Кіріспе

21 наурызда Малайзияда жалпы сайлау өтті. Дауыс беру барлық 219 парламенттік округте жүргізілді, әрқайсысы парламенттің басым палатасы – Деван Рахатқа бір Парламент мүшесін сайлады. Бұл Абдулла Ахмад Бадавидің 2003 жылы тағайындалғаннан кейін премьер-министр лауазымына өткен алғашқы сайлауы болды. Сондай-ақ, он үш штаттың он екісінде (Саравактан басқа) 505 штаттық сайлау округінде сайлаулар өтті, ал Сабах штатында бұл сайлау Малайзия түбегінің қалған бөлігімен бірдей күні өтті. Барисан Насионал дауыстардың 64% -ын алды (барлық орындар сайысқа түскенде одан да көп дауыс жинаған болар еді) және 198 орынды жеңіп алды, ал біріккен оппозициялық партиялар 20 орынды, сондай-ақ бір тәуелсіз депутатты иеленді. Бұл Барисан Насионалдың 1978 жылдан бергі ең үлкен көпшілігі болды. Ұлттық майданның басты партиясы – Біріккен малай ұлттық ұйымы (БМҰҰ) 109 орынды жеңіп алды, бұл 37 орынға артық. БМҰҰ-ның одақтастары да орындар алды: Малайзиялық қытай қауымдастығы 31 орынды (екі орынға артық), ал Малайзиялық үнді конгресі тоғыз орынды (екі орынға артық) жеңіп алды. Жалпымалайзиялық ислам партиясы (ПАС) 27 орынының тек жетісін ғана сақтап қалды. ПАС ислам мемлекетін құруға уәде берген платформада сайлауға қатысты. ПАС оппозициясының басшысы Датук Сери Абдул Хади Аванг парламенттік орыннан айырылды. Тағы бір оппозициялық партия – Халықтық әділдік партиясы (Parti Keadilan Nasional) бес орынының төртеуінен айырылды. Бес қайта санаудан кейін партия төрағасы Ван Азиза Ван Исмаил (түрмеде отырған бұрынғы вице-премьер Анвар Ибрагимнің әйелі) 590 дауыспен өз орынды сақтап қалды. Үшінші оппозициялық партия – Демократиялық әрекет партиясы (DAP), 1999 жылғы сайлауда жеңіліске ұшыраған, партия төрағасы Лим Кит Сиангтің Ипох Тимор округінде және оның орынбасары Карпал Сингхтің Букит Гелугор округінде қайта сайлануымен өзінің көрсеткіштерін жақсартты, бірақ төраға Керк Ким Хок өзінің орындығынан айырылды. ДАП 12 орынды жеңіп алды және ұлттық парламенттегі оппозицияның ресми басшылығын ПАС-тан қайта иеленді. Исламдық мәселелерді көтерген көптеген кандидаттар өз орындарынан айырылды. Бұл өткен сайлаумен салыстырғанда маңызды өзгеріс болды, себебі әдетте Малайзияның орталық аймағында «исламдық» кандидаттардың жеңіске жету ықтималдығы жоғары болған.

Өмірбаян

2 наурызда Малайзияның оныншы ұлттық парламенті және Саравак штаттық жиналысынан басқа барлық штаттық жиналыстар премьер-министрдің ұсынысы бойынша Ян ди Пертуан Агонг тарапынан таратылды. Саравактағы соңғы штаттық сайлау 2001 жылы өткен, ал штаттық жиналысқа кезекті сайлау 2006 жылға белгіленген еді. Сайлау конституцияда белгіленген мерзімнен тоғыз ай бұрын өтті. Конституция парламенттік өкілеттік мерзімін бес жылға дейін бекітеді. Парламент таратылғаннан кейін үш ай ішінде сайлау шақырылуы тиіс еді. Үкімет 2004 жылдың қараша айының соңына дейін сайлау тағайындауға құқылы болды.

Науқан

13 наурызда үміткерлер ұсынылды, Ұлттық майдан 15 орынды дауыс берусіз жеңіп алды, ал қарсы үміткерлер бас тартқаннан кейін тағы екі орынды иеленді. Кері қайтару құқығы бұл сайлауда жаңа ереже ретінде енгізілді. Бұл ереже бойынша үміткерлерге ұсынылған күннен бастап үш күн ішінде өтінішін қайтарып алуға рұқсат беріледі. Дауыс берусіз жеңілген 17 парламенттік орынның тоғызы Сабах штатында, алтауы Саравакта және екеуі Джохорда орналасқан. PAS партиясы Жохордағы Сенггаранг штаттық мәслихатына алғаш рет өкіл сайлады, себебі Ұлттық майданның үміткері, сайлау округінде тіркелмеген адаммен қолдау көрсетілгендіктен, қанағаттандырылмады. Екінші қолдау берушінің сол сайлау округінде тіркелген болуы талабы тек 2004 жылы енгізілді. Бұл орынға басқа оппозициялық партиялар ықпал етіп, 2008 жылғы сайлауда көптеген штаттық орындарды жеңіп алуға көмектесті.

Жүріс-тұрысы

Сайлаулар қателіктермен мазаланды, оларды сайлау органдары мойындады. Сайлау комиссиясының төрағасы (Тан Шри Аб Рашид Аб Рахман) «Мен осы салада осы уақытқа дейін жұмыс істеп келемін, мұндай жағдай мүлдем болмауы керек еді. Бұл қателіктердің себептері болуы тиіс» деген мәлімдеме жасады. Ол соңғы бес сайлауда сайлау комиссиясында қызмет етті және егер оның қатысы бар екенін көрсететін есеп жарияланса, отставкаға кететінін айтты. Қателіктердің арасында дұрыс басылмаған бюллетеньдер, тіркелген сайлаушылардың дауыс бере алмауы және бюллетеньдерді қайта санағанда әртүрлі округтердегі дауыстардың үлкен айырмашылығы болды. Паханг штатындағы Сунгай Лембинг округінде ПАС үміткері Идрис Ахмадтың бюллетеніне «Кедалан» символы қате басылды. Сауатсыз сайлаушылар кандидаттардың есімдерін оқи алмайтындықтан, дауыс беру үшін таныс партиялық символдарға сүйенуге бейім. Дауыс беру 5 сағатқа тоқтатылып, кейін жалғасты. Округ бойынша сайлау 28 наурызда қайта өтті.