Кіріспе

Древнегрек қаласы Деметрия (Δημητριάς) ежелгі Фессалияда (Грекияның шығыс-орталық бөлігі), Магнезия аймағында, қазіргі Волос қаласының жанында, Пагасей шығанағының бастауында орналасқан.

Тарих

Бұл қала б.з.д. 294 жылы Деметрий Полиорцет тарапынан негізделді, ол Нелия, Пагасае, Ормениум, Ризус, Сепиас, Олизон, Боэбе және Иолкос тұрғындарын осы жерге көшірді. Бұл орын тез арада маңызды жерге айналып, Македония патшаларының сүйікті резиденциясы болды. Ол Тесалияның ішкі аймағын, сондай-ақ көршілес теңіздерді бақылауға қолайлы орналасқан еді. Оның орны соншалықты маңызды болды, оны Македонияның Филипп V Грекияның үш шынжырының бірі деп атады, ал қалған екеуі Халкис және Коринф еді. 196 жылы римдіктер, өткен жылы Филипп V-ге қарсы Синоцефала шайқасында жеңіске жеткеннен кейін Деметрияны басып алып, қалаға гарнизон орналастырды. Төрт жылдан кейін Этолдықтар оны күтпеген жерден басып алды. Этолдықтар Селевкидтер империясының Антиох III-імен одақтасып, Рим-Селевкид соғысына қатысты. Бұл Антиохтың жеңілісімен аяқталды. Б.з.д. 191 жылы Антиох Азияға оралғаннан кейін Деметрия Филипке берілді, ал римдіктер оған бұл жерді сақтап қалуға рұқсат берді. Бұл Филипп пен оның мұрагерлерінің билігінде Македония монархиясының Пидна шайқасында, 169 жылы, құлағанға дейін жалғасты. Рим дәуірінде маңызы төмендеді, бірақ ол Магнезия лигасының астанасы болды. Христиандық дәуірде бірнеше ғимараттар салынды, әсіресе екі шіркеу: біреуі солтүстік портта, Дамократия базиликасы деп аталады, ал екіншісі қаланың оңтүстігінде, қабырғалардың сыртында, Зират базиликасы деп аталады. Рим императоры Ұлы Константиннің тұсында (306-337 жж.) ол христиандық епископтық орынға айналды және қазір Католик шіркеуінің титулярлық орындығы болып табылады. Прокопийдің (De Aedificiis, 4.3.5) айтуынша, Деметрияны Юстиниан I (527-565 жж.) қайта салған, бірақ басқа да дәлелдер "VI ғасырдың басында ежелгі қалалық өмір аяқталуы мүмкін" екенін көрсетеді (Т.Е. Грегори). Деметрияны алтыншы ғасырда Иерокл есімді тарихшы атаған. Оның аумағын 7/8 ғасырларда Белегезитай тайпасының славян тайпасы қоныстанды, 901/2 жылдары сарацендер шапты және тонады, ал 1040 жылы Петр Делян көтерілісі кезінде бүлікшілер басып алды. Төртінші крест жорығынан кейін қала Византия императоршасы Евфросина Дукаина Каматераға берілді, ал оның 1210 жылы қайтысынан кейін Салоника королі Бонифаций Монферраттың жесірі, Мажар Венгриясының ханшайымы Маргаритаға берілді. Ескі қаланың қалдықтарын 19 ғасырдың басында зерттеген Уильям Мартин Лик оны былай сипаттады: "Ол қазіргі Горитца деп аталатын биіктіктің оңтүстік немесе теңізге қараған бетінде орналасқан. Қаланың негізі ғана сақталған, бірақ оның 3 шақырымдай шеңберін қоршап тұрған жері барлық жағынан көрінеді. Үш жағында қабырғалар шығысқа және батысқа, сондай-ақ теңізге қарай тік түсетін еңістің жотасын бойлай созылған. Солтүстік жағында төбенің үстінде және төмендегі сопақ кеңістікте кішкентай цитадель орналасқан, оның іргетастары әлі де сақталған. Қаланың орталық бөлігіне арналған тегіс орын биіктіктің ортасында ыңғайлы түрде орналасқан. Акропольде жартастан қазылған үлкен цистерна болған, ол қазір ішінара топырақпен толтырылған. Қаланың көптеген ежелгі көшелері теңізге қарай жартылай жатқан деңгейде және тіпті жеке үйлердің іргетастарында көрінеді: бір көше мен оған қарама-қарсы келесі көше арасындағы аралық 5 метрден аспайды. Қаланың ортасында лагуми немесе шахта деп аталатын ойыс бар. Мұнда қазбаның ұзындығы 0,6 метр, тереңдігі 2,1 метр, тастармен қапталған. Волостан оңтүстікке қарай 3 км қашықтықта орналасқан бұл жер 19 ғасырдың соңынан бастап қазба жұмыстары жүргізілді. Қабырғалардың қалдықтары (шамамен 11 км) және қаланың ең биік жерінде солтүстік-батыста орналасқан акрополь сақталған. Сондай-ақ, театр, Героон (театрдың үстіндегі ғибадатхана), су құбыры, қасиетті агора (ғибадатхана және қаланың әкімшілік орталығы бар) және қаланың шығысындағы таудың басындағы Anaktoron (патша сарайы) табылған, ол б.з.д. II ғасырдың ортасына дейін пайдаланылған, ал кейін римдіктер оны зират ретінде пайдаланған.