Кіріспе

Ірі жарғанат түрлері

Алтын тәжді ұшқыр түлкі (Acerodon jubatus), сондай-ақ алтын қапталды жеміс жейтін жарғанат деп те аталады, Филиппинге ендемік мегабаттардың бір түрі. 1831 жылы сипатталғаннан бері, алтын тәжді ұшқыр түлкілердің үш түршесі анықталды, олардың біреуі жойылып кеткен. Жойылып кеткен түрше (A. jubatus lucifer) бұрын толық түр ретінде, Панай алтын тәжді ұшқыр түлкісі ретінде танылған. Бұрын бұл түр Pteropus туысына жатқызылған; қазір ол осы туысқа жатпаса да, Pteropus мегабаттарымен көптеген физикалық ұқсастықтары бар. Бұл әлемдегі ең ірі жарғанат түрлерінің бірі, салмағы — тек үнді және ұшқыр түлкілер ғана одан ауыр болады. Оның алдыңғы аяғының ұзындығы кез келген жарғанат түрінің арасындағы ең ұзыны болып тіркелген, ол құрайды. Ол негізінен жеміс жейді, әртүрлі өріктер мен кейбір жапырақтарды тұтынады. Ол түнде азық іздейді және күндіз ағаштардағы топтарда ұйықтайды. Бұл топтар мыңдаған жекелеген жануарлардан тұруы мүмкін, көбінесе басқа бір түрді, ірі ұшқыр түлкіні де қамтиды. Оның көбеюі туралы көп мәлімет жоқ; ол жыл сайын сәуірден маусымға дейін туады, аналықтары бір ретте бір бала табады. Алтын тәжді ұшқыр түлкінің хищниктеріне бүркіттер, торлы питон және адамдар жатады. Орманды жою және ет үшін аң аулау салдарынан, ол құрып кету қаупі төнген түр болып саналады. Ұлттық және халықаралық заңдар осы түрді аң аулауға және саудаға тыйым салса да, бұл ережелер тиімді орындалмайды, демек түр жиі аң аулауға түседі. Браконьерлікке қарсы қорғау шаралары күшейтілген топтарда да, күндіз оларды қасақана мазалаған туристердің салдарынан түр әлі де адамның әсеріне ұшырайды. Бұл түрдің алғашқы сипаттамасын Уильям Дампиердің "Дүние айналасындағы жаңа саяхат" атты теңіз саяхаты туралы есебінде табуға болады.

Аумағы мен тіршілік ету ортасы

Үлкен алтын тәжді ұшқыр түлкі Филиппинге эндемик; ол 1831 жылы сипатталған сол елдің алғашқы эндемик түрі болды. Сол зерттеулер сонымен қатар бұл жануарлардың өзен бойындағы жағалау аймақтарын, яғни рипариан аймақтарын күткеннен де көп пайдаланатынын көрсетті, себебі өзендерге жақын орналасқан інжір ағаштары олардың негізгі тамақ көзі болып табылады. Олар ауылшаруашылық алқаптарына жақын болуды ұнатады, бірақ тек бұзылмаған орманды жерлерде ғана. Түпкілікті жазық орманның 10%-дан азы ғана қалды. Халықаралық деңгейде үлкен алтын тәжді ұшқыр түлкі Құрып кету қаупі төнген жабайы флора мен фауна түрлерінің халықаралық саудасы жөніндегі конвенция (CITES) арқылы қорғалады. 1990 жылы, 1995 жылы бұл түр CITES I тізіміне енгізілді. I тізімі II тізімінен қатаңырақ, яғни түрдің коммерциялық саудасы тек ерекше жағдайларда ғана заңды. Ұлттық деңгейде бұл түрді 2001 жылғы Филиппиннің жабайы табиғат ресурстарын сақтау және қорғау туралы заңы қорғайды, бірақ бұл заң тиісті деңгейде орындалмайды. BCI-нің оны сақтауға бағытталған шараларына жергілікті үкіметтік емес ұйымдармен (ҮЕҰ) серіктестік құрып, олардың қоныстарын қорғау, сондай-ақ филиппиндіктерді жаңағы жануарлар туралы біліммен қамтамасыз ету кіреді. Бұл түр үшін шағын көлемде тұтқындықта өсіру бағдарламалары бар, бірақ олардың табиғатта байқалатын популяцияның азаюын тоқтатуға жететіні әлі белгісіз.