Кіріспе
Пилос (/UK/'/p//aɪ//l//ɒ//s/, /US// //l//oʊ//s/; Πύλος), тарихи түрде Наварино деп те белгілі, – Грекияның Мессения, Пелопоннес аймағындағы қала және бұрынғы муниципалитет. 2011 жылғы жергілікті басқару реформасынан бері ол Пиллос-Несторас муниципалитетінің құрамына кірді, оның орталығы және муниципалдық бөлімшесі болып табылады. Бұл бұрынғы Пилия провинциясының астанасы еді. Пилос Наварино шығанағындағы маңызды порты болып табылады. Жақын жердегі ауылдар: Гиалова, Пила, Элайофито, Шинолакка және Палайонеро. Пилос қаласының халқы 2568 адамды, ал Пилос муниципалдық бөлімшесінің халқы 4559 адамды құрайды (2021). Пилос неолит дәуірінен бері қоныстанған. Бұл Микен Грециясындағы маңызды патшалық болды, оның жанынан Гомердің «Илиадасындағы» Пилос патшасы Нестордың есімімен аталатын «Нестор сарайы» деп аталатын ортағасырлық қалдықтары қазылып алынды. Классикалық дәуірде бұл жерде адамдар тұрмаған, бірақ Пелопоннес соғысы кезінде б.з.д. 425 жылы Пилос шайқасының орталығы болды. Содан кейін Пилос 13 ғасырға дейін, ол Ахаяның франк княздығының құрамына кіргенге дейін тарихта көріне бермейді. Француз тілінде Port de Jonc немесе итальян тілінде Navarino деп белгілі болған 1280 жылдары франктар осы жерде Ескі Наварино қамалын салған. Пилос 1417 жылдан 1500 жылға дейін Венеция Республикасының бақылауында болды, содан кейін Осман империясы оны жаулап алды. Османдықтар Пилосты және оның шығанағын теңіз базасы ретінде пайдаланып, онда Жаңа Наварино бекінісін салған. Бұл аймақ 1821 жылы Грек тәуелсіздік соғысы басталағанға дейін, 1685-1715 жылдарығы қысқа мерзімді Венеция билігінен және 1770-71 жылдардағы орыс басқыншылығынан басқа Осман империясының бақылауында болды. Египеттің Ибрагим-пашасы 1825 жылы оны Осман империясына қайтарды, бірақ 1827 жылғы Наварино шайқасында түрік-египет флотының жеңіліске ұшырауы және 1828 жылғы Морея экспедициясының француз әскери араласуы Ибрагимды Пелопоннестен кетуге мәжбүр етті және Грекияның тәуелсіздігін растады. Қазіргі қала 1829 жылдан бастап Морея экспедициясының әскери инженерлерімен бекініс қабырғаларының сыртында салынды, ал Пилос атауы 1833 жылы патша жарлығымен қайта жаңғыртылды.
Pylos (/UK/'/p//aɪ//l//ɒ//s/, /US// //l//oʊ//s/; Πύλος), historically also known as Navarino, is a town and a former municipality in Messenia, Peloponnese, Greece. Since the 2011 local government reform, it has been part of the municipality Pylos Nestoras, of which it is the seat and a municipal unit. It was the capital of the former Pylia Province. It is the main harbour on the Bay of Navarino. Nearby villages include Gialova, Pyla, Elaiofyto, Schinolakka, and Palaionero. The town of Pylos has 2,568 inhabitants, the municipal unit of Pylos 4,559 (2021). Pylos has been inhabited since Neolithic times. It was a significant kingdom in Mycenaean Greece, with remains of the so called "Palace of Nestor" excavated nearby, named after Nestor, the king of Pylos in Homer's Iliad. In Classical times, the site was uninhabited, but became the site of the Battle of Pylos in 425 BC, during the Peloponnesian War. After that, Pylos is scarcely mentioned until the 13th century, when it became part of the Frankish Principality of Achaea. Increasingly known by its French name of Port de Jonc or its Italian name Navarino, in the 1280s the Franks built the Old Navarino castle on the site. Pylos came under the control of the Republic of Venice from 1417 until 1500, when it was conquered by the Ottoman Empire. The Ottomans used Pylos and its bay as a naval base, and built the New Navarino fortress there. The area remained under Ottoman control, with the exception of a brief period of renewed Venetian rule in 1685–1715 and a Russian occupation in 1770–71, until the outbreak of the Greek War of Independence in 1821. Ibrahim Pasha of Egypt recovered it for the Ottomans in 1825, but the defeat of the Turco Egyptian fleet in the 1827 Battle of Navarino and the French military intervention of the 1828 Morea expedition forced Ibrahim to withdraw from the Peloponnese and confirmed Greek independence. The current city was built outside the fortress walls by the military engineers of the Morea expedition from 1829 and the name Pylos was revived by royal decree in 1833.
