1(M) at Leeming Bar via the A684 or via the adjoining village of Aiskew. Bedale has a railway station on the preserved Wensleydale Railway. The station opened in 1855 and lasted almost a century before British Rail closed it in April 1954. The line remained open for local goods until the 1980s and for the limestone quarry at Redmire until 1992. The Ministry of Defence paid £750,000 to have the line upgraded and improved so that it could transfer heavy vehicles (mostly tanks) between Catterick Garrison and other MoD sites across the United Kingdom. These trains continue to run sporadically. The line was eventually reopened in 2003 as a heritage railway between Leeming Bar and Redmire. The station is actually in Aiskew, since it lies east of Bedale Beck, which forms the boundary between the two. The line was later extended to Scruton as well as to the west of Northallerton. Work on making Bedale Beck navigable to barges down to the River Swale at Gatenby began in 1768 and resulted in an area at the south end of the town known as The Harbour. The plan was abandoned in 1855 when the railway was opened but the weir and some iron moorings still exist on the beck just south of the Bedale to Aiskew road bridge. A public footpath runs along the Bedale side of the beck from the bridge for more than a mile, passing the leech house and the harbour.

Білім

Беделде үш мектеп бар: Бедел бастауыш мектебі (2012 жылы «Дракс» кубогын жеңіп алған), Бедел жоғары мектебі және Моубрей мектебі.

Экономика және аттракциондар

Тарихи ғимараттарға 18 ғасырдағы бірегей Leech House – пиявкалар сақтауға және дәріхана ретінде пайдаланылған ғимарат, азық-түлікті сақтау үшін қолданылған жер асты мұзжайы және 14 ғасырдағы I санаттағы Bedale Market Cross кіреді. Беделде шағын мұражай, көптеген георгиандық ғимараттар (олардың көпшілігі одан да көне, бірақ сырттан георгиандық стильде көрінеді) және Уэнслидейл темір жолындағы темір жол станциясы орналасқан, ол Лейбурн арқылы Редмирге қатынайды. Торп Перроу Аробетомы жақын жерде, сондай-ақ Бернстон, Буррилл, Коулинг, Экселби және Фирби ауылдары да орналасқан. Қаланың базар алаңында көптеген пабтар мен тамақтанатын орындар бар. Әр сейсенбі күні базар алаңының шетіндегі тас төселген көшелерде базар өткізіледі, ал сәуірден қазанға дейін әр сенбі сайын саябақта автокөліктер жәрмеңкесі ұйымдастырылады. Сонымен қатар, толық жабдықталған спорт залы, бассейн және жасанды шөппен жабдықталған спорт алаңдары бар демалыс орталығы да бар. Беделде Атлетикалық спорт қауымдастығы футбол, крикет, хоккей, сквош және теннис түрлерімен айналысады. Үлкен қой, кішкентай сиыр фермасы темір жол мен Беделл Бекінің жанында орналасқан, ол жануарлар бағы ретінде танымал. Беделде гольф клубы қаланың солтүстік жағында, B6285 және Лейбурнға баратын A684 тас жолының қиылысында орналасқан. Гольф клубы 1892 жылы құрылған. Гольф алаңы – орманды саябақта орналасқан, өте қиын 18 лункадан тұрады. Беделде сондай-ақ, 25 жылдық тарихы бар, жергілікті тұрғындарға музыкалық білім беру және ойын-сауық ұйымдастырумен айналысатын қола оркестрі бар.

Медиа

Жергілікті жаңалықтар мен теледидар бағдарламаларын BBC North East and Cumbria және ITV Tyne Tees ұсынады. Телевизиялық сигналдар Билсдейл таратушысынан қабылданады. Жергілікті радиостанциялар: BBC Radio York 104.3 FM, Greatest Hits Radio York & North Yorkshire 103.5 FM және Dales Radio 104.9 FM. Қаланы жергілікті газеттер – "The Northern Echo" және "Darlington & Stockton Times" жабдықтайды.