Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Гүлді өсімдіктер тұқымдасы
Family of flowering plants
Rhamnaceae – гүлді өсімдіктер тұқымдасы, көбінесе ағаштар, бұталар және кейбір жүзімдер, әдетте бұталы өсімдіктер тұқымдасы деп аталады. Тұқымдасқа шамамен 55 туыс және 950 түр кіреді. Rhamnaceae бүкіл әлемде тараған, бірақ субтропиктік және тропиктік аймақтарда көбірек кездеседі. Rhamnaceae тұқымдасының ең ерте қазбалық қалдықтары кеш креда кезеңіне жатады. Қазба гүлдер Мексиканың жоғарғы креда кезеңінен және Аргентинаның палеоцен кезеңінен табылған. Rhamnaceae тұқымдасына жататын жапырақтары қарапайым, яғни жапырақ тілімдері кіші жапырақшаларға бөлінбеген. Жапырақтары кезектесіп немесе қарама-қарсы орналасуы мүмкін. Жапырақ тіліктері (стипулалар) кездеседі. Көптеген туыстарда бұл жапырақтар тікенге айналады, ал кейбіреулерінде (мысалы, Paliurus spina christi және Colletia paradoxa) бұл өте айқын байқалады. Colletia ерекшелігі – бір емес, екі қолтық бүршігінің болуы, олардың біреуі тікенге, екіншісі өркенге айналады. Гүлдері радиалды симметриялы. 5 (кейде 4) жеке тостаған жапырақшасы және 5 (кейде 4 немесе жоқ) жеке гүл жапырақшасы бар. Гүл жапырақшалары ақ, сары, жасыл, қызғылт немесе көк түсті болуы мүмкін, және көптеген туыстарда кішкентай және көзге түспейді, бірақ кейбіреулерінде (мысалы, Ceanothus) гүлдердің тығыз шоғырлары көзге шалынады. 5 немесе 4 аталық тостаған жапырақшаларына қарама-қарсы орналасқан. Rhamnaceae тұқымдасының экономикалық маңызы көбінесе сәндік өсімдіктер ретінде және көптеген жарқын жасыл және сары бояулардың көзі ретінде болады. Rhamnus ағашының ағашы бұрын, қазіргі заманғы жарылғыш заттар пайда болғанға дейін, оқ-дәрі жасау үшін қолданылатын көмірді жасау үшін ең қолайлы түр болды.
The Rhamnaceae are a large family of flowering plants, mostly trees, shrubs, and some vines, commonly called the buckthorn family. The family contains about 55 genera and 950 species. The Rhamnaceae have a worldwide distribution, but are more common in the subtropical and tropical regions. The earliest fossil evidence of Rhamnaceae is from the Late Cretaceous. Fossil flowers have been collected from the Upper Cretaceous of Mexico and the Paleocene of Argentina. Leaves of family Rhamnaceae members are simple, i. e., the leaf blades are not divided into smaller leaflets. Leaves can be either alternate or opposite. Stipules are present. These leaves are modified into spines in many genera, in some (e. g. Paliurus spina christi and Colletia paradoxa) spectacularly so. Colletia stands out by having two axillary buds instead of one, one developing into a thorn, the other one into a shoot. The flowers are radially symmetrical. There are 5 (sometimes 4) separate sepals and 5 (sometimes 4 or none) separate petals. The petals may be white, yellowish, greenish, pink or blue, and are small and inconspicuous in most genera, though in some (e. g. Ceanothus) the dense clusters of flowers are conspicuous. The 5 or 4 stamens are opposite the petals. Economic uses of the Rhamnaceae are chiefly as ornamental plants and as the source of many brilliant green and yellow dyes. The wood of Rhamnus was also the most favoured species to make charcoal for use in gunpowder before the development of modern propellants.
Қалдық деректері
Отбасының палеонтологиялық жазбалары кейінгі креда кезеңіне дейін жетеді, Колумбия мен Мексикадан жазбалар кездеседі. Кейбір авторлар Мьянманың орта креда кезеңіне жататын Бирма кеудегеріндегі қалдықтар осы отбасыға жатады деп ұсынған, бірақ басқалары бұл пікірге күмән келтірді. Отбасының қазіргі туыстарының ең ерте окаменелген қалдықтары эоцен кезеңіне жатады.
The fossil record of the family extends back to the Late Cretaceous, with records from Colombia and Mexico. Remains from the mid Cretaceous Burmese amber of Myanmar have been suggested to belong to this family by some authors'''', but this has been doubted by others. The earliest fossils of modern genera of the family date to the Eocene.