Кіріспе

Киттидің шошқа мұрынды жарғанағы (Craseonycteris thonglongyai), сондай-ақ шошқа арасы жарғанағы деп те аталады, – қатерге тап болған жарғана түрлерінің бірі және Craseonycteridae тұқымдасының жалғыз қазіргі кездегі өкілі. Ол Батыс Таиландта және Оңтүстік-Шығыс Мьянмада кездеседі, онда өзендер бойындағы әктас үңгірлерде қоныстанады. Киттидің шошқа мұрынды жарғанағы – ең кішкентай жарғана түрі және дене ұзындығы бойынша әлемдегі ең кішкентай сүтқоректі (ал этрусқалық егешқұмырсқа дене массасы бойынша ең кішкентай деп есептеледі). Оның қызғылт қоңыр немесе сұр түсті жүні және ерекше шошқаға ұқсас мұрыны бар. Колониялардың мөлшері әртүрлі, әдетте бір үңгірде 100-ге жуық жеке тұлға болады. Жарғанақ кешкі және таңғы аз уақыт ішінде белсенді болып, жақын жердегі орман аймақтарында жәндіктерді іздейді. Аналықтары жыл сайын бір туады. Мьянмадағы жарғанақтың жағдайы толық белгілі болмаса да, Таиландтағы популяциясы бір провинциямен шектеледі және жойылу қаупі бар. Оның ықтимал қауіптері негізінен адам әрекетінен туындайды, оларға мекендеу орындарының бұзылуы және қоныстану орындарының мазалануы жатады. Сондықтан оған «шошқа арасы» деген ат берілген. Бұл жарғананың ең кішкентай түрі және өлшемді қалай анықтауға байланысты әлемдегі ең кішкентай сүтқоректі болуы мүмкін. Бұл атаққа негізгі бәсекелестер – кішкентай егешқұмырсқалар; әсіресе этрусқалық егешқұмырсқа салмағы аз болуы мүмкін, бірақ оның денесі ұзын, басынан құйрығының түбіне дейін өлшенеді. Жарғанақтың құлақтары салыстырмалы түрде үлкен, ал көздері кішкентай және көбінесе жүнімен жасырылған. Жоғарғы жақ сүйектерінің бірі (premaxillae) айналасындағы сүйектермен бірікпеген, ал тіл сүйегінің тік процесі (coronoid process) айтарлықтай кішірейген. Оның тістері жәндіктермен қоректенетін жарғанақтарға тән.

Аумағы, тіршілік ету ортасы және әртүрлілігі

Киттидің шошқа мұрынды жарғанағы құрғақ жасыл немесе жапырақты ормандардағы өзендер бойындағы әк тас үңгірлерінде мекендейді. Дауна төбелеріндегі Сай-Йок ұлттық паркі осы жарғанақтың көп бөлігін қамтиды, бірақ кейбір тай популяциялары парктен тыс жерде кездеседі және осылайша қорғаусыз қалады. Осы кезеңде жарғанақ кассава және капок егістіктерінде, немесе бамбук пен терек ағаштарының жоғарғы бөлігінде, ұялаған жерінен бір шақырымдай қашықтықта азықтанады. 2007 жылы Киттидің шошқа мұрынды жарғанағы Эволюциялық ерекше және жаһандық деңгейде жойылу қаупі төніп тұрған түрлерді зерттеу жобасының ең маңызды 10 "назар аудару қажет түрдің" бірі деп танылды.