Кіріспе

Францияның Бретань аймағының астанасы Ренннің тарихы 2000 жылдан астам уақытқа, Конда деп аталатын шағын галл ауылы болған кезеңге дейін жетеді. Ванн және Нант қалаларымен бірге ол ежелгі Бретань герцогтығының маңызды қалаларының бірі болды. 16 ғасырдың басынан Француз революциясына дейін Ренн Франция Корольдігінің тарихи Бретань провинциясының парламенттік, әкімшілік және гарнизондық қаласы болды, бұл 17 ғасырғы Парламент сарайында көрініс тапқан. Ренн 1675 жылы мөрленген қағазға қарсы көтерілісте (papier timbré көтерілісі) маңызды рөл атқарды. 1720 жылғы қиратушы өрттен кейін қаланың ортағасырлық ағаштан жасалған орталығы ішінара таспен қайта салынды. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін көбінесе ауылдық сипатта болған Ренн 20 ғасырда маңызды дамуға ұшырады. 1950 жылдан бері Ренн ауылдан қалаға көшу және заманауи өнеркәсіптік даму арқылы маңызға ие болды, оның ішінде автомобиль саласы да бар. Қала 200 мыңнан астам тұрғынды орналастыру үшін кең ауқымды құрылыс жоспарларын жасады. 1980 жылдары Ренн телекоммуникация және жоғары технология индустриясының маңызды орталықтарының біріне айналды. Қазір ол Францияның маңызды цифрлық инновациялық орталығы болып табылады. 2002 жылы Ренн метро желісі бар әлемдегі ең кішкентай қала атанды. Өнер және тарих қаласы деп танылған ол тарихи орталығындағы маңызды ортағасырлық және классикалық мұраны сақтап қалды, 90-нан астам ғимарат тарихи ескерткіш ретінде қорғалады. 2016 жылы 66 000-нан астам студентке үй болған ол Францияның сегізінші ірі университет кампусы болып табылады. 2018 жылы L'Express журналы Реннді "Францияда өмір сүруге ең қолайлы қала" деп атады.

Ұлттық өкілдік

Француз түрме қызметі Франциядағы ең ірі әйелдер түрмесі – Ренн жаза орындау орталығын басқарады.

География

Қаланың ежелгі орталығы төбеде салынған, солтүстік жағы оңтүстік жағынан жоғарырақ. Ол Ильэ және Вилен өзендерінің қосылған жерінде орналасқан. Ренн Еуропаның Атлантикалық аймағында, Ла-Манш бұғазынан 50 км қашықтықта (Сен-Мало, Динар және Мон-Сен-Мишель жанында) жатыр. Ренннің ерекшелігі – қаланың айналма жолының төңірегінде кең жасыл белдеуге ие болуы. Бұл жасыл белдеу қаланың тығыз құрылысқан бөлігі мен оның басқа қалалық аумағының (көбінесе ауылдық) арасындағы қорғалатын аймақ болып табылады.

Климат

Ренн мұхиттық климатқа ие. Ренндегі жауын-шашын мөлшері Бретаньдің батыс бөлігіне қарағанда едәуір аз, мысалы, Кимпер қаласындағы жауын-шашын мөлшерінің жартысына жуық. Бұл Ренндегі жауын-шашын Батыс Германияның көп бөлігіндегі жауын-шашынмен салыстыруға мүмкіндік береді. Жылдық күн сәулесінің ұзақтығы 1700-1850 сағатты құрайды, бұл шамамен Лозанна қаласына түсетін күн сәулесінің мөлшерімен тең.

Демография

2018 жылы қаланың ішкі халқы 221 272 адамды құрады. Реннді 42 жақын маңдағы қалалық округпен (Rennes Métropole деп аталады) байланыстыратын Ренн агломерациялық құрылымында 450 593 адам тұрды, ал агломерациялық аймақтың халқы шамамен 750 000 адамды құрады. Ренн Францияда Тулузадан кейін және Монпелье, Бордо және Нанттан бұрын екінші ең жылдам өсіп келе жатқан агломерациялық айманына ие.