Микендік Пилос
Қола дәуірінде (б.з.д. 3000–1000 жылдар) Микен өркениеті дамыды, әсіресе Пелопоннес аймағында. Содан кейін Пилос осы өркениеттің ең маңызды орталықтарының бірі және қуатты патшалықтың астанасы болды, оны көбінесе Нестордың «құмды Пилос» (ἠμαθόεις) патшалығы деп атады және кейін Гомер «Илиада» мен «Одиссея» (17-кітап) еңбектерінде сипаттады. Телемах былай деді: «Біз Пилосқа және халықтың бағушысы Несторға бардық, ол мені биік үйіне қабылдады және әкесі ұзақ уақыттан кейін келген ұлын күтетіндей мейіріммен қарсы алды. Ол мені даңқты ұлдарымен бірге қамқорлықпен күтті». Микендік Пилос мемлекеті (б.з.д. 1600–1200) ауданы белгісіз, бірақ онда табылған «Сызықтық B» тақташаларына сәйкес кемінде 50 000, ал мүмкін 80 000–120 000 адам тұрған. Дегенмен, оны қазіргі Пиллос қаласымен шатастыруға болмайды. Ежелгі Пилостың қалалық орталығы бүгінгі күнге дейін толық анықталған жоқ. Осы уақытқа дейін аймақта табылған сарайлар мен әкімшілік немесе тұрғын үйлердің археологиялық қалдықтары қазіргі ғалымдарға ежелгі қала Пилия провинциясының аумағында дамыған болуы керек деген болжам жасауға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, Микен дәуірінің Иклаина және Малти сияқты ауылдары жақында ашылды және олар тез арада Пилосқа бағынышты болды. Осы балшық тақташалар, әдетте әкімшілік мақсаттарда немесе экономикалық мәмілелерді тіркеу үшін қолданылатын, осы жердің Микен тұрғындары тарапынан «Пилос» деп аталғанын нақты көрсетеді («Микен грек тілінде Пулос; «Сызықтық B»-да pu-ro, 𐀢𐀫 деп жазылған). 2015 жылы американдық археологтар Шарон Стокер мен Джек Л. Дэвис, Цинциннати университетінен және Афинадағы Американдық классикалық зерттеулер мектебінің қолдауымен, IV Толос қабірінің жанында шахталы қабір (толос емес) тапты. Бұл қабір Соңғы Эллада IIА (LHIIA, 1600–1470 ж.б.д.) кезеңіне жатады және 30–35 жастағы, 1,70 метр бойындағы адамға тиесілі болды. Ол «Гриффин жауынгері» деп аталды, себебі оның қабіріндегі фил сүйегі тақташасында мифологиялық құбыршық – жартылай бүркіт, жартылай арыстан бейнесі салынған. Қабірде қару-жарақ, айна, көптеген інжу-маржан және алтын әшекейлер, соның ішінде ерекше шеберлікпен жасалған алтын мөрлі сақиналар да болды. Зерттеушілер бұл қабірдің Микен дәуіріндегі ру басшысы, әміршісі немесе әскери жетекшісі болған Ванакстің қабірі болуы мүмкін деп санайды. Осы қабірде біздің заманымызға дейінгі 1450 жылға жататын, қолма-қол шайқастағы жауынгерді бейнелейтін «Пилостық жауынгерлік агат» мөрі де табылды. 2017 жылы сол команда тағы екі ерекше толос қабірін – VI және VII толос қабірлерін тапты. Олардың күмбездері құлағанмен, олардың ішінде бір кезде қабырғаларды жапқан алтын жапырақтарының қалдықтары табылды, сондай-ақ көптеген мәдени артефакттар мен нәзік зергерлік бұйымдар, оның ішінде Мысырдың Хатор құдайының басын бейнелейтін алтын медальон табылды. Бұл Пилостың б.з.д. 1500 жылдары Мысырмен және Таяу Шығыспен сауда байланыстарында болғанын көрсетті. Пилос сол кездегі сарайлардың ішінде жалғыз қабырғалары мен бекіністері жоқ сарай болды. Бұл қала б.з.д. 1180 жылы өртенді, ал «Сызықтық B» тақташаларындағы көптеген жазуларда өрттің іздері анық көрінеді. Сарайды жойған өрттің ыстығынан сақталған «Сызықтық B» архивтері жақын арада шабуыл болатындықтан қорғанысқа асығыс дайындықтар жүргізілгенін көрсетеді, бірақ шабуылдаушы күш туралы ешқандай мәлімет берілмейді. Микендік Пилос орны Қараңғы ғасырларда (б.з.д. 1100–800 жж.) тасталып кеткен сияқты. Пилос аймағы, сондай-ақ ежелгі Мессена аймағы кейін Спартаның құлдығына түсті. Жақын маңдағы Сфактериядағы қираған тас қамалдың қалдықтары, көрінеу Микендік кезеңге жатады, Пелопоннес соғысы кезінде спартандықтар қолданған. (Фукидид IV. 31)
