Кіріспе

Цифрлық өнердің түрі. Пиксельдік өнер – графикалық бағдарламалық қамтамасымен салынған, суреттерді құру үшін пиксельдерді ғана пайдаланатын цифрлық өнердің бір түрі. Ол 8 биттік және 16 биттік компьютерлердің, аркада автоматтарының және бейне ойын консольдерінің төмен ажыратымдылықтағы графикасымен, сондай-ақ шектеулі пикселдер мен түстер санына ие LED дисплейлер мен графикалық калькуляторлар сияқты басқа да шектеулі жүйелермен тығыз байланысты. Пиксель суретшілері мен ойын студиялары бұл өнер түрін қазірге дейін қолданып келеді, тіпті технологиялық шектеулер қазірдің өзінде еңсерілгенімен. Пиксельдік өнердің қазіргі танымал болуы аркадалық бейне ойындардың алтын ғасырынан бастау алады, мысалы, Space Invaders (1978) және Pac Man (1980) сияқты ойындар, сондай-ақ Nintendo Entertainment System (1983) және Master System (1985) сияқты 8 биттік консольдер. «Пиксельдік өнер» термині алғаш рет 1982 жылы Xerox Palo Alto Research Center-дің Адель Голдберг және Роберт Флегал жазған ғылыми мақалада жарияланды. Дегенмен, бұл тәжірибе одан кем дегенде 11 жыл бұрын, мысалы, 1972 жылы Ричард Шоуптың SuperPaint жүйесінде де қолданылған, ол да Xerox PARC-те жасалған.

1970 жылдар

Ертедегі графикалық шектеулерге байланысты, бейне ойындардағы пиксельдік өнердің алғашқы мысалдары көбінесе абстрактілі болды. Компьютерлер мен ойын консольдарының төмен ажыратымдылығы ойын дизайнерлерін ойын активтерін жеке пикселдерді ойластырып орналастыру арқылы танылатын символдар, кейіпкерлер немесе заттар жасауға мұқият жоспарлауға мәжбүр етті. Ғарыш кемелері, көліктер немесе танктер сияқты қарапайым функциялық аватарлар (немесе ойыншының өкілдері) минималды анимация мен есептеу қуатын қажет етті, ал жаулар, ландшафт және күшейткіштер көбінесе символдармен немесе қарапайым суреттермен бейнеленді. 1970-ші жылдардың шектеулі аппараттық мүмкіндіктеріне байланысты, абстракция, мысалы, Pong ойынының қарапайым дизайны сияқты, кейде ойынның оқылуын жақсартуға және коммерциялық сәттілікке әкелді, егер одан да егжей-тегжейлі суреттер жасауға тырысылғаннан гөрі. Компьютерлер 1960 жылдардан бері өнер жасау үшін қолданылса да және 1970-ші жылдардың соңында микрокомпьютерлер пайда болды, сонымен қатар пиксельдік эстетиканы қолданатын цифрлық өнердің мысалдары да бар болғанымен, 1970-ші жылдарға дейін пикселдерді қасақана орналастыруды немесе жеке пикселдерді эстетизациялауды басқа цифрлық сурет салу немесе цифрлық өнер түрлерінен ажырататын белгілі пиксельдік өнер дәстүрі болған жоқ. Осы себепті, пиксельдік өнер 1970-ші жылдары танылған өнер түрі немесе орта болмады деуге болады.