Көрікті жерлер

Ренн өнер мен тарих қаласы деп танылған.

Тарихи орталығы

Тарихи орталық бұрынғы қабырғалар жоспарында орналасқан. 1720 жылғы өрт қаланың солтүстік бөлігіндегі көптеген ағаштан жасалған үйлерді қиратқандықтан, солтүстік және оңтүстік қала орталығы арасында айырмашылық бар. Жаңадан салу таспен, торлы жоспар бойынша жүргізілді. Кедей оңтүстік бөлігі қайта салынбады. Бретань парламентінің болуына байланысты, 18 ғасырда Ренннің бай жартысында көптеген "hôtels particuliers" солтүстік бөлігінде салынды. Қаланың көптеген тарихи ескерткіштері сол жерде табылады. Әдемі түсті дәстүрлі жартылай ағаштан жасалған үйлер негізінен Сен-Савур, Сен-Жорж, Сен-Мало, Сен-Гийом, Дам, Капитр, Васселот, Сен-Мишель, Саллет көшелері бойында және Шам-Жаккет, Лис, Сен-Анна және Раллиер-дю-Бати алаңдарының маңында орналасқан.

Қалдықтар

3-12 ғасырларда салынған қабырғалар 16 ғасырдың басынан 1860 жылдарға дейін көбінесе қиратылды.

Қаланың оңтүстік орталығы

Оңтүстік қала орталығы ескі ғимараттар мен 19-шы және 20-шы ғасырларда салынған құрылыстардың үйлесімі.

Виленнің оңтүстігінде

Көркемсурет мұражайы Вилен өзенінің жағасында, Эмиль Зола даңғылында орналасқан. Les Champs Libres – Шарль де Голль эспланадасындағы ғимарат. Оны архитектор Кристиан де Портзампарк жобалаған. Ішінде Бретань мұражайы (Musée de Bretagne), алты қабаттан тұратын аймақтық кітапхана Bibliothèque de Rennes Métropole және планетарийі бар Espace des Sciences ғылыми орталығы орналасқан. Place Honoré Commeurec-те 1922 жылдан бері жұмыс істеп келе жатқан Les Halles Centrales жабық базары бар, оның бір бөлігі заманауи өнер галереясына айналдырылған. Меркур қонақ үйі Рю дю Пре Боттедегі қайта жаңартылған ғимаратта орналасқан, бұл бұрын Ouest Éclair, кейін Францияның ең ірі аймақтық күнделікті газеті Ouest France кеңсесі болған. Духамель көшесінде Вилен өзенінің оңтүстік саласының екі жағында 1895 және 1902 жылдары салынған ірі диірмендер бар.

Басқа көрікті жерлер

Ренн қаласының солтүстік-батысында, Сент-Мало көшесіне жақын жерде 1843 жылы ашылған Иль және Ранс каналының шлюздары орналасқан. Мартено 1870 және 1895 жылдар аралығында қаланың шығыс бөлігіндегі Париж көшесінде Обертур баспаханасының екі орнын салған. Обертур паркі – қаланың екінші ірі бағы. 17 ғасырға жататын Гаут-Шале сарайы, граниттен тұрғызылған шато, қаланың оңтүстігінде Блосн ауданында (Брекини) орналасқан.

Парктер мен бақтар

Парк дю Таборда шағын, бірақ маңызды ботаникалық бақ, яғни Jardin botanique du Thabor орналасқан. Ренн 1 университеті, қаланың шығыс бөлігінде кампусымен бірге, ботаникалық бақ пен жинақтарға да ие (Jardin botanique de l'Université de Rennes).