we went to Pylos and to Nestor, the shepherd of the people, and he received me in his lofty house and gave me kindly welcome, as a father might his own son who after a long time had newly come from afar: even so kindly he tended me with his glorious sons. The Mycenaean state of Pylos (1600–1200 BC) covered an area of and had a minimum population of 50,000 according to the Linear B tablets discovered there, or even perhaps as large as 80,000–120,000. It should not however be confused with the current city of Pylos. The urban center of ancient Pylos indeed remains only partially identified to date. The various archaeological remains of palaces and administrative or residential infrastructures that have been found in the region so far suggest to modern scholars that the ancient city would have developed over a much larger area, that of the Pylia Province. and Iklaina) or villages (such as Malthi) of the Mycenaean era have been recently discovered, which were quickly subordinated to Pylos. Thus, these clay tablets, generally used for administrative purposes or for recording economic transactions, clearly demonstrate that the site itself was already called "Pylos" by its Mycenaean inhabitants (Pulos in Mycenaean Greek; attested in Linear B as pu ro, 𐀢𐀫). In 2015, the team of American archaeologists Sharon Stocker and Jack L. Davis of the University of Cincinnati and under the aegis of the American School of Classical Studies at Athens, discovered near the Tholos tomb IV, a shaft tomb (non tholos) dated to the Late Helladic IIA (LHIIA, 1600–1470 BC), of an individual of 30–35 years old and 1.70 m tall, the "Griffin warrior", named for the mythological creature, part eagle, part lion, engraved on an ivory plaque in his tomb. The tomb also contained armor, weapons, mirror and many pearl and gold jewels, including several gold signet rings of exceptional craftsmanship and thoroughness. Researchers believe it could be the grave of a Wanax, a tribal king, lord or military leader during the Mycenaean era. It was also in this tomb that was found the Pylos Combat Agate, a seal made of agate dated from around 1450 BCE, which represents a warrior engaged in a hand to hand combat. In 2017, the same team discovered two other exceptional tholos tombs, Tholos tombs VI and VII. Although their domes had collapsed, they discovered that they were littered with flakes of gold leaf that once papered the walls and found a multitude of cultural artifacts and delicate jewelry, including a gold pendant representing the head of the Egyptian goddess Hathor, which showed for the first time that Pylos clearly had trade relations with Egypt and the Middle East around 1500 BCE. Pylos was the only palace of that time to have no walls or fortifications. It was destroyed by fire around 1180 BC and many clay tablets in linear B clearly bear the stigmata of the fire. The Linear B archives found there, preserved by the heat of the fire that destroyed the palace, mention hasty defence preparations due to an imminent attack without giving any detail about the attacking force. The site of the Mycenaean Pylos then seems to have been abandoned during the Dark Ages (1100–800 BC). The region of Pylos, together with that of the ancient Messene, was later enslaved by Sparta. The ruins of a crude stone fortress on nearby Sphacteria, apparently of Mycenaean origin, were used by the Spartans during the Peloponnesian War. (Thucydides iv. 31)
Классикалық Пилос