1980 жылдар

Кейде видеоойындардың алтын ғасыры немесе аркадалық видеоойындардың алтын ғасыры деп аталатын 1980-ші жылдар видеоойындарда жаңа өнер түрі және ойын-сауық түрі ретінде инновация кезеңін көрді. 1980 жылдардың басында видеоойындарды жасаушылар негізінен бағдарламашылар болды, графикалық дизайнерлер емес. Технологиялық жаңарулар нарықта ойынның көбірек бейнеленген және «нақты» графикалық бейнесіне деген сұранысты күшейтті. 1987 жылы Lucasfilm Games компаниясы мені компьютерлік ойындарға сурет салу үшін жұмысқа алғанда, пиксельдік графиканы ешкім «өнер түрі» деп ойлаған жоқ. Пиксельдерді қолдану эстетикалық таңдау емес еді, қазіргідей. Шындығында, пиксельдер компьютерлік ойын-сауық саласының жаңа, қызықты, бірақ түсініксіз әлемінде кез келген «нағыз өнер» жасаудың алдындағы қажетсіз және ашуды тудыратын кедергі болды. Сол кезде пиксель суретшілері болған жоқ! Бар болғаны дәстүрлі суретшілер ғана болды. Дегенмен, 1980-ші жылдардағы видеоойындардың стилі қазіргі және болашақ пиксель өнеріне зор әсер етті, видеоойындарда да, демосцена графикасында да, тәуелсіз суретшілер арасында да. 1980-ші жылдары компьютерлер қолжетімді бола бастағанда, Atari ST үшін DEGAS Elite (1986), Commodore Amiga үшін Deluxe Paint (1985) және Deluxe Paint 2 (1986), ал Commodore 64 үшін Paint Magic сияқты бағдарламалық жасақтамалар көптеген кейінгі пиксель суретшілерін пикселдерді мұқият орналастыру арқылы цифрлық өнер жасауға шабыттандырды. Commodore 64 және Amstrad CPC жағдайында кейбір алғашқы пиксель суретшілері пикселдермен жұмыс істеу үшін джойстиктер мен пернетақталарды пайдаланды. 1980 жылдардың соңында Еуропада демосцена қозғалысы күшейген кезде, Commodore 64 және ZX Spectrum сияқты 8 биттік компьютерлерді немесе Atari ST сияқты 16 биттік компьютерлерді пайдалана отырып, пиксель өнерін жасауды меңгерген суретшілер өздерінің пиксель өнерін демо ретінде жариялай бастады. Демотоптарға көбінесе бағдарламашылар, музыканттар және графиктер кіретін, графикалық дизайнерлер мен пиксель суретшілерін біріктіретін «графиктер» деген атау жиі қолданылатын. Кейбір графиктер сынған видеоойындарға (cracktros) көркемдік элементтер қосса да, демосцена пиксель өнерін өнер ретінде жасауға ықпал етті. Бұл туындылар көбінесе дискеталар арқылы таратылатын, бір адамнан екінші адамға немесе пошта арқылы жіберілетін. Демосценаның алтын ғасыры және оған байланысты пиксель өнері ортасы көбінесе 1990 жылдардың басында басталды деп есептеледі. Дегенмен, Flashback, The Secret of Monkey Island, The Chaos Engine, Street Fighter III: 3rd Strike және The Legend of Zelda: A Link to the Past сияқты пиксельдік графикадағы ойындар ойын индустриясының болашақ суретшілеріне, қазіргі демосценаға және кейінгі онжылдықтардағы пиксель өнерінің стиліне үлкен әсер етті. Демосцена суретшілері қазіргі видеоойындардан спрайттарды көшіруден басқа, Ян Миллер және Саймон Бислі сияқты танымал суретшілер мен иллюстраторлардың туындыларын да көшірді. Жарыс біртіндеп демосцена жиналыстарының маңызды бөлігіне айналды, соның ішінде пиксель өнері (графика) байқаулары өтті. Жасөспірімдер мен жас ересектер осы жиналыстардың негізгі бөлігін құрағандықтан, демосцена пиксель өнерінде фантастика, ғылыми фантастика және киберпанк мотивтері жиі кездесетін. Демосцена жарыстары пиксель өнерінің дамуына үлкен әсер етті. Көрнекті суретшілер жаңалықтар іздестіріп, жоғары техникалық деңгейді көрсетуге, техникалық шектеулерді жеңуге және көп жағдайда антиалиасинг арқылы фотореализмге қол жеткізуге тырысты. 1990 жылдары интернет кеңінен қолжетімді болғанда, пиксель суретшілері мен демосцена өкілдері өздерінің пиксель өнерін веб-сайттар, жедел хабарласу және онлайн файлдарды бөлісу арқылы таратуды бастады. Демосцена көбінесе жас ерлер арасында танымал болғанымен, 1990 жылдардың соңында жас әйелдер арасында танымал болған «пиксель қуыршақтары» немесе «dollz» деп аталатын онлайн қозғалыс пайда болды. Цифрлық камералар кеңінен таралғанға дейін онлайн-дүкендеудің және жеке веб-беттердің танымалдылығының артуы жеке тұлғаларды бейнелеуге арналған аватарларға деген сұранысты арттырды. Бұл аватарлар көбінесе пиксель қуыршақтары түрінде, әр түрлі киімдер мен аксессуарлармен жабдықталған пиксельдік суреттерден жасалған кейіпкерлер болып табылды. Пиксель қуыршақтарының танымалдылығы артқан сайын көптеген пиксель суретшілері оны тәуелсіз өнер түрі ретінде дамыта бастады.