Экономика

Жергілікті экономика автомобиль өндірісіне, телекоммуникацияға, цифрлық секторға және агроөнімдерге негізделген. Orange (бұрынғы France Telecom) телекоммуникациялық компаниясы Ренн қаласындағы ең ірі жеке жұмыс беруші болып табылады, онда 4800 адам жұмыс істейді. PSA Peugeot Citroën 3000 қызметкерімен екінші ірі жеке жұмыс беруші. PSA 1961 жылы Шартр-де-Бретаньдегі Ла-Жанаста өндіріс орнын ашты. Әлемдегі ең ірі теледидар және кино тарату компанияларының бірі – Technicolor 500-ден астам адамды жұмыспен қамтиды. Ренн, Парижден кейін Франциядағы цифрлық және АКТ фирмаларының екінші ірі шоғырланған орны болып табылады (Atos, Google, Neosoft, Orange S. A., Thales, Ericsson, Harmonic France, STmicroelectronics, Technicolor R&D, Ubisoft, Regionsjob, Capgemini, OVH, Dassault Systèmes, Delta Dore, Canon, Artefacto, Enensys Technologies, Exfo, Mitsubishi Electric R&D Europe, Digitaleo, Kelbillet, Klaxoon, Sopra Group, Niji және Airbus Cybersecurity сияқты белгілі компаниялар мен стартаптар бар). Ренн 2014 жылдың қараша айында French Tech аккредитациясын алған Францияның алғашқы қалаларының бірі болды. Сонымен қатар, Ренн Париж мен Гренобльден кейін Франциядағы цифрлық және АКТ салаларындағы үшінші ең жоғары мемлекеттік ғылыми-зерттеу әлеуетіне ие, онда 10 зертханада 3000 адам жұмыс істейді, оның ішінде IRISA, IETR, IRMAR, DGA MI (киберқорғаныс) және SATIE сияқты белгілі зертханалар бар. Бұдан өзге, Ренн Францияның агроөнеркәсіптік саласындағы үшінші ең жоғары инновациялық әлеуетке ие, бұл салада Lactalis, Triballat Sojasun, Coralis, Panavi, Bridor, Groupe Avril, Loïc Raison, Groupe Roullier, Sanders және т.б. сияқты көптеген компаниялар бар, сондай-ақ Agrocampus Ouest агро кампусы және жыл сайын қыркүйек айында өткізілетін SPACE халықаралық және кәсіби көрмесі бар. Реннде орналасқан ірі компаниялардың қатарында Brioche Dorée, Bruegger's, La Madeleine, Mimi's Cafe, Timothy's World Coffee жекеменшігіндегі Groupe Le Duff ресторандық конгломераты, әлемдегі ең көп оқылатын француз тіліндегі Ouest France газеті (күнделікті 800 000 дана таралыммен) және Samsic Service (тазалық, өнеркәсіптік қауіпсіздік, жұмыс іздеу және т.б.) компаниялары бар.

Мәдениет

Ренн Франциядағы ең мерекелік қалалардың бірі ретінде танымал. Ол өнер мен мәдениетке көп инвестиция салады және Les Transmusicales музыка фестивалі, Les Tombées de la Nuit, Mythos, Stunfest (жауынгерлік ойындар турнирі) және Travelling (кинофестиваль) сияқты көптеген фестивальдары бүкіл елде кеңінен белгілі. 1980-ші жылдары Ренн Францияда рок және жаңа толқын музыкасының орталығы деп жиі айтылатын. Les Champs Libres – Бретаньдегі ең ірі мәдени орталық. Олар жыл сайын миллионнан астам келушіні қабылдайды. Алты қабатты пирамида түрінде құрылған кітапхана қаланың әдемі панорамасын ұсынады, онда 120 000-нан астам құжаттар қолжетімді. Сондай-ақ, онда Бретань мұражайы, Ғылым кеңістігі және планетарий орналасқан.

Медиа

Ренн 1987 жылы құрылған "TV Rennes" жергілікті телеарнасына ие болған Франциядағы алғашқы қалалардың бірі болды. Реннде сонымен қатар жергілікті радиостанциялар (Hit West, Radio Campus, Canal B, Radio Caroline, Radio Rennes, Radio Laser) және жергілікті газеттер мен журналдар (Ouest France, Le Mensuel de Rennes, Place Publique, 20 Minutes Rennes) бар.