Бұл екінші Мессен соғысында спартандықтарға қарсы соңғы бекіністердің бірі болды, содан кейін тұрғындары Килленеге көшіп, одан кейін басқа мессендіктермен бірге Сицилияға барды. Оның аты Пелопоннес соғысының жетінші жылында қайта айтылады. Грек тарихшысы Фукидид өзінің «Пелопоннес соғысы тарихы» еңбегінде бұл аймақтың «көбінесе айналасындағы елмен бірге, адамсыз» екенін мәлімдейді. Ежелгі қала қазіргі Пилос қаласында емес, Сфактерия аралының солтүстігінде орналасқан. Б.з.д. 425 жылы афиналық саясаткер Клеон Пилосқа экспедиция жіберді, онда афиналықтар осы уақытта Корифасион (Κορυφάσιον) немесе Ескі Пилос деп белгілі таулық мүйісті бекітті. Афиналық қолбасшы Демосфен б.з.д. 424 жылы бекіністің құрылысын аяқтады. Осы бекіністің салынуы Пелопоннес соғысының ең есте қаларлық оқиғаларының біріне әкелді. Фукидид ауданның топографиясын егжей-тегжейлі сипаттады, ол өзімен дәйекті және түсінікті болғанымен, барлық жағдайларда қазіргі орналасқан жермен сәйкес келмейді. Фукидид Корифасион (Корифазион) мүйісімен шектесетін және Сфактерия аралымен қоршалған, екі тар шығару жолы бар портты сипаттайды – біреуі Корифасионға қарама-қарсы солтүстік жағында, екі триреманы қатар өткізе алатындай ғана кең, екіншісі оңтүстік жағында сегіз немесе тоғыз триремаға арналған. Аралдың ені шамамен 15 стадияны құрайды, орманмен жабылған, адам жатпаған және иеленбеген. Паусаний сондай-ақ Сфактерия аралы Делос портының алдындағы Ренея сияқты Пилос портының алдында жатыр дейді. Біраз уақыттан кейін афиналықтар жақын маңдағы Сфактерия аралында қоршауда қалған спартандық әскерін тұтқындады (Сфактерия шайқасына қараңыз). Тұтқындардың Афинаға әкелінуіне байланысты спарталықтардың алаңдауы олардың б.з.д. 421 жылы Никий бейбіт шартын қабылдауына ықпал етті.
Орта ғасырлар
Византиялық билік кезінде Пилос туралы көп мәлімет жоқ, тек шамамен 872/3 жылы Криті сарацендерінің аймаққа шабуыл жасағаны туралы дерек бар. 12 ғасырда мұсылман географы әл-Идриси өзінің "Нужат әл-Муштак" еңбегінде оны Ируданың "ыңғайлы порты" деп атады. Алайда, Николай II-нің ниеттеріне қарамастан, оның жүрегі Навариноны мұра еткені әлі анық емес. Егер ол мұра еткен болса, 1317 жылы қайтыс болғанға дейін ол оның меншігінде болды, содан кейін Николай III-тің балалары болмағандықтан, оның және отбасының барлық Мессен жерлері князьдық иелікке қайта оралды. Осы шамада аймаққа албандар қоныстанды, ал 1381/2 жылдары Наварралықтар, Гаскониялықтар және итальяндық жалдамалы әскерлер белсенділік танытты.
Алғашқы венеция және алғашқы осман кезеңдері
1423 жылы Наварино, Пелопоннес жартыаралының қалған бөлігі сияқты, Тұрахан бей бастаған алғашқы түрік шабуылына ұшырады, және бұл шабуыл 1452 жылы қайталанды.
1821 жылғы Грекияның тәуелсіздік соғысы
1821 жылдың наурыз айының ортасында Осман империясына қарсы грек Тәуелсіздік соғысы басталғаннан кейін гректер көптеген жеңістерге жедел жетісті және 1822 жылдың 1 қаңтарында тәуелсіздігін жариялады. Наварино 29 наурызда жергілікті гректермен қоршалды. Кипарисияның жергілікті мұсылман халқымен күшейтілген гарнизон тамыздың бірінші аптасына дейін қарсы тұрды, содан кейін капитуляциялауға мәжбүр болды. Оларға қауіпсіз өтуге уәде берілгеніне қарамастан, гректер олардың барлығын қырды. Ибрагимнің араласуы шешуші болды: Пилос аймағы 1825 жылдың 18 мамырында Сфактерия (8 мамыр) және Неокастро (11 мамыр) шайқастарынан кейін түсті, Пелопоннес аймағының көп бөлігі 1825 жылы қайта басып алынды; Мессолонги қақпа қаласы 1826 жылы құлады; 1827 жылы Афина жаулап алынды. Грек ұлтшылдарының бақылауында әлі де Нафплион, Мани, Гидра, Спецес және Эгина ғана қалды.