2000 жылдар

2000-жылдар пиксельдік өнердің бүкіл әлемде қолданылатын, басқа сандық өнер түрлерінен ерекшеленетін жеке өнер түрі ретінде қалыптасқан маңызды онжылдық болды. Атап айтқанда, Pixelation форумы мен Pixel Joint галереясы ең ықпалды ағылшын тілді онлайн қауымдастықтар ретінде танылды, олар әлемнің түкпір-түкпірінен пиксель суретшілерін, көбінесе Батыс Еуропалық демо-көрініс қозғалысы ұсына алмаған деңгейде байланыстырды. Басты мәселе – пиксельдік өнерді басқа сандық өнер түрлерінен, мысалы, Oekaki-ден бөлек, дербес орта және/немесе өнер түрі ретінде орнату болды. Әсіресе, өте шектеулі палитралар (мысалы, максимум 8 немесе 16 түс) кейбір суретшілердің пікірінше, пиксельдік өнердің ерекше белгісі саналды. Мысалы, "8 түстік джентльмендер клубы" деп аталатын, 8 түспен пиксельдік өнерді құрметтейтін суретшілер тобы болды. Ашық қабаттар мен жұмсарту құралдарын қолдану пиксельдік емес суретшілік деп есептелді және Pixel Joint галереясы үшін қабылдаусыз болды. Демосценада көбінесе суретшілер, музыканттар мен бағдарламалаушылардың жеке кездесулері мен бірлескен жұмыстары болса, Pixel Joint және Pixelation-дағы пиксельдік өнер қауымдастықтары негізінен жеке суретшілердің онлайн өзара әрекеттесуіне негізделді. Pixel Joint-те суретшілердің бірлескен еңбегінен туған пиксельдік өнер галереяда қабылданбады, бірақ жеке жоба ретінде қарастырылды. Pixel Joint модераторлары қолдаған пиксельдік өнердің қатаң талаптары қайта-қайта жанжалдарға әкелді, бірақ сонымен қатар, көптеген сандық суреттер DeviantArt сияқты сайттарда бөлісілген кезде пиксельдік өнердің дербес орта ретінде ерекшеленуіне де үлкен үлес қосты. Атап айтқанда, бірнеше белгілі суретшілер Cure-дің оқулықтарын пиксельдік өнерді жеке өнер ортасы немесе түрі ретінде үйренуде маңызды деп еске алады. 2000-жылдарда пиксельдік қуыршақтар қауымдастықтары форумдардың, хабарлама тақталарының және чат-сервистердің дамуының арқасында қарқынды өсті. Doll Palace, Eden Enchanted, DeviantArt және көптеген жеке сайттар арқылы пиксельдік қуыршақтар жаңа өнер түрі ретінде мойындалды, оларға қоғамдық пікірлер, жарыстар, оқулықтар, ең жақсы тәжірибелер мен мінез-құлық ережелері қосылды. 2000-жылдар пиксельдік қуыршақтардың ең танымал кезеңі болды, себебі түрлі онлайн қауымдастықтар пиксельдік қуыршақтарды аватар ретінде пайдаланды және әлеуметтік желілер пайда болмас бұрын интернет-форумдар кең таралған еді. Осыған қарамастан, пиксельдік қуыршақтар қауымдастықтары мен Pixel Joint, Pixelation немесе демосцена сияқты басқа пиксельдік өнер қауымдастықтары арасында өзара әрекеттесу деңгейі салыстырмалы түрде төмен болды. 2000-жылдарда компьютерлер мен консольдердегі бейнеойындарда пиксельдік өнер көбінесе 3D-ге негізделген заманауи графиканың пайдасына тоқтатылды. Пиксельдік өнермен жұмыс істеген көптеген кәсіби ойын суретшілері индустрияны тастады немесе сандық өнердің басқа түрлеріне ауысты. Бұл пиксельдік өнердің тәуелсіз өнер түрі ретінде қалыптасуына ықпал етті, оны көбінесе ойын индустриясының қызметкерлері емес, тәуелсіз суретшілер жүзеге асырды. Бірнеше ерекше жағдайлар бар, мысалы, Habbo Hotel, ол изометриялық пиксельдік өнерге үлкен әсер етті, және Game Boy Advance үшін шығарылған Advance Wars.