Жергілікті тілдер

Бриттанияда екі аймақтық тілде сөйлейді: бретон және галло. Ренн, Жоғарғы Бретаньның бір бөлігі болғандықтан, галло тілі жергілікті тіл ретінде басымдылыққа ие болды, алайда бретон тілінде аймақтың батысынан (Төменгі Бретань) көшіп келгендер әрдайым сөйлеген. Бүгінгі таңда бретон тілі екі Диван мектебінде, бірқатар екі тілді мемлекеттік және католик мектептерінде, кешкі курстарда және университете оқытылады. Қала әкімдігі 2008 жылдың 24 қаңтарында "Ya d'ar brezhoneg" бағдарламасы арқылы тілдік жоспарын іске қосты. 2008 жылы бастауыш мектеп оқушыларының 2,87%-ы екі тілді бастауыш мектептерге қабылданды, және осы мектептерге қабылданған оқушылар саны үздіксіз өсуде.

Білім

Рен агломерациясында студенттердің саны көп (шамамен 63 000). Қалада екі негізгі университет бар: Ренн 1 университеті, ғылым, технология, медицина, философия, құқық, менеджмент және экономика салалары бойынша курстар ұсынады, ал Ренн 2 университеті өнер, әдебиет, тілдер, коммуникация, адам және әлеуметтік ғылымдар, сондай-ақ спорт бойынша курстарды қамтиды. Ренн 2 университетінің ресми сайтында бұл мекеме Францияның батысындағы өнер, әдебиет, тілдер, әлеуметтік ғылымдар мен гуманитарлық ғылымдар саласындағы ең ірі зерттеу және жоғары білім беру орталығы деп көрсетілген. Реннде, Кер Лан кампусындағы Ренн жоғары нормалық мектебі (École Normale Supérieure de Rennes), Ренн саяси зерттеулер институты (Institut d'études politiques de Rennes) және Ренн бизнес мектебі (ESC Rennes School of Business) сияқты бірнеше жоғары мектептер бар. Қаланың шығысында École Supérieure d'Électricité – Supélec және Telecom Bretagne филиалдары (Сессон-Севинье), компьютерлік ғылымдар және жаңа технологиялар мектебінің кампусы, компьютерлік ғылымдар және озық техникалар мектебінің кампусы және Rennes ұлттық химия мектебінің жанында орналасқан Institut National des Sciences Appliquées (үлкен мектеп) бар. Компьютерлік ғылымдар және қолданбалы математика зерттеу институты IRISA, Сессон-Севиньеге жақын, ғылым университетінің кампусында орналасқан. Қорғаныс сатып алу агенттігі (Délégation Générale pour l'Armement) көршілес Брюз қаласында электроника және есептеу техникасына арналған CELAR зерттеу орталығын басқарады. Ренн католиктік университеті (Institut Catholique de Rennes) 1989 жылы құрылған католиктік университет. Қалада сонымен қатар жоғары сынып оқушылары үшін School Year Abroad атты американдық шетелде оқу бағдарламасы бар, онда студенттер француз тілін бес сабақта оқып, тоғыз айлық үй қабылдау отбасында француз мәдениетіне толыққанды еніп кетеді. Ренндегі Ан де Бретань колледжінде (Collège Anne de Bretagne) Ренн жапондық қосымша мектебі (École Complémentaire Japonaise de Rennes / レンヌ補習授業校 Rennu Hoshū Jugyō Kō) орналасқан.

Футбол клубы

Ренн қаласы "Стад Ренн" футбол клубының үйі, олар "Руазон Парк" стадионында Лига 1-де ойнайды.

Гандбол

Cesson Sévigné – Cesson Rennes Métropole гандбол клубының орны, олар 1-ші лигада ойнайды.

Жол велосипеді

Ренн қаласында Fortuneo Vital Concept (UCI Команда Коды: BSE) кәсіби велосипедтік команда орналасқан.