Наварино теңіз шайқасы (1827 жылы 20 қазан)
Батыс Еуропада, әсіресе 1826 жылы Миссолонгинің құлауынан кейін, 1824 жылы ақын Лорд Байрон қайтыс болғаннан кейін, филогректік күшті ағым қалыптасты. Шатобриан, Виктор Гюго, Александр Пушкин, Джоахино Россини, Гектор Берлиоз немесе Эжен Делакруа сияқты көптеген суретшілер мен зиялылар (оның картиналарында 1824 жылы Сциодағы қырғын көріністері және 1826 жылы Миссолонги қираған жеріндегі Грекия) грек мүддесіне деген қоғамдық қолдауды күшейтті. 1827 жылдың шілдесіндегі Лондон шарты бойынша Франция, Ресей және Ұлыбритания Грекияның тәуелсіздігін мойындады, бірақ ол Осман империясының бағынышты мемлекеті болып қалды. Үш үлкен держава Портаны келісім шарттарын қабылдауға көндіру үшін шектеулі араласуға келісті. Күш көрсету мақсатында теңіз экспедициясын жіберу жоспары ұсынылып, қабылданды; содан кейін Ұлыбритания, Франция және Ресейдің біріккен флоттарының 27 әскери кемесі Константинопольға дипломатиялық қысым көрсету үшін жіберілді. Осыған орай, Пил қаласының орталық алаңында одақтас флоттардың жеңісіне және олардың үш адмиралына – британдық Эдвард Кодрингтонға, француздық Анри де Ригниге және орыс Лодвик ван Хайденге арналған обелиск пішіндес ескерткіш орнатылды. Ескерткіштің авторы мүсінші Томас Томапулос (1873–1937) болды, ал оның ашылуы 1930 жылы өтті, бірақ жұмысы 1933 жылы аяқталды.
Пилосты азат ету (1828 жылы 6 қазан) және қазіргі қаланың құрылысы
1828 жылдың 6 қазанында Пилос қаласы маршал Николя Жозеф Мейсон басқаратын Морея экспедициясының француз әскерлерімен Ибрагим-пашаның Осман-Египет әскерлерінен толық азат етілді. 1828-1833 жылдар аралығында Франция королі Карл X-тің Пелопоннеске жіберген 15 000 сарбаздан тұратын экспедициялық корпустың мақсаты – 1827 жылғы Лондон шартын іске асыру болды. Аталған шарт бойынша гректер тәуелсіз мемлекет құруға құқылы болды. Француз әскерлері 1828 жылдың қазан айында Наварино (Пилос), Модон (Метони), Корон (Корони) және Патрас қалаларын азат етті. Пилостың қала құрылысын Морея экспедициясының әскери инженерлік полкінің подполковнигі, Францияның Оңтүстік-Батысындағы Тарн департаментінің тумасы Жозеф Виктор Аудой жобалады. Бұл жоспар тәуелсіз Грекияның губернаторы Иоаннис Каподистрия тарапынан 1831 жылдың 15 қаңтарында бекітілді, соның нәтижесінде ол қазіргі грек мемлекеті тарихындағы екінші қала құрылысы жоспары (Метониден кейін) болды. Неокастроның бекіністері қайта жаңартылды, казарма салынды («Мейсон ғимараты», қазір Пилос археологиялық мұражайы орналасқан), қалаға көптеген жақсартулар енгізілді (мектеп, аурухана, шіркеу, пошта қызметі, дүкендер, көпірлер, алаңдар, фонтандар, бақтар және т.б.), 1828 жылға дейін қираған ескі Осман су құбыры қалпына келтірілді (кейін 1907 жылға дейін пайдаланылды), сондай-ақ француз инженерлері тәуелсіз Грекияның алғашқы жолы салынды – Наварин мен Модон арасындағы жол (құрылысы бүгінгі күнге дейін қолданылуда). Олардың жұмысы жаңа грек мемлекетінің дамуына өте маңызды болды және археология, картография және табиғаттану ғылымдарының, сондай-ақ Грекияны зерттеудің қазіргі тарихындағы маңызды кезеңді белгіледі. 1829 жылы Наварино провинциясында жүргізілген халық санағының мәліметтері бойынша, онда барлығы 1596 тұрғын болған. 1827 жылы Эжен Сю мен Виктор Гюго, 1830 жылы Эдгар Куине, 1832 жылы Альфонс де Ламартин келді. 1833 жылы француздар кеткеннен кейін, жаңа қалаға «Пилос» атауы берілді (ежелгі патша Нестордың қаласына сілтеме жасай отырып), бұл жаңадан тағайындалған Грекия королі Отто I-нің жарлығымен жасалды. Ол шығысында орналасқан Джалова лагунасымен (Осман аға көлі) және оңтүстігінде Наварино шығанағымен шектеседі. Алайда, Палеокастроға бару келушілердің қауіпсіздігі үшін қауіпті болуы мүмкін, өйткені ол өте нашар күйде. Наварино шығанағының екінші жағында, Неокастро жақсы сақталған және Сфактерия аралына, Наварино шығанағына және қалаға көрініс береді. Бұл Грекиядағы ең жақсы сақталған қамалдардың бірі. Оның қабырғаларында франктар салған, кейін мешітке, содан кейін христиан шіркеуіне айналған Құтқарушының трансфигурация шіркеуі орналасқан. Неокастроның қарағайлы орманшасында Морея экспедициясының француз әскерлері салған ескі казарма да бар, онда қазір Пилостың жаңа археологиялық мұражайы орналасқан.
Наварино су құбыры
Пилос қаласының оңтүстігінде, Метониге баратын жолда, 16 ғасырда Османлылар Неокастроның сумен қамтамасыз ету қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін салған ескі Наварино су құбыры орналасқан. Екі гидравликалық жүйеден тұратын ол Кумбех платосының (Каламатаға баратын жолда Пиллостан солтүстік-шығысқа қарай 15 шақырым жерде орналасқан Чандрину қаласына жақын жерде) және Палео Неро (Палаионеро ауылының жанында орналасқан) су қабылдау орындарынан суды әкелді. Екі жүйе Камарес ауданындағы Пилос маңында әлі күнге дейін көрінетін бір жүйеге біріктірілді. Содан кейін су құбырының жер асты құбыры арқылы су қамалға еніп, онда Неокастроның бұлақтарын толықтырды. 1828 жылға дейін қираған, 1832 жылы Морея экспедициясының француз инженерлері оны қалпына келтірді және 1907 жылға дейін Пилосты сумен қамтамасыз ету үшін пайдаланылды. 1987 жылы қызметін тоқтатқаннан кейін, ғимаратта жақында ғана Грекияның Ұлттық обсерваториясының "Нестор" физикалық астрофизика институты орналасқан. Институт халықаралық NESTOR ғылыми-зерттеу жобасына және оның 4000 метрден артық тереңдікте орналасқан су асты нейтрино детекторына жауапты, ол Пиллостан 31 км қашықтықтағы Жерорта теңізінің ең терең тегісте орналасқан. 1992 жылдың қыркүйегінде Пилос колледжінің тарихи ғимараты Мәдениет министрлігімен сақталған тарихи ескерткіш ретінде тіркелді. 2016 жылдың маусым айында 3 жылдық жұмыстан кейін, 1960 жылғы ескі шатыр 1960 жылғы ескі шатырдың орнына заманауи құрылыммен, келушілер үшін көтерілген жолдармен жаңадан ашылды. Нестор сарайының археологиялық қазбаларын мереке күндері мен сейсенбі күндерін қоспағанда, күн сайын тамашалауға болады.