Регби

Ренн қаласында "Stade Rennais Rugby" әйелдер регби командасы және "REC Rugby" ерлер регби командасы бар. "Stade Rennais Rugby" Франциядағы әйелдер регби одағының ең жоғары ұлттық клубтық жарысы – "Championnat de France de rugby à XV féminin" турнирінде ойнайды. "REC Rugby" командасы болса, ерлер регби одағы чемпионатының төртінші лигасы – Fédérale 1-де бақ сынасады.

Көлік

Ренн қаласының республикалық автомобиль жолдары, темір жолы және әуе байланыстары жақсы дамыған.

Қоғамдық көлік

Жергілікті көлік негізінен кең автобус желісіне (65 бағыт) және 2002 жылдың наурыз айында пайдалануға берілген жеңіл метро желісіне негізделген, оның құрылысы 500 миллион евроға бағаланды. Жүргізушісіз Ренн метрополитені (VAL) ұзындығымен және 15 стансадан тұрады, олардың бірі архитектор Норман Фостердің жобасы бойынша салынған (La Poterie станциясы). 8 жылдық құрылыстан кейін 2022 жылдың 20 қыркүйегінде B желісі деп аталатын екінші жеңіл метро желісі ашылды.

Велоспорт

Ренн қаласында жергілікті көліктің тағы бір түрі бар: 900 велосипедтен тұратын велосипедтерді жалға беру жүйесі (fr). Ренн 1998 жылы француздық велосипедтерді ортақ пайдаланудың ең алғашқы заманауи жүйесін құрды.

Жолдар

Қала Бретань аймағының автожол желісінің маңызды торабы болып табылады және Рокаде (ұлттық 136-жол) айналма жолымен қоршалған. Айналма жолдың құрылысы 1968 жылы басталды және 1999 жылы аяқталды. Оның ұзындығы 31 км, әр бағытта 2 қатарлы (кейде 3 қатарлы) және жол төлемі алынбайды. Ренн айналма жолына көптеген басқа жылдам бағыттар қосылып, жергілікті және аймақтық қажеттерге қызмет етеді. Жолмен Сен-Малоға 45 минутта, Нантқа 1 сағатта, Брестке 2 сағат 30 минутта, Парижге 4 сағатта, Бордоға 5 сағатта, ал Брюссельге 6 сағат 30 минутта жете аласыз.

Теміржол

Ренн қаласында 1857 жылы ашылған ірі француз теміржол станциясы – Gare de Rennes бар. 2 шілде 2017 жылдан бастап, Жоғары жылдамдықты теміржол желісінің ұзартылуынан кейін, Парижден TGV жоғары жылдамдықты пойызбен бір сағат жиырма жеті минут сапар бағады. Пойыз қызметтері Лион, Марсель, Лилль және Страсбург сияқты Францияның басқа да ірі қалаларына қолжетімді. Ренн Бретань аймағындағы өңірлік көлік үшін де маңызды теміржол станциясы болып табылады. TER Bretagne Сент-Мало, Нант, Редон, Витре, Сент-Брюк, Ванн, Лаваль, Брест және көптеген басқа да аймақтық қалалармен байланыс ұсынады. Ол VAL Rennes метросының Gares станциясымен қамтамасыз етіледі.

Әуежай

Ренн қаласын Ренн Бриттани әуежайы (Сен-Жак) қызмет көрсетеді, ол қала орталығынан оңтүстік-батысқа қарай Сен-Жак-де-ла-Ланде коммунасында орналасқан. Әсіресе, ол Париж Шарль де Голль, Лион, Марсель, Ницца, Тулуза, Барселона, Пальма-де-Майорка, Рим Фиумичино, Саутгемптон, Дублин, Эксетер, Манчестер, Амстердам Схипхол, Мадрид Барахас, Бирмингем, Лондон Сити, Лондон Гатвик қалаларына тұрақты немесе маусымдық рейстерді, ал Flybe авиакомпаниясымен Лондон Саутхенд әуежайына күнделікті рейстерді орындайды.