Хораның археологиялық мұражайы
Археологиялық музей Хора ауылының орталығында, Нестор сарайынан солтүстікке қарай 4 шақырым жерде орналасқан. Музей 1969 жылы Нестор сарайында және аймақтың қалған бөліктерінде табылған артефакттарды сақтау үшін салынған. Дегенмен, олардың бір бөлігі қазір Афинаның Ұлттық археологиялық мұражайында, Микендік өркениетке арналған бірінші бөлмеде экспонатталған. Хора мұражайы үш бөлмеден тұрады. Бірінші бөлмеде аймақтың қабірлерінен табылған заттар көбінесе: құмыралар, қару-жарақ және әшекейлер бар. Екінші бөлмеде Энглианос аймағынан және Нестор сарайынан табылған заттар қойылған. Сарай қоймаларынан алынған ірі сақтау ыдыстарымен және басқа да керамикалық бұйымдармен қатар, лирамен ойнап, құс суреті салынған фреска сияқты қабырға суреттері, сондай-ақ соғыс және аң ауру көріністері де бар. Соңғы бөлмеде Энглианос төбесінен және Нестор сарайынан табылған басқа да артефакттар, әсіресе осы аймақтың қабірлерінен алынған заттардың бір бөлігі, мысалы, алып вазалар, кеселер мен әшекейлер қойылған. Хора археологиялық мұражайына мемлекеттік мерекелер мен сейсенбі күндерінен басқа күндері кіруге болады.
Гиалова лагунасы және Войдокилия мен Дивари жағажайлары
Наварино шығанағының солтүстігінде, Гиалова ауылының жанында, Гиалова батқылығы (Осман аға көлі) Грекиядағы 10 ірі лагунаның бірі болып табылады. Natura 2000 желісінің бір бөлігі ретінде, ол ерекше табиғи сұлулығымен және Еуропадағы маңызды құс аймақтарының бірі ретінде танылады. Сонымен қатар, бұл 1500 акрлық археологиялық орын, Гиалова мен Войдокилия шығанағы арасында орналасқан. Оның Vivari деген баламалы атауы латын тілінен шыққан, "балық шараптары" деген мағынаны білдіреді. Ең терең нүктесінде шамасы төрт метрден аспайтын тереңдігі бар көл, Еуропадағы ерекше маңызды орнитологиялық қорық болып саналады, себебі ол Балқан және Африка арасында көшіп жүретін құстардың ең оңтүстік тоқтау орны. Онда кемінде 270 құс түрі мекендейді, олардың ішінде фламинголар, жалтыраған ибис, сұр қасқыр, үлкен қасқыр, кішкентай қасқыр, еуразиялық қызылқұйрық, алтын қызылқұйрық, қара қанатты шұбарлар, үлкен балықшылдар, қара балықшылдар, руфтар, гарганейлер, сондай-ақ Аудуиннің шаяндары және жыртқыш құстар (кіші сұңқарлар, балық жейтін бүркіттер, саятшы бүркіттер және имперлік бүркіттер) бар. Осы жерде Еуропа бойынша өте сирек кездесетін, құрылысқа жақын Африка хамелеоны да мекендейді. Грек орнитологиялық қоғамының бақылау бекеті келушілерге көбірек білуге және көлдің тұзды-әрі тұщы суларын тамашалауға мүмкіндік береді; олар Гиалованың әртүрлі экожүйелерін айналап жүре алады. Лагунаның батыс жағында Войдокилияның кішкентай шығанағы орналасқан, оның иіндік пішіндес жағажайы әлемдегі ең әдемі жағажайлардың бірі ретінде жиі бағаланады. Бірнеше күнге созылатын мерекелер Пилос портындағы шайқастың жылдығында жетеді, онда Грекия теңіз күштері мен үш одақтас елдің дипломатиялық және әскери өкілдері қатысады. Грек, британ, француз және орыс фрегаттары, сондай-ақ көптеген ескі желкенді кемелер, әсерлі дыбыс және жарық шоуымен ұйымдастырылған танымал шайқастың қайта жаңғыртуына қатысады. Кешін көбінесе шайқаста қатысқан деп есептелетін қайта құрылған кемеге оқ ату және порттан атылған әсерлі фейерверкпен аяқталады. Мерекелерге бұрынғы күндері қаланың басқа бөліктерінде параллель түрде өтетін түрлі мәдени шаралар да (Пилос және аймақтың әртүрлі ескерткіштерінде қаза тапқандарға арналған рәсімдер мен құрмет көрсетулер, ұлттық және халықаралық конференциялар, Пилос көшелерінде шерулер, дәстүрлі музыкалық және би өнерлері және т.б.) қосылады. 2020 жылы Навариния "Мәдени туризм" санатында "Алтын туризм" сыйлығымен марапатталды.